II OZ 675/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia O. C. i T. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 2772/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi O. C. i T. C. na postanowienie Ministra Rozwoju Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 września 2024 r., znak: DNI.sp.614.197.2024 w przedmiocie zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 3 lutego 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 2772/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "P.p.s.a.") w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę O. C. i T. C. (dalej "skarżący") na postanowienie Ministra Rozwoju Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 września 2024 r., znak: DNI.sp.614.197.2024 w przedmiocie zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca. Powodem odrzucenia skargi było wniesienie skargi niespełniającej przewidzianych prawem warunków formalnych, które pomimo wezwania Sądu nie zostały w terminie uzupełnione. Skarżący zostali wezwani przez Przewodniczącego Wydziału IV WSA w Warszawie do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci nadesłania dokumentu umocowania do reprezentowania skarżących przez tym sądem lub sądami administracyjnymi oraz poprzez podanie nr PESEL skarżących lub złożenia oświadczenia o nieposiadaniu takiego numeru przez skarżących. Wezwanie skierowano na adres pełnomocnika skarżących i zostało ono doręczone w trybie doręczenia zastępczego z art. 73 P.p.s.a. Dwukrotnie awizowaną przesyłkę uznano za skutecznie doręczoną 20 grudnia 2024 r., czyli po upływie 14 dni od pierwszej próby doręczenia 6 grudnia 2024 r. W terminie 7 dni od doręczenia wezwania pełnomocnik skarżących nie nadesłał żadnej odpowiedzi. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości. Skarżący zarzucają naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 73 P.p.s.a. w zw. z art. 82 P.p.s..a oraz w zw. z art. 45 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem Skarżący, wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, nie uchybili terminowi uzupełniania braków formalnych skargi – skarżący bowiem nigdy nie otrzymali przesyłki listowej zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, a ni też awiza związanego z tą przesyłką, toteż nie można uznać wezwania za doręczone skutecznie w dniu 20 grudnia 2024 r., a termin na uzupełnienie braków formalnych skargi nigdy nie rozpoczął biegu, co w konsekwencji pozbawiło skarżących prawa do sądu gwarantowanego przez Konstytucję RP. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto pełnomocnik wystąpił z wnioskiem o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z oświadczeń pisemnych A. D. z dnia 14 lutego 2025 r. oraz P. S. z dnia 17 lutego 2025 r. na fakt problemów z doręczaniem przesyłek pod wskazanym adresem ul. [...] lok. [...] wejście E w W., na fakt doręczania przesyłek przez Pocztę Polską błędnie pod adres ul. [...] lok. [...] wejście A (lokal mieszkalny przeznaczony pod wynajem krótkoterminowy), nie zaś adres pełnomocnika wejście E – lokal usługowy/biurowy, na fakt niedoręczenia wezwania ani awizo w przedmiotowej sprawie przez Sąd I instancji do pełnomocnika skarżących, na fakt braku wiedzy o wystosowanym przez Sąd I instancji wezwaniu do uzupełnienia braków i awizo do odbioru przesyłki, przyczyn braku wiedzy, woli uzupełnienia braków, braku winy pełnomocnika w niedoręczeniu wezwania ani awizo do pełnomocnika do pełnomocnika skarżących, zasadności przedmiotowego zażalenia. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących stwierdził, że w sprawie doszło do błędów w ustalonym przez Sąd I instancji stanie faktycznym i nieprawidłowego przyjęcia, że pełnomocnik skarżących z własnej woli nie odebrał przesyłki z wezwaniem, czy też awizo, co skutkowało naruszeniem przez Sąd I instancji art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 73 P.p.s.a. w zw. z art. 82 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 45 § 1 Konstytucji Rzeczpospolitej. Strona wbrew twierdzeniu Sądu I Instancji nie uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi z własnej woli - Strona bowiem nigdy nie otrzymała przesyłki listowej zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, ani też awiza związanego z ta przesyłką. Pełnomocnik wyjaśnił, że od kilku miesięcy, od kiedy doszło do zmiany listonosza na Poczcie Polskiej dla adresu pełnomocnika skarżących ul. [...] lok. [...] wejście E, [...] W., powstał problem z doręczaniem przesyłek, w tym nawet z dostarczaniem awiza do skrzynki na wskazany wyżej adres biura (ul. [...] lok. [...], wejście E, [...] W.). Listonosz nie przychodził do biura, nie zostawiał też nigdzie awiza. W tym przedmiocie złożono szereg skarg i wniosków na właściwej dla tego adresu Poczcie Polskiej na ul. [...] w W., co początkowo w ogóle nie przynosiło efektów. Dopiero od niedawna, po kolejnej interwencji pełnomocnika skarżących (w dniu 5 lutego 2025 r.) listonosz zaczął "docierać" na wskazany adres Biura. Na dowód przywołano oświadczenie A. D. z dnia 14 lutego 2025 r. Pełnomocnik wskazuje, że później przypadkowo okazało się, że listonosz przychodził na adres [...] lok. [...], ale do LOKALU MIESZKALNEGO W INNEJ KLATCE (BODAJŻE A) - A NIE - LOKALU BIUROWEGO O TYM SAMYM NUMERZE ([...]) W KLATCE E, czyli na adres do doręczeń pełnomocnika skarżących. Żadne jednak awiza, listy z adresu lokalu mieszkalnego nr [...] skierowane do pełnomocnika skarżących, a doręczone najpewniej właśnie tam - nie dotarły, co już w innych sprawach rodziło problemy. Sprawę utrudnia fakt, że we wskazanym wyżej lokalu mieszkalnym nr [...], prowadzony jest najem krótkoterminowy (mieszkanie na wynajem na doby), stąd co dobę są tam obecne inne osoby, które co oczywiste mogły odebrać listy, awiza, wyrzucić je, czy w inny sposób zniszczyć, bądź po prostu nie otworzyć drzwi listonoszowi i listów tych nie odebrać. Powyższe błędne doręczanie przesyłek na inny adres potwierdza jedyna odebrana pod tym innym adresem przesyłka, która przypadkowo została odebrana przez znajomego pełnomocnika, który akurat przebywał pod wskazanym adresem lokalu mieszkalnego, wynajmując ów lokal na kilka dni w celach służbowego przyjazdu do Warszawy. Na potwierdzenie tego przywołano oświadczenie Adwokat P. S. z dnia 17 lutego 2025 r. Aktualnie sprawa doręczeń dla adresu pełnomocnika skarżących wydaje się rozwiązana. Listy od około dwóch tygodni są dostarczane prawidłowo, niemniej w przedmiotowej sprawie, żadna korespondencja, czy to z wezwaniem do usunięcia braków formalnych skargi, czy awiz - NIGDY NIE DOTARŁA, co spowodowało, że pełnomocnik skarżących nie miał wiedzy o przesłanym przez Sąd wezwaniu i nie mógł on braków w terminie uzupełnić, co czyni aktualnie złożony wniosek o przywrócenie terminu wraz z uzupełnieniem tych braków formalnych, w pełni zasadnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Skarga będąca szczególnym rodzajem pisma procesowego powinna spełniać wymogi przewidziane dla tego pisma w art. 46 § 1 P.p.s.a oraz gdy jest to pierwsze pismo w sprawie wymogi z § 2 pkt 1 tego przepisu. Natomiast jeśli to kolejne pismo procesowe wymogiem jest jedynie podanie sygnatury akt. Jak wynika z akt sprawy skarga złożona przez pełnomocnika skarżących nie zawierała nr PESEL skarżących dlatego też Przewodniczący Wydziału IV stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. art. 49 § 1 P.p.s.a. wezwał pełnomocnika do podania tego numeru lub złożenia oświadczenia o nieposiadaniu takiego numeru. Ponadto brakiem skargi było niedołączenie dokumentu pełnomocnictwa przez działającego w imieniu skarżących pełnomocnika – wymóg art. 37 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 34 P.p.s.a. Wobec powyższego Przewodniczący Wydziału zasadnie wystosował do pełnomocnika skarżących wezwanie do uzupełnienia powyższych braków skargi wyznaczając 7 dniowy termin na ich uzupełnienie od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zdaniem NSA, Sąd I instancji nie mając jednak pełnej znajomości okoliczności sprawy przedstawionych przez pełnomocnika dopiero po wydaniu zaskarżonego postanowienia z 3 lutego 2025 r. (wniosek o przywrócenie terminu oraz zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi z 17 lutego 2025 r.) błędnie przyjął, że w okolicznościach sprawy wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżących w zgodzie z wymogami doręczenia zastępczego. Zdaniem NSA, okoliczności wynikające z przedłożonych przez pełnomocnika skarżących przy zażaleniu oświadczeń A. D. z dnia 14 lutego 2025 r. oraz adwokata P. S. z dnia 17 lutego 2025 r. uprawdopodabniają twierdzenie, że w realiach niniejszej sprawy wbrew adnotacjom widniejącym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (zpo. k. 18 akt) nie sposób mówić o podwójnej awizacji przesyłki pod adresem pełnomocnika skarżących ul. [...] wejście E lok. [...] [...] W. w dniach 6 grudnia 2024 r. i 16 grudnia 2024 r., skoro z przedłożonych oświadczeń wynika jednoznacznie, że od kilku miesięcy przed złożeniem oświadczeń (luty 2025 r.) występował problem z doręczaniem przesyłek w tym poleconych do kancelarii pełnomocnika skarżących związany ze zmianą osoby listonosza. Przypadek sprawił, że w lokalu przy ul. [...] lok. [...] wejście A (lokal mieszkalny wynajmowany krótkoterminowo) do którego błędnie doręczano korespondencję adresowaną do pełnomocnika skarżących znajdowała się w dniu 22 stycznia 2025 r. adwokat P. S., która będąc przypadkiem znajomą pełnomocnika skarżących zainterweniowała przy próbie doręczenia korespondencji sądowej pod tym adresem wbrew niebudzącemu wątpliwości zaadresowaniu przesyłki na ul. [...] wejście E lok. [...]. Znamienne, że listonosz został skierowany pod właściwy adres niemniej za chwilę wrócił twierdząc, ze nie może znaleźć klatki E. Ostatecznie obecna w lokalu adwokat za zgodą pełnomocnika skarżących odebrała przedmiotową przesyłkę. Pełnomocnik podejmował starania by sprawa doręczeń została wyjaśniona ale dopiero interwencja na poczcie 5 lutego 2025 r. okazała się skuteczna, czego poświadczeniem jest otrzymanie odpisu skarżonego postanowienia 10 lutego 2025 r. (zpo. k. 30) i złożenie wniosku o przywrócenie terminu oraz zażalenia przez pełnomocnika. Wobec powyższego nie sposób przyjąć, że wezwanie sądu doręczane w okresie od 6 grudnia do 23 grudnia 2024 r. kiedy nastąpił jego zwrot do nadawcy zostało skutecznie doręczone w trybie doręczenia zastępczego. Przyjęcie fikcji doręczenia zastępczego jest możliwe jeśli to domniemanie prawne nie zostanie podważone w sposób wiarygodny. W ocenie NSA, w przedstawionych okolicznościach wynikających z przedłożonych oświadczeń jednoznacznie wynika, że wiarygodnym jest przyjęcie tezy, że wezwanie sądowe do uzupełnienia braków skargi skierowane na adres pełnomocnika skarżących ul. [...] wejście E lok. [...] w niniejszej sprawie doręczane od 6 grudnia do 23 grudnia 2024 r. w istocie nie zostało doręczone gdyż listonosz obsługujący ten rejon podejmował próby doręczenia pod inny adres tj. ul. [...] wejście A lok. [...], a awiza pozostawiane w skrzynce pod niewłaściwym adresem nie mogły prowadzić do doręczenia zastępczego na adres pełnomocnika skarżących. W tym stanie rzeczy NSA stwierdza, że Sąd I instancji naruszył art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. bowiem do doręczenia wezwania do uzupełnienia braków skargi w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło a więc nie zaczął biec 7 termin do uzupełnienia tych braków a w konsekwencji nie było podstaw do odrzucenia skargi bowiem termin do uzupełnienia braków pozostawał otwarty. Zauważyć należy, że przy wniosku o przywrócenie terminu z 17 lutego 2025 r. pełnomocnik powyższe braki skargi uzupełnił podając numery PESEL skarżących i dołączając dokument pełnomocnictwa. Obecnie zatem skarga pod względem formalnym kwalifikuje się do rozpoznania. W zawiązku z powyższym NSA stwierdza, że zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi zasługuje na uchylenie a wobec uzupełnienia braków skargi sprawie tej powinien zostać nadany dalszy bieg. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3, art. 73 P.p.s.a. i art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.