II OZ 589/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S., I. S. i małoletniego P. S., reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego I. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 944/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. S., I. S. i małoletniego P. S., reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego I. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 października 2024 r. znak: [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 944/24, odmówił J. S., I. S. i małoletniemu P. S., reprezentowanemu przez przedstawiciela ustawowego I. S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 października 2024 r., znak: [...], w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia 25 listopada 2024 r. J. S., I. S. i małoletni P. S., reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego I. S. (dalej łącznie jako: "skarżący"), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku. W skardze zawarto m.in. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazano, że brak wstrzymania wykonania decyzji mógłby spowodować konieczność natychmiastowego opuszczenia budynku przez osoby uprawnione do jego zamieszkania. Odnosząc się do tego wniosku Sąd Wojewódzki wskazał, że uwzględnienie wniosku o udzielenie takiej ochrony tymczasowej uzależnione jest od wykazania i udokumentowania istnienia przesłanek do wstrzymania wykonania danego aktu administracyjnego, czego skarżący nie uczynili, ponieważ ich żądanie ani nie zostało uzasadnione, ani udokumentowane. Skarżący ograniczyli się jedynie do sformułowania wniosku oraz poparcia go jednym ogólnym argumentem, a tym samym nie umożliwili Sądowi ustalenia, czy zachodzą podstawy określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.". Z tej przyczyny, na podstawie wskazanego przepisu Sąd pierwszej instancji orzekł jak w sentencji postanowienia. Zażalenie na to postanowienie wnieśli skarżący. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na jego treść, tj. art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez błędną interpretację stanu faktycznego, co skutkowało uznaniem przez Sąd, że w niniejszej sprawie nie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co wiązało się ze stwierdzeniem że brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o zmianę ww. postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z konstrukcji powołanej normy prawnej wynika, że przewidziana w niej tzw. ochrona tymczasowa przed skutkami kontrolowanego przed sądem aktu lub czynności nie jest działaniem podejmowanym przez sąd z urzędu. Nie jest również działaniem obligatoryjnym podejmowanym przez sąd po złożeniu wniosku w tym przedmiocie. Uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest uzależnione od działań podjętych przez podmiot domagający się przyznania mu tego rodzaju ochrony. Nie może on przy tym powołać się wyłącznie na niebezpieczeństwo powstania jakiejkolwiek szkody, lecz musi wykazać, że szkoda, która powstanie na skutek wykonania decyzji, będzie znaczna, a skutki wykonania decyzji trudne do odwrócenia. Oznacza to, że obowiązek dowodzenia w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy a nie na sądzie. Sąd jedynie ocenia, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu skarżący winien tak określić szkodę lub w taki sposób wskazać skutki, które nastąpiłyby w związku z wykonaniem decyzji, by sąd mógł stwierdzić w oparciu o konkretne dane, że wielkość szkody jest znaczna, a skutki trudne do odwrócenia. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić jej znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Trafnie bowiem zauważył sąd pierwszej instancji, że skarżący poza ogólnymi twierdzeniami, że brak wstrzymania wykonania decyzji mógłby spowodować konieczność natychmiastowego opuszczenia budynku przez osoby uprawnione do jego zamieszkania, nie wykazali na czym konkretnie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków miałoby polegać. Skarżący ponadto nie wykazali, że jeśli decyzja zostanie wykonana przed wydaniem prawomocnego orzeczenia sądowego, wówczas może nastąpić konkretne wydarzenie, które będzie miało charakter nieodwracalny. Odnosząc się zaś do argumentacji zażalenia, wskazać należy, że zawarte tam twierdzenia odnoszą się do kwestii merytorycznej sprawy, a nie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji i tym samym nie mogą stanowić podstawy udzielenia ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 P.p.s.a. Z powyższych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.