II OZ 395/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D. K. i K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 26/24 o odrzuceniu skargi D. K. w sprawie ze skarg K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 listopada 2023 r. nr 1877/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić zażalenia.

K. P. i D. K. (dalej: "skarżące") wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 listopada 2023 r. nr 1877/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę D. K., na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.p.s.a."), wskazując, że skarga została złożona i podpisana przez osobę, która nie spełnia przesłanek z art. 50 § 1 i § 2 P.p.s.a. Wyjaśnił, że skarżąca nie była stroną postępowania administracyjnego zakończonego postanowieniem Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 listopada 2023 r., a zatem nie miała legitymacji do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na to rozstrzygnięcie. Obie skarżące zaskarżyły powyższe postanowienie, wnosząc pismo zatytułowane "zażalenie". W uzasadnieniu odniosły się do ich trudnej sytuacji finansowej oraz zakwestionowały stanowisko referendarza sądowego i WSA w Warszawie w zakresie odmowy przyznania im prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia D. K. i K. P. są niedopuszczalne i podlegają odrzuceniu, choć podstawa odrzucenia jest inna w odniesieniu do każdej ze skarżących. W przypadku D. K. należy dostrzec, że Sąd pierwszej instancji błędnie pouczył skarżącą w piśmie przewodnim o doręczeniu postanowienia z dnia 18 grudnia 2024 r. odnośnie przysługującego środka odwoławczego. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 1a P.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 P.p.s.a. Natomiast na podstawie art. 173 § 1 P.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem wypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z analizy powyższych przepisów wynika, że zażalenie nie przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie z przyczyny wymienionej w art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., co a contrario wynika również z art. 194 § 1 pkt 1a P.p.s.a. W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 18 grudnia 2024 r. Sąd odrzucił skargę D. K. w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. uznając skargę za niedopuszczalną. Mając na uwadze podstawę rozstrzygnięcia tego postanowienia, jak również treść art. 173 § 1 P.p.s.a., uznać należy, że skarżąca zamierzając zaskarżyć to postanowienie powinna była wnieść skargę kasacyjną, o czym nie została prawidłowo pouczona. Błędne pouczenie przez Sąd pierwszej instancji o przysługującym środku odwoławczym nie może skutkować odmiennym stosowaniem przepisów P.p.s.a. Nie może również szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia i dlatego może stanowić podstawę do wnioskowania o przywrócenie terminu do wniesienia wymaganego przez prawo środka odwoławczego, w sytuacji gdy termin do jego złożenia już upłynął, a strona uchybiła temu terminowi stosując się do wadliwego pouczenia sądu (zob. postanowienia NSA z: 9 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 1052/09; 28 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 392/12; 6 grudnia 2023 r. sygn. akt I OZ 575/23). Wprawdzie o charakterze pisma nie decyduje jego nazwa, ale jego treść, jednakże, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach tej sprawy nie można było uznać, że złożony przez D. K. środek odwoławczy od postanowienia WSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2024 r. stanowi skargę kasacyjną. Pismo to nie spełniało przede wszystkim wymagań stawianych przez ustawodawcę dla tego rodzaju środka zaskarżenia. Zostało ono bowiem sporządzone osobiście przez skarżącą, która nie jest jedną z osób wymienionych w art. 175 § 1 lub 2 P.p.s.a. Sporządzenie zaś środka odwoławczego przez samą stronę, nie będącą jednocześnie adwokatem, radcą prawnym, sędzią, prokuratorem, notariuszem, radcą Prokuratorii Generalnej RP albo profesorem lub doktorem habilitowanym nauk prawnych oznacza, że nie został spełniony warunek z art. 175 P.p.s.a. Skarżąca D. K. nie miała wymaganej ustawowo tzw. zdolności postulacyjnej do sporządzenia skargi kasacyjnej, co stanowi formalny warunek wniesienia środka odwoławczego od odrzuconej, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., skargi. W związku z powyższym irrelewantne są na gruncie niniejszej sprawy argumenty zażalenia odwołujące się do sytuacji finansowej skarżącej oraz odmowy przyznania prawa pomocy. Odnośnie zażalenia wniesionego przez K. P. należy wskazać, że zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność zażalenia może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę niebędącej adresatem postanowienia, ponieważ skutki procesowe dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia - w tym przypadku wyłącznie D. K. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. jak w sentencji.