II OZ 423/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. M., A. M. i K. M.-L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2023 r. sygn. akt II SPP/Kr 1/23 o odrzuceniu sprzeciwu w sprawie ze skargi A. M. i K. M.-L. na decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieliczce w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie legalizacji samowoli budowlanej postanawia: 1. oddalić zażalenie D. M.; 2. odrzucić zażalenie A. M. i K. M.-L..

Uzasadnienie. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2023 r. Sąd utrzymał w mocy postanowienie Starszego Referendarza z dnia 17 lutego 2023 r., odmawiające udzielenia D. M. prawa pomocy. Od powyższego postanowienia D. M. złożyła sprzeciw. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie odrzucił sprzeciw. Sąd wskazał, że sprzeciw nie przysługuje od postanowienia sądu, mocą którego sąd ten rozstrzygał już w przedmiocie postanowienia referendarza sądowego, ponieważ P.p.s.a. nie przewiduje środka zaskarżenia od takiego rozstrzygnięcia ani w formie sprzeciwu, ani zażalenia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosły D. M., A. M. oraz K. M.-L. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że sprzeciw jest zasadny z uwagi na trudną sytuację skarżących oraz zawiły i skomplikowany charakter sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie wniesione przez D. M. nie jest zasadne. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W takiej sytuacji Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 zdanie drugie P.p.s.a.) Oznacza to, że skoro Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, to wydane przez niego postanowienie (art. 260 P.p.s.a.) jest prawomocne i nie służy już od niego żaden środek zaskarżenia. Prawo do wniesienia zażalenia na takie rozstrzygnięcie nie wynika w tym przypadku także z żadnego przepisu szczególnego. W niniejszej sprawie D. M. nie przysługiwał sprzeciw czy zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 18 kwietnia 2023 r., a więc sprzeciw jako niedopuszczalny podlegał odrzuceniu, o czym prawidłowo orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zażalenie wniesione przez A. M. i K. M.-L. podlegało natomiast odrzuceniu jako niedopuszczalne z innej przyczyny. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez A. M. i K. M.-L. na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 1 grudnia 2023 r. jest niedopuszczalne, ponieważ A. M. i K. M.-L. nie były adresatami tego postanowienia. Była nią wyłącznie D. M. Podkreślić należy, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz jak w pkt 2 sentencji w oparciu o art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a..