II SA/Bk 162/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 30 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy Czyżew na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 29 stycznia 2026 r. nr SKO.434/28,29/2025 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej Gminie Czyżew kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. ,

Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Łomży (dalej: "SKO", "Kolegium") postanowieniem z 29 stycznia 2026 r., nr SKO.434/28,29/2025: 1) uchyliło w całości postanowienie Burmistrza Czyżewa (dalej: "Burmistrz") z dnia 18 listopada 2025 r., nr OR.6830.3.2025, ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonej w obrębie gruntów S., gm. Czyżew, działka nr [...], stanowiącej współwłasność D. M. i W. K., z działkami sąsiednimi nr [...] i nr [...], stanowiącymi własność Gminy Czyżew w wysokości 4490 zł oraz zobowiązania D. M. i W. K., współwłaścicieli nieruchomości nr [...], do uiszczenia kosztów w wysokości [...] zł w terminie do 14 dni od dnia doręczenia postanowienia, na rachunek Urzędu Miejskiego w Czyżewie. 2) ustaliło koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia działki nr [...], położonej w obrębie gruntów S., z działkami sąsiednimi nr [...] i nr [...] (droga gminna), w wysokości [...] zł. 3) zobowiązało do poniesienia ustalonych kosztów postępowania rozgraniczeniowego: a) D. M. (współwłaścicielkę działki nr [...]) w wysokości [...] zł; b) W. K. (współwłaściciela działki nr [...]) w wysokości [...] zł; c) Gminę Czyżew (właścicielkę działek nr [...] i nr [...]) w wysokości [...] zł. Ponadto SKO postanowiło, że koszty ustalone w punkcie 2 należy uiścić w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia na rachunek Urzędu Miejskiego w Czyżewie. Skargę do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie wniosła Gmina Czyżew, reprezentowana przez Burmistrza. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie z uwagi na brak legitymacji skargowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu, z uwagi na wniesienie jej przez podmiot nieposiadający legitymacji skargowej. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny zawsze bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W orzecznictwie i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot stanowi przyczynę jej odrzucenia, jeżeli skarga pochodzi od podmiotu, który a limine nie może być skarżącym. Dotyczy to podmiotu, co do którego nie zachodzi potrzeba zbadania, czy posiada on interes prawny we wniesieniu skargi, ponieważ i tak - w świetle obowiązujących przepisów - nie jest on legitymowany do jej wniesienia. Z tej przyczyny odrzuceniu podlegają skargi wniesione przez organ, który rozpoznawał sprawę w postępowaniu administracyjnym w pierwszej lub w drugiej instancji, ponieważ nie ma on legitymacji skargowej w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. Powierzenie organowi administracyjnemu właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej (postanowienia) wyłącza możliwość dochodzenia przezeń swego interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 lutego 2005 r., OSK 1017/04 (dostęp: orzeczenia.nsa.gov.pl), rozważając tę kwestię na gruncie art. 50 § 1 p.p.s.a., stwierdził, że rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa pozytywnego. Wspomniana jednostka, jako osoba prawna, może być stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przyznają stronom postępowania. Ustawa może jednak wyznaczyć organowi jednostki samorządu terytorialnego rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. W takim wypadku będzie on bronił interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. W powołanym wyroku stwierdzono, że: "z tego względu powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego". Dopuszczenie do złożenia skargi przez organ pierwszej instancji doprowadziłoby bowiem do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby dwa organy administracji publicznej orzekające w danej sprawie, a mianowicie skarżący (organ pierwszej instancji) i autor decyzji odwoławczej (organ drugiej instancji), a spór między nimi sprowadzałby się do różnego stanowiska co do prawidłowości poszczególnych decyzji (zob. wyrok NSA z 30 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1579/16). Co istotne, stanowisko to zostało potwierdzone przez NSA w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OPS 2/15, w której stwierdzono, że ilekroć przepisy prawa pozytywnego sytuują któryś z organów jednostki samorządu terytorialnego jako organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne lub podatkowe w sprawie indywidulanej, na którymś z jego etapów, tylekroć wyłączona zostaje możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego na drodze zarówno postępowania sądowego, jak i administracyjnego. Ponadto zauważyć należy, że charakterystyczną cechą postępowania sądowoadministracyjnego jest jego kontradyktoryjność. Spór przed sądem prowadzony jest przez dwa podmioty: podmiot żądający udzielania ochrony prawnej (skarżącego) i organ administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie stało się przyczyną zgłoszenia żądania udzielenia ochrony prawnej. Ukształtowana w ten sposób struktura postępowania sądowoadministracyjnego determinuje krąg podmiotów, którym przepisy procesowe mogą przyznać prawo do jego uruchomienia. Nie może zostać ono uruchomione z urzędu, jak też w drodze złożenia skargi przez organ administracji publicznej, którego działanie ma być przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem, ani żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej administracji publicznej (zob. postanowienia NSA: z 17 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1197/18, z 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 527/12, CBOSA). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że Gmina Czyżew, której organ wykonawczy, tj. Burmistrz, wydał w I instancji postanowienie z 18 listopada 2025 r., uchylone następnie zaskarżonym postanowieniem SKO z 29 stycznia 2026 r., nie ma legitymacji skargowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie, co uzasadniało jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Okoliczność, że organ wykonawczy Gminy był jednocześnie organem wydającym rozstrzygnięcie w I instancji, wyłącza bowiem możliwość zaskarżenia przez Gminę do sądu postanowienia organu odwoławczego orzekającego w przedmiocie podjętego przez Burmistrza rozstrzygnięcia. Wydając postanowienie w I instancji organ nie działa jako podmiot, którego własnego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy sprawa, lecz jako organ administracji publicznej, który na mocy przyznanych mu ustawowo kompetencji dokonuje władczego ustalenia praw i obowiązków obywateli. Istnienie interesu prawnego jest natomiast warunkiem niezbędnym do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucił skargę jako niedopuszczalną. O zwrocie z urzędu uiszczonego w sprawie wpisu sądowego od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.