II OZ 825/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt II SPP/Kr 80/24 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 19 grudnia 2024 r. w sprawie ze skargi T. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, dalej "WSA w Krakowie" zarządzeniem z 15 października 2024 r., sygn. akt II SPP/Kr 80/24 pozostawił wniosek T. L., dalej "skarżący" z 17 czerwca 2024 r. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W wyniku rozpoznania sprzeciwu WSA w Krakowie postanowieniem z 19 grudnia 2024 r. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie referendarza sądowego. Odpis tego postanowienia wraz z pouczeniem, że jest ostateczne i nie przysługuje od niego żaden środek zaskarżenia doręczono skarżącemu. Postanowieniem z 12 lutego 2025 r., sygn. akt II SPP/Kr 80/24 WSA w Krakowie odrzucił zażalenie na ww. postanowienie z 19 grudnia 2024 r. jako niedopuszczalne. Pismem z 14 kwietnia 2025 r. skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia powołał się na prawo do sądu, wskazując, że orzeczenia referendarza sądowego nie są orzeczeniami sądu i przez to nie mogą być uznawane za orzeczenia pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie Sąd prawidłowo zastosował przepisy art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a." w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i na ich podstawie odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne. Stosownie do art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia enumeratywnie wyliczone w art. 194 § 1 pkt 1 – 10 p.p.s.a. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). W powołanej ustawie brak jest regulacji, która pozwalałyby stronie na zaskarżenie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydanego na skutek rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, należy wskazać, że właściwość referendarza sądowego do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika wprost z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. Ustawodawca, wprowadzając ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) zmiany w art. 258, polegające na nadaniu nowego brzmienia § 2 pkt 7, tak ukształtował pozycję referendarza sądowego, że jego postanowienie należy traktować jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od tego orzeczenia jest więc środkiem odwoławczym rozpoznawanym przez sąd administracyjny. Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw orzeka jako sąd drugiej instancji, którego orzeczenia są prawomocne z chwilą jego wydania i nie podlegają zaskarżeniu. Tym samym została zachowana wyrażona w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasada dwuinstancyjności postępowania. Dlatego też prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że wniesione przez skarżącego zażalenie na postanowienie utrzymujące w mocy zarządzenie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy jest niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.