Sygnatura
II SA/Gd 1189/24
Wyrok WSA w Gdańsku z 28 maja 2025 r., II SA/Gd 1189/24 – zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
- Data orzeczenia
- 28 maja 2025
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Zielińska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 10 września 2024 r. nr NSP-VIII.7581.1.99.2024.BB w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z 17 kwietnia 2023 r. E. S.A. z siedzibą w G. (dalej: "Inwestor", "Spółka") wystąpiła do Starosty Gdańskiego (dalej: "Starosta", "organ pierwszej instancji") o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], obręb [...], gmina [...], stanowiącej współwłasność A. P. i J. P. (dalej: "Skarżący"), dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie podziemnych obiektów i urządzeń w postaci kanalizacji kablowej teletechnicznej wraz ze światłowodem, niezbędnych do korzystania z przewodów i urządzeń służących do przesytu energii elektrycznej, tj. istniejącej linii elektroenergetycznej średniego napięcia SN-15 kV, ułożonej na części przedmiotowej nieruchomości, wzdłuż istniejącej linii SN - w strefie służebności gruntowej ustanowionej dla tej linii. Decyzją z 24 stycznia 2024 r. Starosta, na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) - dalej: "u.g.n.", ograniczył sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], obręb [...], gmina [...], stanowiącej współwłasność ustawową małżeńską A. P. i J. P., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], poprzez zezwolenie Inwestorowi na założenie i przeprowadzenie podziemnych obiektów i urządzeń w postaci kanalizacji kablowej teletechnicznej wraz ze światłowodem, niezbędnych do korzystania z przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej, tj. istniejącej linii elektroenergetycznej średniego napięcia SN-15 kV, ułożonej na części przedmiotowej nieruchomości, wzdłuż istniejącej linii SN - w strefie służebności gruntowej ustanowionej dla tej linii, w gruncie na długości linii 89 mb i strefie kontrolowanej o szerokości 0,5 m (po 0,25 m na stronę od osi kanalizacji). W decyzji wskazano, że powierzchnia zajęcia będzie wynosić na czas budowy 476,6 m2, zaś powierzchnia zajęcia określona przez strefę kontrolowaną 45 m2 - zgodnie z załącznikiem graficznym do decyzji. Odwołując się do treści art. 124 u.g.n. organ pierwszej instancji stwierdził, że wszystkie przesłanki ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości zostały w niniejszej sprawie spełnione, albowiem złożenie przez Inwestora wniosku zostało poprzedzone rokowaniami z właścicielem nieruchomości, planowana inwestycja wypełnia znamiona celu publicznego (art. 6 pkt 2 u.g.n.), a jej realizacja ma nastąpić zgodnie z obowiązującym dla tego terenu miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (dalej: "m.p.z.p."). W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez J. P. Wojewoda Pomorski (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy") decyzją z 10 września 2024 r. utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, że udzielenie zezwolenia w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. jest możliwe po spełnieniu łącznie trzech przesłanek: 1) planowana inwestycja będzie stanowiła inwestycję celu publicznego (o których mowa w art. 6 u.g.n,), 2) ograniczenie to będzie zgodne z m.p.z.p., bądź w przypadku jego braku - z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz 3) nie będzie zgody właściciela (użytkownika wieczystego) na realizację inwestycji, przy czym warunkiem koniecznym jest uprzednie poprowadzenie z nim rokowań i załączenie do wniosku dokumentów z ich odbycia. Za bezsporną Wojewoda uznał okoliczność, że wniosek Inwestora z 17 kwietnia 2023 r. dotyczy nieruchomości, a jego przedmiot stanowi inwestycja celu publicznego. Zgodnie bowiem z art. 6 pkt 2 u.g.n. cel publiczny stanowią także budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. W ocenie organu odwoławczego prace polegające na założeniu, przeprowadzeniu i utrzymaniu podziemnych obiektów i urządzeń w postaci kanalizacji kablowej teletechnicznej wraz ze światłowodem są realizacją celu publicznego. Oceniając spełnienie drugiej przesłanki wynikającej z przepisów u.g.n. Wojewoda stwierdził, że m.p.z.p. uchwalony uchwałą nr XXVII/215/20 Rady Gminy Kolbudy z dnia 24 listopada 2020 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla południowej części miejscowości B., gmina [...], dopuszcza realizację przedmiotowej inwestycji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z wypisem i wyrysem Wójta Gminy K. z 23 marca 2023 r. działka nr 264/14 jest położona w granicach obszaru przeznaczonego pod zabudowę usługową (8.U1). Karta terenu o przeznaczeniu terenu U1 - tereny zabudowy usługowej, § 14 pkt 13 ppkt 6, tj. zasady dotyczące modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, dopuszcza zaopatrzenie w energię elektryczną. Mając to na uwadze Wojewoda stwierdził, że z zapisów planu miejscowego wynika, iż dopuszcza on lokalizację wnioskowanej inwestycji na przedmiotowej działce. Organ odwoławczy podkreślił, że ustawodawca nie zobowiązał organu wydającego decyzję w trybie art. 124 u.g.n., aby ingerował w przebieg inwestycji uregulowany stosownymi aktami prawa miejscowego - jedynie inwestor, kierujący się wiedzą z zakresu projektowania infrastruktury technicznej, działając w zakresie dopuszczonym w zapisach planu miejscowego, planuje dokładny przebieg poprowadzenia linii. Wojewoda podkreślił, że w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie jest rozstrzygane, czy inwestycja celu publicznego w ogóle powstanie, albo którędy konkretnie będzie przebiegać. Kwestie te powinny być sprecyzowane uprzednio, albo w m.p.z.p. albo w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zaakcentowano, że decyzja wydawana w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. ma jedynie umożliwiać realizację inwestycji celu publicznego, w razie braku porozumienia z właścicielem nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego w sprawie spełniona została również trzecia przesłanka, albowiem przed wystąpieniem z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości (działki nr [...]) Inwestor przeprowadził z jej właścicielami rokowania w sprawie wyrażenia zgody na wykonanie prac związanych z realizacją wskazanego we wniosku przedsięwzięcia, jednak rokowania te nie przyniosły pozytywnego rezultatu. Zdaniem Wojewody o fakcie prowadzenia rokowań świadczy treść znajdującej się w aktach sprawy korespondencji. Z dołączonych do wniosku Inwestora dokumentów wynika, że próbował on uzyskać zgodę na założenie i przeprowadzenie na przedmiotowej nieruchomości wnioskowanej inwestycji, jednakże bezskutecznie. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ustawodawca w żaden sposób nie formalizuje momentu zakończenia rokowań, a zatem mogą być one zakończone w dowolnym czasie, konieczne jest jednak wykazanie, że nie było szans na zawarcie porozumienia. Analizując dołączone do wniosku Inwestora dokumenty Wojewoda stwierdził, że spełnił on wymóg uprzedniego przeprowadzenia rokowań w zakresie zgody na wykonanie prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Wskazano, że Inwestor wystąpił o wyrażenie zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, wskazał również, na czym będą polegać prace. Do pism kierowanych do właściciela nieruchomości dołączono: mapy z przebiegiem inwestycji, umowę dotyczącą określenia zasad ustanowienia służebności przesyłu, która zawiera informację o kwocie jednorazowego wynagrodzenia, oświadczenie właściciela o zgodzie na udostępnienie nieruchomości, również z kwotą jednorazowego wynagrodzenia. Organ odwoławczy wskazał, że w trakcie rokowań Inwestor wyraził zgodę na zaprojektowanie linii zgodnie z wolą właścicieli nieruchomości, jednak mimo tego nie osiągnięto porozumienia. Inwestor powrócił więc do pierwotnego zamierzenia i postanowił pozostawić linię w aktualnym przebiegu i przebudować ją jedynie w niezbędnym zakresie. W świetle powyższych ustaleń Wojewoda stwierdził, że w istocie doszło do przeprowadzenia rzeczywistych rokowań zmierzających do uzyskania zgody właścicieli na realizację inwestycji na ich nieruchomości, a tym samym został spełniony wynikający z art. 124 u.g.n. warunek dotyczący braku wyrażenia przez właścicieli nieruchomości zgody na założenie i przeprowadzenie urządzeń przesyłowych. Podsumowując Wojewoda stwierdził, że wszystkie przesłanki z art. 124 u.g.n. zostały w niniejszej sprawie spełnione. W skardze na decyzję organu odwoławczego J. P. zarzucił jej naruszenie następujących przepisów: 1. art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie; 2. art. 124 ust. 1b u.g.n. poprzez jego niezastosowanie; 3. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", poprzez jego bezpodstawne zastosowanie; 4. art. 107 § 1 k.p.a. przez niesprecyzowanie merytorycznej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a jedynie podanie jej podstawy procesowej i w związku z tym brak powiązania uzasadnienia decyzji z podaną podstawą rozstrzygnięcia. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Inwestor posiada już tytuł do nieruchomości w zakresie niezbędnym do realizacji planowanej inwestycji. Inwestor ponadto podał, że domaga się udostępnienia nieruchomości w celu przeprowadzenia inwestycji polegającej na budowie kanału teletechnicznego i umieszczeniu w nim przewodu światłowodowego. Zdaniem Skarżącego Inwestor nie wykazał, aby takie urządzenie miało być niezbędne do korzystania z urządzeń energetycznych, do budowy których posiada stosowne prawa do terenu. Podkreślono, że Inwestor nie wykazał żadną dokumentacją techniczną potrzeby umieszczenia urządzeń telekomunikacyjnych do prowadzonej przez siebie działalności, czy też utrzymania linii. Inwestor nie wykazał zakresu potrzebnego udostępnienia nieruchomości. Skarżący zarzucił, że został pozbawiony jakiejkolwiek możliwości zapoznania się z rodzajem urządzeń służących do przesyłania sygnałów telekomunikacyjnych, ani nie ma możliwości poznania sposobu planowanego posadowienia urządzeń (a przede wszystkim parametrami technicznymi świadczącymi o rozmiarach i np. wytrzymałości budowli, nośności, głębokości posadowienia). W istocie również nie wiadomo, do czego urządzenie przesyłające dane ma Inwestorowi służyć. Podniesiono, że Skarżący jako właściciel nie może bez żądanej dokumentacji technicznej ocenić rzeczywistego zakresu obciążenia nieruchomości, ani się do tego odnieść. Tylko Inwestor w niniejszej sprawie posiada niezbędne informacje i nie były one nigdy dostępne dla właściciela nieruchomości. Przede wszystkim jednak to organ powinien się z nimi zapoznać. Zarzucono, że wniosek o zobowiązanie Inwestora do złożenia organowi do akt sprawy pełnej dokumentacji technicznej planowanego przedsięwzięcia został zignorowany. Tymczasem precyzyjna dokumentacja niezbędna jest do prawidłowej oceny wniosku, a właścicielom nieruchomości do zapoznania z cechami planowanego obiektu, gdyż poprzez jego budowę dojdzie do faktycznego obciążenia, którego rzeczywisty zakres nie jest znany i został pominięty przy wydaniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Skarżącego bez dokumentacji nie jest możliwa ocena, czy w ogóle ta część planowanej inwestycji jest Inwestorowi niezbędna do korzystania z przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej, czy też będzie służyć niezależnie do przesyłu danych i zadań komunikacji (np. Inwestor udostępni tę sieć innemu przedsiębiorcy realizującemu przesył danych). Skarżący wskazał, że pomiędzy nim a Inwestorem istnieje spór co do przebiegu trasy przyszłej inwestycji, zaś wybudowanie jej zgodnie z wnioskiem Inwestora uniemożliwi mu zgodne z m.p.z.p. i faktycznie planowane zagospodarowanie nieruchomości. Wykorzystanie dużego fragmentu nieruchomości (który zostanie oddzielony podziemnym kanałem teletechnicznym wraz ze światłowodem) będzie niemożliwe. Poruszanie się po tej części nieruchomości pojazdami oraz jej zabudowa (nawet w postaci placu manewrowego) może okazać się niemożliwa. Zwrócono również uwagę, że w zakresie urządzeń łączności publicznej decyzję w sprawie zezwolenia, zgodnie z art. 124 ust. 1b u.g.n., wydaje się w uzgodnieniu z Prezesem Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej: "Prezes UKE"). Pełna i dokładna dokumentacja techniczna pozostaje niezbędna do wydania przez organ prawidłowej decyzji, zaś współdziałanie organów, o których mowa w art. 124 ust. 1b u.g.n., przybiera postać uzgodnienia. Skarżący zaznaczył, że organ współdziałający (Prezes UKE) nie wydaje decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości, ale - na podstawie art. 124 ust 1b u.g.n. - uzgadnia projekt tej decyzji co do kwestii związanych z prawem telekomunikacyjnym. Organ prowadzący postępowanie (Starosta) nie jest w tym wypadku władny do samodzielnego rozstrzygnięcia o kwestiach związanych z lokalizacją urządzeń i sieci telekomunikacyjnych. Zdaniem Skarżącego wydanie przez Starostę decyzji bez niezbędnych uzgodnień stanowi naruszenie skutkujące nieważnością tej decyzji. Końcowo zarzucono, że zaskarżona decyzja Wojewody nie spełnia wymogów stawianych przez art. 107 § 1 k.p.a. z tego powodu, że nie precyzuje merytorycznej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a jedynie jej podstawę procesową, w związku z czym z uzasadnienia decyzji nie wynika, że wydana została w oparciu o jakikolwiek przepis prawa materialnego. Zdaniem Skarżącego podstawa prawna decyzji administracyjnej musi być powołana dokładnie, tj. ze wskazaniem mających zastosowanie w sprawie przepisów zarówno prawa formalnego, jak i materialnego. Zarzucono, że organ wydający zaskarżoną decyzję skupił się jedynie na podstawie formalnej decyzji. Decyzja, w której nie podano podstawy prawnej jest wadliwa, nawet jeśli taka podstawa prawna w rzeczywistości istnieje. Obowiązkiem organu pozostaje zbadać i ocenić, czy wskazana przez Skarżących podstawa prawna znajduje w sprawie zastosowanie. Wojewoda w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Pomorskiego z 10 września 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Gdańskiego z 24 stycznia 2024 r. orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], obręb [...], gmina [...], stanowiącej współwłasność ustawową małżeńską A. P. i J. P., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], poprzez zezwolenie E. S.A. z siedzibą w G. na założenie i przeprowadzenie podziemnych obiektów i urządzeń w postaci kanalizacji kablowej teletechnicznej wraz ze światłowodem, niezbędnych do korzystania z przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej, tj. istniejącej linii elektroenergetycznej średniego napięcia SN-15 kV, ułożonej na części przedmiotowej nieruchomości, wzdłuż istniejącej linii SN - w strefie służebności gruntowej ustanowionej dla tej linii, w gruncie na długości linii 89 mb i strefie kontrolowanej o szerokości 0,5 m (po 0,25 m na stronę od osi kanalizacji). W decyzji wskazano, że powierzchnia zajęcia będzie wynosić na czas budowy 476,6 m2, zaś powierzchnia zajęcia określona przez strefę kontrolowaną 45 m2 - zgodnie z załącznikiem graficznym do decyzji. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.), który stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (ust. 1). Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań (ust. 3). Przytoczone wyżej przepisy regulują kwestie związane z ograniczaniem praw do nieruchomości w związku z budową ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń. W piśmiennictwie wskazuje się, że co do zasady celem postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie jest rozstrzygnięcie, czy inwestycja celu publicznego w ogóle powstanie albo też którędy konkretnie będzie przebiegać. Kwestie te powinny być bowiem sprecyzowane wcześniej - albo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ma jedynie uwzględniać te wcześniejsze rozstrzygnięcia i umożliwiać realizację inwestycji celu publicznego w razie braku porozumienia z właścicielem nieruchomości. Decyzja ta daje inwestorowi prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym stwarza warunki do wystąpienia o pozwolenie na budowę i zastępuje zgodę właściciela na wejście na teren, gdy ten nie wyraża na to zgody, jak również stanowi dowód, o jakim mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.). Dopiero na etapie udzielenia pozwolenia na budowę organy architektoniczno-budowlane analizują techniczne możliwości zrealizowania sieci oraz tryb, formę i zakres koniecznych działań, których podjęcie będzie niezbędne do usunięcia ewentualnych przeszkód (tak: E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020 i powołane tam orzecznictwo). Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że ustawodawca umożliwia przymusowo, a więc wbrew woli właściciela nieruchomości, zrealizowanie inwestycji celu publicznego, w sytuacji gdy nie wyraża on na to zgody, tak co do zasady, jak i wskutek braku porozumienia z inwestorem co do ekwiwalentu pieniężnego za uszczuplenie jego praw. Jak słusznie wskazały orzekające w sprawie organy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w sposób określony w art. 124 ust. 1 u.g.n. jest możliwe przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek: 1) planowana inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 u.g.n.; 2) ograniczenie ma być zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu - zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego; 3) właściciel nie wyraża zgody na realizację inwestycji na jego działce, co potwierdzają udokumentowane rokowania pomiędzy inwestorem a właścicielem. Zdaniem Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że organ pierwszej instancji prawidłowo, w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., ograniczył sposób korzystania z działki nr [...] położonej w obrębie [...], poprzez udzielenie Inwestorowi zezwolenia na założenie i przeprowadzenie podziemnych obiektów i urządzeń w postaci kanalizacji kablowej teletechnicznej wraz ze światłowodem, niezbędnych do korzystania z przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej, tj. istniejącej linii elektroenergetycznej średniego napięcia SN-15 kV, ułożonej na części przedmiotowej nieruchomości, wzdłuż istniejącej linii SN - w strefie służebności gruntowej ustanowionej dla tej linii, w gruncie na długości linii 89 mb i strefie kontrolowanej o szerokości 0,5 m (po 0,25 m na stronę od osi kanalizacji). W ocenie Sądu wszystkie przewidziane przepisami u.g.n. przesłanki umożliwiające takie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości zostały w niniejszej sprawie spełnione. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 u.g.n., albowiem odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z pkt 2 tego artykułu, który stanowi, że celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Inwestycja taka może zaopatrywać zarówno obiorców indywidualnych, jak i publicznych w określone źródło energii, zwiększając jej zasięg oraz poprawiając bezpieczeństwo energetyczne, a jej realizacja jest uzasadniona ze względu na interes społeczny oraz gospodarczy. Inwestycja tego rodzaju ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") z 8 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2418/16, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego jej realizacja, przy sprzeciwie właściciela działki, przez którą inwestor zaprojektował przebieg linii, może odbywać się w trybie i na zasadach wynikających z art. 124 u.g.n. Należy przy tym zwrócić uwagę na prezentowany w orzecznictwie pogląd, że przepis art. 6 pkt 2 u.g.n. nie uzależnia istnienia celu publicznego od ilości odbiorców. Mowa w nim jest o budowie przewodów i urządzeń służących do przesyłania m.in. energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Podobnie takich ilościowych ograniczeń nie zawiera art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 20023 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1130 ze zm.) - dalej: "u.p.z.p.", którego treść pozwala na przyjęcie, że możliwość zapewnienia kilku działkom energii ma znaczenie lokalne, bo ma wpływ na określony rozwój gminy na określonym jej terenie. Nie można bowiem co do zasady wykluczyć, że realizowanie inwestycji tylko dla konkretnego terenu stanowi realizację inwestycji celu publicznego i że bez znaczenia dla takiej kwalifikacji musi pozostawać kwestia ilości działek, które mają być przez taką linię obsługiwane (zob. wyrok NSA z 12 października 2022 r. sygn. akt II OSK 3777/19). W świetle poglądów orzeczniczych (zob. m.in. wyrok NSA z 17 listopada 2021 r. sygn. akt II OSK 3857/18) inwestycja celu publicznego może dotyczyć także niewielkiego odcinka sieci. Jeżeli bowiem planowana inwestycja ma na celu dostarczenie odbiorcom na terytorium gminy energii elektrycznej, cieplnej lub gazu, co mieści się w zadaniach własnych gminy (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.)), to okoliczność, że inwestycja ta w swym przebiegu obejmie niewielki odcinek, a nie dłuższy, nie może stać na przeszkodzie uznania tej inwestycji za inwestycję celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 u.p.z.p. Nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju inwestycje służą zaspakajaniu bieżących potrzeb ludności, niezbędnych dla funkcjonowania wspólnoty samorządowej. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu naruszenia art. 124 ust. 1b u.g.n. poprzez jego niezastosowanie należy zauważyć, że w regulacji tej istotnie nałożono wymóg uzgodnienia decyzji z Prezesem Urzędu Komunikacji Elektronicznej, ale jedynie w odniesieniu do urządzeń łączności publicznej. Tymczasem z wniosku Inwestora wynika, że projektowana kanalizacja kablowa wraz ze światłowodem urządzeniem takim nie jest, albowiem stanowi ona element sieci elektroenergetycznej, której celem jest zapewnienie transmisji danych sygnałów ostrzegawczych, awaryjnych, pomiarowych i sterowań telemechaniki na potrzeby jej funkcjonowania. Sieć stanowi zaś własność Inwestora. W odniesieniu do drugiej przesłanki dopuszczalności wydania w niniejszej sprawie decyzji w trybie art. 124 u.g.n. należy przyznać rację organom, że planowana inwestycja jest zgodna z zapisami uchwały nr XXVII/215/20 Rady Gminy Kolbudy z 24 listopada 2020 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Kolbudy - południowa część miejscowości Bąkowo (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2021 r., poz. 4). Działka nr [...] jest położona w terenie oznaczonym symbolem 8.U1 - "zabudowa usługowa", dla której, zgodnie z § 2 pkt 1 ww. uchwały określono, że teren, którego przeznaczenie zostało określone w § 3 (§ 3 ust. 3 - teren U1) oraz odpowiedniej karcie terenu, przeznaczony jest także pod sieci i urządzenia sieciowe oraz obiekty budowlane infrastruktury technicznej. Z powyższych zapisów m.p.z.p. jednoznacznie wynika, że dopuszcza on lokalizację wnioskowanej kanalizacji teletechnicznej służącej do obsługi istniejącej linii energetycznej. Dodatkowo wskazać należy, że zamiar posadowienia projektowanej kanalizacji wzdłuż istniejącej linii i w jej strefie kontrolowanej ustanowioną wcześniej służebnością przesyłu, stanowi dodatkową przesłankę potwierdzającą prawidłowość lokalizacji inwestycji. Zdaniem Sądu zgromadzone w sprawie dokumenty potwierdzają również, że przed wystąpieniem z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości Inwestor przeprowadził z właścicielami działki nr [...] rokowania w sprawie wyrażenia zgody na wykonanie prac związanych z realizacją spornej inwestycji, przez co spełniona została także przesłanka z art. 124 ust. 3 u.g.n. W tym miejscu należy zauważyć, że z przepisów u.g.n. (jak również innych aktów prawnych) nie wynika, jakie dokumenty inwestor ma przedstawić właścicielowi gruntu w celu uzyskania zgody na udostępnienie nieruchomości, ani też nie nałożono na inwestora obowiązku poinformowania właściciela na piśmie, że rokowania w sprawie uważa za zakończone. Rokowania nie są zatem czynnościami sformalizowanymi, mogą być prowadzone w dowolnej formie i nie można ich podporządkować konkretnym czynnościom negocjacyjnym. W art. 124 ust. 3 u.g.n. nie umieszczono jakichkolwiek reguł w zakresie prowadzenia rokowań, oprócz obowiązku zainicjowania ich poprzez zaproponowanie przez jedną z nich stronie przeciwnej stosownego odszkodowania. Podobnie nie określono momentu zakończenia rokowań, zatem mogą być one zakończone w dowolnym czasie, np. gdy w ocenie którejkolwiek ze stron nie ma szans na zawarcie porozumienia (zob. wyrok NSA z 19 października 2017 r. sygn. akt I OSK 1165/17). Należy również podkreślić, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. organ bada jedynie, czy w sprawie zostały przeprowadzone rokowania w przedmiocie zawarcia umowy umożliwiającej inwestorowi realizację inwestycji i jej utrzymanie. Nie jest natomiast przedmiotem kontroli sam tryb prowadzenia tych rokowań, a także powody, dla których nie dochodzi do zawarcia umowy. Aspekty te pozostają poza zakresem kontroli organu administracji, a w konsekwencji także sądu administracyjnego. Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt niniejszej sprawy i analizując spełnienie powyżej wskazanej przesłanki w odniesieniu do przedmiotowej inwestycji Sąd stwierdził, że została ona spełniona, co pozwalało na ograniczenie sposobu korzystania z działki nr [...] w drodze decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (s. 8-10) Wojewoda szczegółowo opisał, zapoczątkowaną w maju 2017 r., wymianę korespondencji pomiędzy Inwestorem a właścicielami działki nr [...], która trwała aż do marca 2023 r. Również we wniosku z 17 kwietnia 2023 r. Spółka precyzyjnie odtworzyła przebieg rokowań ze Skarżącymi (s. 4-10), załączając do wniosku dokumenty potwierdzające finalne nieosiągnięcie porozumienia. Dlatego też, w ocenie Sądu, nie ma potrzeby powtarzania w niniejszym uzasadnieniu opisu poszczególnych czynności poprzedzających złożenie wniosku. Należy jedynie podkreślić, że we wniosku z 17 kwietnia 2023 r. Inwestor opisał dokładnie zakres inwestycji, a także szczegółowo wskazał, w jakim zakresie posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości oraz w jakim musi go uzyskać. Parametry planowanej inwestycji zostały opisane zarówno we wniosku z 17 kwietnia 2023 r., jak i w toku postępowania (m.in. pismo Inwestora do Starosty z 12 maja 2023 r. stanowiące odpowiedź na wezwanie z 27 kwietnia 2023 r.). Należy powtórzyć, że rokowania z właścicielami działki nr [...] rozpoczęły się w 2017 r. i przez kolejnych sześć lat nie udało się osiągnąć porozumienia, pomimo że Inwestor zaproponował zmianę przebiegu planowanej inwestycji. Zmiana ta nie zyskała jednak aprobaty Skarżących, przez co Inwestor powrócił do pierwotnego przebiegu zamierzenia, tzn. postanowił pozostawić linię w aktualnym przebiegu i przebudować ją jedynie w niezbędnym zakresie. Rokowania dotyczące takiego zakresu inwestycji były prowadzone przez kolejnych kilka miesięcy i również zakończyły się fiaskiem. W związku z tym za całkowicie niezrozumiały należy uznać sformułowany w skardze zarzut, że Skarżący zostali pozbawieni możliwości zapoznania się z zakresem inwestycji. Zdaniem Sądu ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów (doręczonych skutecznie właścicielom działki nr [...]) w sposób jednoznaczny wynika, jakie urządzenia i w jaki sposób Inwestor zamierzał posadowić na działce Skarżących. W ocenie Sądu opisana przez Wojewodę na s. 8-10 uzasadnienia zaskarżonej decyzji chronologia poszczególnych czynności prowadzi do jednoznacznego wniosku, że w sprawie mieliśmy do czynienia z rokowaniami wymaganymi przez art. 124 ust. 3 u.g.n. Należy przy tym podzielić prezentowany w judykaturze pogląd, że proces rokowań nie może przebiegać w nieskończoność, tj. dopóki jedna ze stron nie zmieni swojego stanowiska i nie przyjmie proponowanych warunków. W przeciwnym wypadku nigdy nie można byłoby wszcząć procedury zmierzającej do wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. (zob. wyroki NSA: z 14 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1375/17, z 24 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 970/17 i z 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 298/15). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w trybie administracyjnym. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 21 listopada 2024
- Hasła tematyczne
- Nieruchomości
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/ Krzysztof Kaszubowski Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
art. 124 ust. 1 · Dz.U. 2023 poz. 344
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I SA/Op 639/24 · 28 maja 2025
Postanowienie WSA w Opolu z 28 maja 2025 r., I SA/Op 639/24 – zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość
Sygnatura: IV SA/Wa 183/25 · 27 maja 2025
Wyrok WSA w Warszawie z 27 maja 2025 r., IV SA/Wa 183/25 – zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość
Sygnatura: II SA/Kr 1184/24 · 27 maja 2025
Postanowienie WSA w Krakowie z 27 maja 2025 r., II SA/Kr 1184/24 – zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny