II OZ 397/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2008r. sygn. akt IV SA/Wa 745/08 o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania dowodu osobistego postanawia oddalić zażalenie.

Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 28 lipca 2008r. wezwał J. W. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100zł, w terminie 7 dni, od wniosku o doręczenie sentencji wraz z uzasadnieniem wyroku z dnia 16 lipca 2008r. Zażalenie na powyższe zarządzenie wniosła J. W.. Skarżąca stwierdziła, że nie stać jej na uiszczenie opłaty, dlatego wnosi o sporządzenie "jedynie uzasadnienia" oraz ustalenie, że nie obowiązuje ją opłata za sporządzenie samego uzasadnienia na podstawie art. 234 § 1 i § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto wnosząca zażalenie wywiodła, że z art. 234 § 3 a contrario wynika, że opłata taka nie dotyczy żądania strony doręczenia samego uzasadnienia orzeczenia. Z § 1 cytowanego przepisu wynika, że w katalogu tam wskazanym nie wymienia się przypadku żądania samego uzasadnienia orzeczenia. W piśmie procesowym z dnia 18 września 2008r. skarżąca powtórzyła wnioski zawarte w zażaleniu, oraz zażądała wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego w celu zbadania zgodności z art. 45 Konstytucji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych w zakresie, w jakim wymienione akty umożliwiają sądom pobieranie tych opłat. Janina Wira wniosła o zawieszenie postępowania. W kolejnym piśmie procesowym z dnia 15 lutego 2009r. wniosła o uchylenie wszystkich zarządzeń wydanych w Wydziale IV WSA w Warszawie dotyczących nałożenia opłaty 100zł. za uzasadnienie orzeczenia z dnia 16 lipca 2008r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionej podstawy. Zgodnie z art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., zasadą obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest obciążenie kosztami sądowymi (tj. opłatami sądowymi, takimi jak wpis i opłata kancelaryjna) tego podmiotu, który wnosi pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Opłacie kancelaryjnej podlegają pisma, zawierające żądania dokonania przez sąd określonych czynności (np. doręczenia i sporządzenia uzasadnienia wyroku - art. 234 p.p.s.a.). Konieczność pokrycia wydatków jest związana z wystąpieniem do sądu z wnioskiem o podjęcie określonej czynności połączonej z wydatkami. Przepis art. 234 § 2 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzony został na wniosek, jak w niniejszej sprawie, opłatę kancelaryjną pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenia w kwocie 100 zł. Zwolnienie z tego obowiązku dotyczy tylko podmiotów ustawowo zwolnionych od kosztów sądowych (art. 239 p.p.s.a.) lub tych, którym przyznano prawo pomocy obejmujące takie zwolnienie (art. 241 - 245 p.p.s.a.). Skarżąca z żadnego z takich zwolnień nie korzystała, nie złożyła także wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zatem był obowiązana do uiszczenia tej opłaty. Zarzuty zawarte w zażaleniu, iż sporządzenie "jedynie uzasadnienia" na wniosek powinno być bezpłatne pozbawione są oparcia w obowiązującym prawie. Zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Natomiast w oparciu o art. 234 § 2 p.p.s.a. opłatę kancelaryjną pobiera się za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania. Jak wynika z powyższego strona składa wniosek o sporządzenie uzasadnienia, natomiast opłata kancelaryjna pobierana jest za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Należy wskazać, że orzeczenie Sądu może przybrać postać wyroku jak i postanowienia (art. 132 w zw. z art. 160 p.p.s.a), pod względem konstrukcyjnym składa się z sentencji (art. 138 p.p.s.a) i uzasadnienia. Wobec tego nie można wyłączyć pobrania opłaty kancelaryjnej tylko do samego uzasadnienia, gdyż takiej konstrukcji nie przewidują przepisy prawa. Nie można również uwzględnić zarzutu naruszenia art. 45 Konstytucji, ponieważ prawo skarżącej do sądu zostało zrealizowane przez wydanie wyroku w dniu 16 lipca 2008r. Ponadto stosownie do art. 84 ustawy zasadniczej każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych (...) określonych w ustawie. Zgodnie z powołanymi na wstępie niniejszego uzasadnienia przepisami prawa, obowiązek ponoszenia kosztów sądowych spoczywa na tym, kto kieruje do Sądu żądanie dokonania określonych czynności. Wobec powyższych wywodów nie zachodziły przesłanki zawieszenia postępowania, ani uchylenia zaskarżonego zarządzenia. Zaskarżone zarządzenie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 198 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.