II OZ 738/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 4 października 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1315/24 w sprawie ze skargi H.P. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 10 września 2024 r. nr OA.7723.19.4.2024 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie.

H.P. (dalej" "skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z 10 września 2024 r., nr OA.7723.19.4.2024, którym nałożono na nią grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5 000 zł. Zastępca Przewodniczącego Wydziału II tego Sądu zarządzeniem z 4 października 2024 r. wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Jako podstawę prawną podano § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535, dalej: "rozporządzenie"). Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe zarządzenie. W uzasadnieniu powołała się na trudną sytuację finansową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej "p.p.s.a.") Sąd nie podejmie żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W takim przypadku w związku z art. 220 § 3 p.p.s.a. Przewodniczący wzywa wnoszącego skargę, aby pod rygorem jej odrzucenia uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Sprawa niniejsza nie znajduje się w katalogu spraw objętych art. 239 pkt 1 p.p.s.a., w których to sprawach, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu korzysta ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Jednocześnie skarżąca nie należy do kręgu podmiotów zwolnionych z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 2-4 p.p.s.a. Zasadnym było zatem wezwanie skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego. Wskazać przy tym należy, że wysokość wpisu została ustalona na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia, który odnosi się do wpisu stosunkowego, a którego ustalenie uzależnione jest od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje stanowisko, zgodnie z którym od skargi na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wydanym w postępowaniu egzekucyjnym pobiera się wpis stosunkowy na podstawie art. 231 p.p.s.a. oraz § 1 rozporządzenia (por. postanowienia NSA: z 20 września 2018 r. II OZ 761/18; z 21 marca 2019 r., II OZ 216/19; z 19 stycznia 2018 r., II OZ 32/18). Zgodnie z tym przepisem wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi - w przypadku należności do 10.000 zł - 4 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 100 zł. Tym samym skoro w niniejszej sprawie przedmiot sprawy stanowi należność pieniężna w wysokości 5 000 zł, to za prawidłowe uznać należy wezwanie skarżącej o wpis sądowy w wysokości 200 zł. Odnosząc się do podnoszonej w zażaleniu trudnej sytuacji finansowej, wskazać należy, że okoliczność ta w żaden sposób nie może podważyć zasadności powyższego wezwania. Mogła jednakże stanowić podstawę do zwolnienia skarżącej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (w zakresie całkowitym bądź jedynie z ww. wpisu sądowego). Zwolnienie to może natomiast nastąpić jedynie w przypadku przyznania prawa pomocy w tym zakresie (art. 243-246 p.p.s.a.). Jak wynika z akt sprawy taki wniosek został przez skarżącą złożony. Postanowieniem z 22 października 2024 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądów. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. art. 197 § 1 i 2 oraz art. 198 p.p.s.a., oddalił zażalenie.