II OZ 826/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 18 czerwca 2024 r., sygn. akt II SPP/Kr 150/23 odrzucające zażalenie T. L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 15 maja 2024r. w sprawie ze skargi T. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, dalej "WSA w Krakowie" po rozpoznaniu wniosku T. L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, postanowieniem z 28 marca 2024 r., sygn. akt II SPP/Kr 150/23 w pkt I oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, w pkt II oddalił wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Po rozpoznaniu sprzeciwu WSA w Krakowie postanowieniem z 15 maja 2024 r. utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie referendarza sądowego. Odpis tego postanowienia wraz z pouczeniem, że jest ostateczne i nie przysługuje od niego żaden środek zaskarżenia doręczono skarżącemu. Zaskarżonym obecnie postanowieniem z 18 czerwca 2024 r., sygn. akt II SPP/Kr 150/23 WSA w Krakowie odrzucił zażalenie na ww. postanowienie z 19 grudnia 2024 r. jako niedopuszczalne. W zażaleniu ww. postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia powołał się na prawo do sądu, wskazując, że orzeczenia referendarza sądowego nie są orzeczeniami sądu i przez to nie mogą być orzeczeniami pierwszej instancji. Zakwestionował także rozstrzygnięcie o odmowie przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie Sąd prawidłowo zastosował przepisy art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a." w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i na ich podstawie odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne. Stosownie do art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia enumeratywnie wyliczone w art. 194 § 1 pkt 1 – 10 p.p.s.a. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). W powołanej ustawie brak jest regulacji, która pozwałaby stronie na zaskarżenie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydanego na skutek rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Wynika to z tego, iż wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw orzeka jako sąd drugiej instancji, którego orzeczenia są prawomocne z chwilą jego wydania i nie podlegają zaskarżeniu. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, należy wskazać, że właściwość referendarza sądowego do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika wprost z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. Ustawodawca, wprowadzając ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) zmiany w art. 258, polegające na nadaniu nowego brzmienia § 2 pkt 7, tak ukształtował pozycję referendarza sądowego, że jego postanowienie należy traktować jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od tego orzeczenia jest więc środkiem odwoławczym rozpoznawanym przez sąd administracyjny. Tym samym została zachowana wyrażona w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasada dwuinstancyjności postępowania. Dlatego też prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że wniesione przez skarżącego zażalenie na postanowienie utrzymujące w mocy zarządzenie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy jest niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.