II OZ 529/25

Dnia 15 kwietnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. N. na postanowienie zawarte w pkt IV wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SAB/Wa 298/24 o zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi M. N. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Mazowieckiego w przedmiocie uznania za obywatela polskiego postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniu zawartym w pkt IV wyroku z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SAB/Wa 298/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz M. N. kwotę 217 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że o kosztach, na które składają się: 100 zł wpisu od skargi, 100 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika i 17 zł opłaty skarbowej od złożenia dokumentu pełnomocnictwa, orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 i art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964). Sąd za właściwe uznał miarkowanie kosztów zastępstwa procesowego skarżącego. Spowodowało to ustalenie wysokości wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika strony skarżącej na kwotę 100 złotych. Kwota ta jest adekwatna do niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika strony skarżącej w niniejszej sprawie i wpisuje się w "uzasadniony przypadek" miarkowania kosztów postępowania, o jakim mowa w art. 206 p.p.s.a. Z uwagi bowiem na złożenie przez tego samego pełnomocnika do Sądu kilkudziesięciu skarg o bardzo zbliżonej treści, tożsamych zarzutach i argumentacji, w sprawach o bliźniaczo podobnym stanie faktycznym i prawnym, różniącym się w aspektach nieznaczących – okoliczność ta pozwalała zmniejszyć koszt pracy tego pełnomocnika, uwzględniając konieczny nakład pracy dla wywiedzenia skarg opartych o jednobrzmiącą argumentację w powiązaniu ze stopniem zindywidualizowania sprawy. Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, Sąd zauważa, że żądanie to nie zostało w żaden sposób uzasadnione i nie znajduje oparcia w stanie niniejszej sprawy. Zażalenie na ww. postanowienie zawarte w pkt IV ww. wyroku złożyła strona skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego zmianę i zasądzenie od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącego kwoty 597 złotych tytułem kosztów postępowania; oraz o zasądzenie od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego w tym kosztów zastępstwa radcowskiego. W zażaleniu wskazano, że Sąd I instancji nie przytoczył dokładnej ilości skarg jaka to została wniesiona przed dniem 28 października 2024 r. przez tego pełnomocnika na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w zakresie spraw o uznanie za obywatela polskiego. Ponadto przywołano poglądy orzecznicze zawarte w postanowieniach NSA: z 20 grudnia 2013 r., I OZ 1203/13; z 5 marca 2015 r., I OZ 183/15; z 21 kwietnia 2005 r., OSK 1621/04; oraz wyroku NSA z 23 czerwca 2020 r., I OSK 208/20. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brzmienie art. 206 p.p.s.a. pozwala na stwierdzenie, że intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia jej skargi. W razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia. Sąd I instancji, stosując się do tych zasad, wskazał z jakich względów zastosował art. 206 p.p.s.a. W zażaleniu zaś tej oceny nie podważono skutecznie, ponieważ przywołane w nim stanowisko i poglądy orzecznicze nie przeczą, że Sąd I instancji dokładnie wskazał z jakich względów zastosował art. 206 p.p.s.a. W zażaleniu nie wykazano aby niewystarczające było posłużenie się przez Sąd sformułowaniem opisowym, że pełnomocnik skarżącego wniósł "kilkadziesiąt" podobnych skarg do Sądu, dla możliwości zastosowania art. 206 p.p.s.a. Sam pełnomocnik nie wskazał w zażaleniu jaka była to konkretnie wielkość aby ewentualnie można było wykluczyć zastosowanie art. 206 p.p.s.a. Natomiast przywołanie w zażaleniu poglądów orzeczniczych w żaden sposób nie podważa aby zastosowania art. 206 p.p.s.a. nie można było uzasadnić takimi okolicznościami jak to, że wniesione liczne skargi przez tego samego pełnomocnika są o bardzo zbliżonej treści, tożsamych zarzutach i argumentacji, w sprawach o bliźniaczo podobnym stanie faktycznym i prawnym, różniącym się w aspektach nieznaczących okoliczność. W żaden sposób w zażaleniu nie podważono aby za pomocą tego rodzaju argumentacji Sąd wadliwie ocenił w istocie nakład pracy pełnomocnika w okolicznościach niniejszej sprawy. Poza tym w orzecznictwie wyrażono pogląd, zgodnie z którym wielość analogicznych spraw, prowadzonych przez tego samego pełnomocnika daje podstawę do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie art. 206 p.p.s.a. i wskazano, że tożsamy przedmiot spraw może być uzasadnionym powodem odstąpienia od zasądzenia pełnego zwrotu kosztów postępowania w części dotyczącej wynagrodzenia pełnomocnika (por. postanowienia NSA z 25 stycznia 2019 r., I GZ 502/18; z 26 stycznia 2022 r., II OZ 10/22; z 17 sierpnia 2022 r., II OZ 418/22). Co prawda, w orzecznictwie wyrażane były też odmienne poglądy, jednak np. w okolicznościach, gdy Sąd Administracyjny w ogóle odstąpił od zasądzenia kosztów wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącego (patrz: postanowienie NSA z 17 lutego 2021 r., II OZ 100/21) bądź gdy Sąd kierował się tylko mnogością i tożsamością przedmiotową spraw, w których pełnomocnik występuje (patrz: postanowienie NSA z 16 kwietnia 2021 r., II OZ 237/21). Nie negując tych ocen, w okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd I instancji, miarkując wynagrodzenie dla pełnomocnika, ocenił jego nakład pracy, nie tylko w kontekście wielości skarg i tożsamości ich przedmiotu, lecz także, że złożone skargi mają bardzo zbliżoną treść, tożsame zarzuty i argumentację; zostały złożone w sprawach o bliźniaczo podobnym stanie faktycznym i prawnym, różniącym się w aspektach nieznaczących. Dlatego jako niewadliwe należało uznać stwierdzenie Sądu I instancji, że wskazane okoliczności pozwalały zmniejszyć koszt pracy tego pełnomocnika, uwzględniając konieczny nakład pracy dla wywiedzenia skarg opartych o jednobrzmiącą argumentację w powiązaniu ze stopniem zindywidualizowania sprawy. A zatem uzasadnionym powodem miarkowania kosztów zastępstwa procesowego jest okoliczność wniesienia skarg w sprawach tożsamych co do okoliczności faktycznych i prawnych, przez co wymagających mniejszego nakładu pracy (por. postanowienia NSA: z 7 czerwca 2016 r. I OZ 544/16; z 1 lipca 2016 r., II GZ 668/16; z 26 sierpnia 2021 r., II OZ 515/21; z 23 listopada 2022 r., III OZ 703/22; z 18 stycznia 2023 r., III OZ 801/22). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.