II OZ 387/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. i D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 407/24 utrzymujące w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 października 2024 r. w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 stycznia 2024 r., nr 15/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić zażalenie K. P. i D. K..

Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 października 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 407/24 odmówiono K. P. (dalej jako skarżąca) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W wyniku rozpoznania sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 listopada 2024 r. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie starszego referendarza sądowego. Odpis tego postanowienia wraz z pouczeniem, że nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia doręczono skarżącej 30 grudnia 2024 r. W piśmie z 2 stycznia 2024 r. (data nadania 7 stycznia 2025 r.) skarżąca wniosła "skargę kasacyjną na postanowienie z dn. 20.11.2024 w odniesieniu do odrzucenia sprzeciwu na postanowienie w sprawie pomocy z rzekomym uchybieniem terminu z udzieleniem odpowiedzi w terminie 7 dni". Z uwagi na treść tego ostatniego pisma Sąd uznał je za zażalenie na postanowienie sądu z 20 listopada 2024 r. W uzasadnieniu Skarżąca i K. P. zarzuciły naruszenie prawa materialnego przez błędną jego interpretację. Wskazały na naruszenie zasady współżycia społecznego i utratę zaufania do organów Państwa z próbą zaboru prywatnego mienia, poprzez sztuczne stworzenie rzekomego naruszenia prawa administracyjnego, które powinno być przypisane A. K. i A. K., a nie stronie z naruszeniem art. 7, art. 10 i art. 28 K.p.a. Kwestionują obowiązek pełnego wykazania kosztów i wydatków z art. 252 § 1 P.p.s.a. W ich ocenie Sąd oparł się na kłamliwych stwierdzeniach starszego referendarza sądowego, który to nie odniósł się ani jednym zdaniem do oceny finansowej. Kwestionują ocenę Sądu, że analiza finansowa wydatków skarżących jest niewłaściwa. Wskazują, że ponoszą odpowiedzialność karną za składanie fałszywych oświadczeń. Podnoszą, że nie stać ich na wpis sądowy łączny w kwocie 74000 zł ani też na legalizację w kwocie 3.650.000 zł. Nie ma takiej osoby, która byłaby w stanie udźwignąć wartość takich wpisów. Dalej przedstawiono argumenty odnoszące się do zarzutów skargi wniesionej na postanowienie MWINB. Skarżące twierdzą, że same opłaty z wpisów sądowych to 36.800 zł, a z kosztami biurowymi i wysyłkami to koszt ok. 54.468 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wspomniał o tym fakcie ani razu w rozstrzygnięciach i w dokonanych ustaleniach faktów. Ich zdaniem, zachodzi oczywiście konieczność dokonania przez Sąd pełnej oceny stanu majątkowego ale pojęcie tej oceny jest na tyle szerokie, że można pod nie podciągnąć wszystko aby tylko wykazać niedopełnienie obowiązków wnioskodawcy, co z resztą, ich zdaniem Sąd uczynił. Wskazują, ze nie są w stanie pokryć opłat w wysokości 36 000 zł czy 54 000 zł a tym bardziej 3.680.000 zł Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie K. P. i D. K. podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 1 P.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie określone bezpośrednio w art. 194 § 1 pkt 1-10 P.p.s.a. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu nie zostały ujęte w tym katalogu, brak jest też innego przepisu ustawy wskazującego na możliwość wniesienia zażalenia na takie postanowienie. W konsekwencji należy stwierdzić, że ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżenia wydanego na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o zmianie lub utrzymaniu w mocy postanowienia/zarządzenia referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy. Z racji tego każdy środek odwoławczy (zażalenie/skarga kasacyjna) nie odniesie zamierzonego skutku bowiem jest niedopuszczalny. Ustawodawca w art. 194 § 1 P.p.s.a. przedstawił katalog postanowień, które podlegają zaskarżeniu zażaleniem, a w art. 173 § 1 P.p.s.a. wskazał postanowienia, na które przysługuje skarga kasacyjna. Nie ma w tych regulacjach postanowienia Sądu wydanego w związku z rozpatrzeniem sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy z art. 260 § 2 P.p.s.a.. Uznać zatem należało je za niezaskarżalne. Potwierdza to też treść tego ostatniego przepisu wskazując, że Sąd orzeka jako Sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wydanie orzeczenia jako sąd drugiej instancji jest prawomocnym orzeczeniem w zakresie prawa pomocy a wobec tego niedopuszczalne jest kierowanie na takie orzeczenie jakichkolwiek środków odwoławczych. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. art. 178 P.p.s.a., z których wynika, że zażalenie, które jest niedopuszczalne podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie Sąd doręczając odpis postanowienia z dnia 20 listopada 2024 r. prawidłowo pouczył skarżącą o tym, że na postanowienie to nie przysługują środki odwoławcze (k. 29 akt), a mimo to skarżąca wystąpiła ze "skargą kasacyjną" z dnia 2 stycznia 2024 r. (data nadania 7.01.2025 r.), w której kwestionuje ona zasadność utrzymania w mocy przez Sąd w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu postanowienia starszego referendarza sądowego odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Wobec treści doręczenia z 13 grudnia 2024 r. skarżąca powinna uznać za ostateczne rozstrzygnięcie Sądu wydane jako postanowienie z art. 260 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 260 § 2 zd. 2 P.p.s.a. i uznać wynikający z tego skutek, że kwestia prawa pomocy została prawomocnie zakończona z negatywnym dla niej skutkiem. Wobec tego chcąc skarżyć postanowienie MWINB musi pokrywać związane z tym postępowaniem koszty sądowe. Wobec powyższego wniesione przez skarżące zażalenie, nie podlega merytorycznej ocenie lecz z powodów procesowych (jako niedopuszczalne – brak możliwości zaskarżenia), należy je odrzucić stosownie do art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 194 § 1 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca D. K. skorzystała z możliwości wniesienia sprzeciwu wnosząc ten środek odwoławczy od postanowienia referendarza sądowego z 23 października 2024 r. Tym samym złożenie zażalenia, tym razem na postanowienie Sądu I instancji, utrzymujące w mocy postanowienie wydane przez referendarza sądowego, było niedopuszczalne i podlegało odrzuceniu stosownie do art. 178 P.p.s.a. Argumentacja skarżącej przedstawiona w zażaleniu odnośnie do wadliwej oceny Sądu w zakresie jej sytuacji materialnej pod kątem odmowy przyznania prawa pomocy nie wpływa na ocenę, że K. P. złożyła środek zaskarżenia, który był niedopuszczalny i podlegał odrzuceniu. W tych okolicznościach zażalenie K. P. było niezasadne i podlegało odrzuceniu stosownie do art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Zażalenie wniesione przez D. K. również podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne ale z innej przyczyny. Podstawą prawną odrzucenia będzie ta sama podstawa prawna z art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 178 P.p.s.a. Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez D. K. na postanowienie WSA w Warszawie z 20 listopada 2024 r. jest niedopuszczalne, ponieważ D. K. (pomimo tego, że również była skarżącą w sprawie głównej o sygn. akt VII SA/Wa 535/24) nie była adresatką tego postanowienia. Była nią wyłącznie K. P.. Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie do zażalenia D. K.. W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.