II OZ 712/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń K. P. i D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 428/24 o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 października 2024 r. w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić zażalenia.

K. P. i D. K. (dalej: "skarżące") wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. D. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy postanowieniem z 16 października 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 428/24 odmówił D. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprzeciwu, postanowieniem z 9 grudnia 2024 r. sygn. akt VII SPP/Wa 428/24 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżące powołały się na trudną sytuację finansową oraz zakwestionowały stanowisko WSA w Warszawie w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy D. K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 258 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. W świetle art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Ani w art. 194 § 1 p.p.s.a., ani w żadnym innym przepisie tej ustawy, nie przewidziano możliwości wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 p.p.s.a. Należy także wskazać, że D. K. wraz z doręczeniem odpisu orzeczenia, została pouczona, że od ww. postanowienia nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. W związku z powyższym zażalenie wniesione przez D. K. należało odrzucić jako niedopuszczalne. Również zażalenie wniesione przez K. P. podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne, jednak z innego powodu. Zgodnie bowiem z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Wskazać trzeba, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez K. P. na postanowienie WSA w Warszawie jest niedopuszczalne, ponieważ nie była ona adresatem tego postanowienia. Była nią wyłącznie D. K. Na marginesie Sąd wskazuje, że choć rozpoznawany środek zaskarżenia został zatytułowany jako skarga kasacyjna, to należało go zakwalifikować jako zażalenie. Powyższe w ocenie Sądu uzasadnione jest tym, że skarga kasacyjna (obarczona przymusem adwokacko-radcowskim) przysługuje od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 173 p.p.s.a.), a przepisy Działu V Rozdziału 3 Oddziału 2 p.p.s.a. przewidują, iż środkami zaskarżenia w sprawach w przedmiocie prawa pomocy są zażalenie i sprzeciw. Z przedstawionych względów orzeczono w oparciu o art. 197 § 2 w zw. z art. 178 p.p.s.a.