II OZ 560/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1343/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skarg E. U. i K. U. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego postanawia: 1. sprostować z urzędu postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1343/24, w ten sposób, że w jego komparycji w miejscu oznaczenia strony skarżącej "K. U.", wpisać "K. U.", 2. oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1343/24, po rozpoznaniu wniosku K. U. (skarżący), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 listopada 2024 r., nr [...], w przedmiocie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego. Sąd podał, że skarżący w skardze na ww. decyzję zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego, fakt wniesienia przez niego skargi do Sądu powoduje, że prawdopodobne jest, że przed rozpoznaniem skargi upłynie termin wyznaczony przez organ drugiej instancji do sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, wyznaczony jako termin do 30 kwietnia 2025 r. Przekroczenie tego terminu może wedle skarżącego spowodować trudne do odwrócenia skutki, bądź wywołać niepowetowane szkody, bowiem organ może nałożyć na skarżącego sankcje administracyjne za niezrealizowanie decyzji w terminie. Sporządzenie projektu budowlanego zamiennego, w sytuacji gdy skarżący kwestionuje legalność decyzji, może spowodować trudne do odwrócenia skutki, takie jak poniesienie istotnych kosztów związanych z przygotowaniem projektu, które mogą okazać się nieuzasadnione w przypadku uchylenia decyzji przez Sąd, bądź konieczność sporządzenia kolejnego projektu zamiennego w razie późniejszego uwzględnienia skargi, co dodatkowo zwiększy koszty skarżącego. Skarżący wskazał również, że organ drugiej instancji w uzasadnieniu decyzji sam wspomina o skutkach niewykonania nałożonego obowiązku. Skarżący podniósł, że nie może ponosić negatywnych skutków korzystania z prawa do sądu ustanowionego w art. 45 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Sąd uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżący nie uprawdopodobnił, aby wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."). Skarżący nie wykazał bowiem, w jaki sposób konieczność poniesienia kosztów sporządzenia projektu budowlanego zamiennego stwarza dla niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie wskazał wysokości przewidywanych kosztów wykonania obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją oraz nie wykazał jaki może być wpływ poniesienia przez niego tych kosztów na jego sytuację majątkową. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez uznanie, że nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącego, podczas gdy w rzeczywistości skutki wykonania decyzji mogą prowadzić do nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia konsekwencji w sferze prawnej i majątkowej skarżącego. Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. "zaświadczenia o szacunkowym koszcie sporządzenia projektu budowlanego sporządzonego przez tech. bud. ogól. K. W. na fakty szacunkowego kosztu wykonania projektu budowlanego zamiennego" oraz decyzji ZUS o waloryzacji emerytury z dnia 1 marca 2024 r., celem wykazania faktu wysokości aktualnie pobieranego świadczenia emerytalnego przez skarżącego. Skarżący podniósł, że wykonanie projektu budowlanego zamiennego to dla niego znaczny koszt, bowiem oszacowany został na kwotę 4.000 - 5.000 zł, podczas gdy skarżący pobiera świadczenie emerytalne w kwocie do wypłaty (netto) [...] zł. Wykonanie obowiązku może rodzić nieracjonalne koszty, wysokie względem dochodu skarżącego, jak również grozi sankcjami administracyjnymi za niewykonanie tego obowiązku w terminie. Brak wstrzymania wykonania decyzji generuje trudne do zneutralizowania skutki, których odwrócenie będzie angażowało dodatkowe siły zarówno po stronie organu administracji, jak i samego skarżącego, a ewentualny powrót do stanu sprzed wykonania będzie trwać dłuższy czas i generować nakład sił i środków, czego można uniknąć. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest uzależnione od działań podjętych przez podmiot domagający się przyznania mu tego rodzaju ochrony. Nie może on przy tym powołać się wyłącznie na niebezpieczeństwo powstania jakiejkolwiek szkody, lecz musi wykazać, że szkoda, która powstanie na skutek wykonania decyzji, będzie znaczna, a skutki wykonania decyzji trudne do odwrócenia. Oznacza to, że obowiązek dowodzenia w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy, a nie na sądzie. Sąd jedynie ocenia, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu skarżący winien tak określić szkodę lub w taki sposób wskazać skutki, które nastąpiłyby w związku z wykonaniem decyzji, by sąd mógł stwierdzić w oparciu o konkretne dane, okoliczności, dokumenty, że wielkość szkody jest znaczna, a skutki trudne do odwrócenia. Przy czym należy zauważyć, że przez pojęcie "znacznej szkody" należy rozumieć taką szkodę majątkową i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Można o niej mówić również, jeżeli rozmiary szkody spowodowanej wykonaniem zaskarżonej decyzji są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast "trudne do odwrócenia skutki" to takie prawne lub faktyczne konsekwencje, które powodują trwałą zmianę, przy czym powrót do stanu poprzedniego następuje tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd I instancji nie uwzględnił wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Argumentacja poniesiona w zażaleniu nie zmienia powyższego zapatrywania. Wprawdzie skarżący podał szacunkowy koszt sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, a także wskazał kwotę otrzymywanej emerytury, to w dalszym ciągu nie jest znana sytuacja finansowa strony skarżącej. Skarżący przedstawił jej wycinek wskazując na osiągany dochód z tytułu otrzymywanej emerytury. Nie wiadomo natomiast jak kształtuje się ona całościowo, jakie są obciążenia strony, czy posiada ona oszczędności pozwalające na poniesienie tego wydatku. Bez porównania tych dwu wartości (realnej sytuacji finansowej strony i kosztów realizacji obowiązku) nie jest możliwe zweryfikowanie, czy faktycznie wykonanie zaskarżonej decyzji wiązałoby się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wbrew zapatrywaniu skarżącego kasacyjnie brak realizacji w wyznaczonym terminie obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego nie skutkuje zastosowaniem kar, czy też grzywny w celu przymuszenia, lecz wiąże się z wydaniem kolejnego aktu administracyjnego. Sama ewentualność jego wydania, czy też obawa przed "zagmatwaniem sprawy", nie stanowi o wystąpieniu niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto, należy mieć także na względzie, że przedmiotowy obowiązek ciąży także na E. U., która nie składała wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 sentencji postanowienia. Stosownie do art. 156 § 1 i § 3 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował zaskarżone postanowienie wobec błędnego oznaczenia nazwiska skarżącego, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji postanowienia.