II OZ 503/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Po 825/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi L. G. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 października 2023 r. nr WOA.7722.156.2023.MO w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 9 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Po 825/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącej L. G. wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 października 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżone postanowienie dotyczy odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia. Tego rodzaju rozstrzygnięcie nie kreuje po stronie skarżącej praw i obowiązków, które mogłyby podlegać wstrzymaniu. Co więcej nie dotyczy ono bezpośrednio nałożenia grzywny w celu przymuszenia celem wykonania przez skarżącą nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, jako obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Zasadniczo nawet ewentualne wstrzymanie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia nie może doprowadzić do wstrzymania wykonania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, czy też całego postępowania egzekucyjnego (do czego zdaje się dążyć argumentacja skargi). Oznacza to, że może być w dalszym ciągu kontynuowane postępowanie egzekucyjne, ponieważ pozostaje w obrocie prawnym ostateczne postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W związku z powyższym nie istnieją w ocenie Sądu podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie ochrony tymczasowej. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu zażalenia strona podniosła, że sam przedmiot nie może być zastąpiony innym, a ponadto kto i za czyje pieniądze miałby oddać kwotę grzywny lub odbudować altanę. Ponadto szczególnie istotnym jest, iż w sprawie nie tyle chodzi o uniknięcie dolegliwości, co uniknięcie niezasadnie zdwojonej dolegliwości (podwójnej, bo naliczonej odrębnie dla obojga małżonków), a nadto dolegliwości niezasadnej, gdyż odnoszącej się do wykonanego obowiązku związanego z wykonanymi w przeszłości pracami rozbiórkowymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny podziela dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę, że wniosek strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie mógł zostać uwzględniony. Oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu. Sąd pierwszej instancji nie mógł zastosować ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem przedmiotem skargi jest postanowienie organu dotyczące odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia. Sąd prawidłowo zatem przyjął, że postanowienie to nie kreuje po stronie skarżącej żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy. Zaskarżony akt jest bowiem postanowieniem odmownym, które to co do zasady nie ma cech wykonalności. W wyniku prowadzonego postępowania organ stwierdził formalnie, że nie ma podstaw do umorzenia nałożonej na stronę grzywny. Postanowienie to nie zmieniło zatem sytuacji skarżącego podmiotu, a wszelkie istniejące wcześniej zobowiązania pozostają aktualne. Zarówno wniosek strony jak i złożone zażalenie zmierzają do wykazania, że w niniejszym postepowaniu istnieją podstawy do wstrzymania szeroko rozumianego postępowania egzekucyjnego toczącego się wobec strony skarżącej. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie już możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, lub powrót do stanu pierwotnego (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r., II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie nałożony na stronę skarżącą obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne. W tym miejscu należy odnieść się do twierdzenia pełnomocnika, że z uwagi na materię sprawy nie jest możliwy późniejszy zwrot spełnionego świadczenia. Kwestię tę reguluje instytucja zwrócenia grzywny - według art. 126 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. W związku z powyższym domagając się wstrzymania wykonania aktów związanych z zapłatą należności pieniężnych należy bardzo szczegółowo wykazać, że zapłata ta może być dla skarżącej szkodą przekraczającą jego możliwości. W niniejszej sprawie poza ogólnymi twierdzeniami w zasadzie brak uprawdopodobnienia przez stronę trudnej sytuacji materialnej. W aktach znajduję się wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, który został rozpoznany odmownie z uwagi na stwierdzenie przez referendarza sądowego stabilnej sytuacji finansowej strony skarżącej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.