II OZ 769/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia W. z siedzibą w K. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 137/24 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia W. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 października 2023 r., znak SKO.ZP/415/452/2023 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawie ze skargi Stowarzyszenia W. z siedzibą w K. (dalej: "Stowarzyszenie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 27 października 2023 r., znak SKO.ZP/415/452/2023 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, zarządzeniem z 10 lipca 2024 r., wezwał Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 (pięćset) złotych stosownie do § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 535, dalej: "rozporządzenie w sprawie wpisu"). Zażalenie na powyższe zarządzenie wniosło Stowarzyszenie, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego zmianę przez zwolnienie skarżącego od konieczności ponoszenia kosztów sądowych, w tym zwolnienie od konieczności uiszczenia wpisu sądowego od skargi, ewentualnie uchylenie zarządzenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Stowarzyszenie podniosło, że odmowa zwolnienia od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji praw przed sądami dla małych organizacji non-profit, które pragną działać dla dobra społeczności lokalnej nie mając wystarczających środków na obronę wartości społecznie użytecznych, a także celów, dla których Stowarzyszenie zostało założone. Odmowa zwolnienia Stowarzyszenia z kosztów sądowych, może ponadto przyczynić się do sytuacji, w której w mocy zostanie utrzymany wadliwy akt prawny, z czym Stowarzyszenie skutecznie walczy. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SPP/Kr 13/24, Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił przyznania Stowarzyszeniu W. z siedzibą w K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a orzeczenie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia 5 lipca 2024 r. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił kolejny wniosek Stowarzyszenia w tym zakresie (sygn. akt II SPP/Kr 99/24), utrzymany w mocy postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Po wpłynięciu środka odwoławczego do zadań Sądu I instancji należy zbadanie czy środek odwoławczy odpowiada wymogom formalnym, a także czy został uiszczony wpis. W razie potrzeby Sąd wzywa do usunięcia braków formalnych i uiszczenia wpisu. Stosownie do art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis. Do pism, o których mowa w tym przepisie należy między innymi skarga. W przypadku gdy skarga nie została należycie opłacona, zgodnie z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, ponieważ wobec braku opłaty Sąd nie podejmie żadnej czynności. W myśl art. 214 p.p.s.a., do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, o ile ustawa nie stanowi inaczej (§ 1). Pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie (§ 2 zd. 1), co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. W świetle powołanego przez Sąd I instancji § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wpisu, wpis stały w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu zagospodarowania przestrzennego wynosi 500 zł. Należy zwrócić uwagę, że tryb i warunki wydania decyzji o warunkach zabudowy regulowane są w przepisach od art. 59 do art. 65 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r. poz. 977 z poźn. zm.) i z tego względu decyzje o warunkach zabudowy oraz postępowanie prowadzące do ich wydania zalicza się na gruncie wyżej powołanego rozporządzenia do spraw z zakresu zagospodarowania przestrzennego. Uwzględniając przytoczone przepisy należy stwierdzić, że Stowarzyszenie zostało prawidłowo wezwane do uiszczenia wpisu zaskarżonym zarządzeniem oraz pouczone o rygorze niezastosowania się do wezwania. Również wysokość należnego wpisu została określona prawidłowo. Zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ewentualne zakończenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób korzystny dla skarżącego. W niniejszej sprawie wniosek taki został złożony, a postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w sprawie sygn. II SPP/Kr 13/24 zostało prawomocnie zakończone odmową. Z tego względu skarżące Stowarzyszenie zasadnie zostało wezwane do uiszczenia wpisu. Podnoszone w zażaleniu okoliczności związane z sytuacją finansową, czy prowadzoną działalnością Stowarzyszenia oraz ponowna argumentacja w zakresie udzielenia prawa pomocy nie podlegały rozpoznaniu merytorycznemu w niniejszym postępowaniu, gdyż nie mają one na etapie postępowania zażaleniowego wpływu na ocenę zasadności wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, nadto w związku z dwuinstancyjnością postępowania w zakresie prawa pomocy argumentacja ta była już dwukrotnie weryfikowana. Z tych też względów przytoczone w zażaleniu zarzuty należy uznać za nieusprawiedliwione. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.