II SA/Gd 491/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 maja 2026 r., nr SKO Gd/1571/26 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

M. M. (dalej też: strona, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej też: Kolegium, organ odwoławczy) z 18 maja 2026 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 9 stycznia 2020 r. M. M. wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką J. M. Decyzją z 18 lutego 2020 r. Prezydent Miasta Gdyni (dalej też: organ I instancji) rozpoznając wniosek M. M. z 9 stycznia 2020 r. odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, J. M. Na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego organ ten ustalił, że rozmiar sprawowanej opieki wynikający ze stanu zdrowia matki skarżącego jest przyczyną niepodejmowania zatrudnienia przez syna. Niemniej jednak organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, gdyż w jego ocenie wystąpiła przesłanka negatywna określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, skarżący bowiem pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Nadto w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b tej ustawy, gdyż niepełnoprawność matki strony powstała po okresie przewidzianym w tym przepisie. Decyzją z dnia 28 grudnia 2020 r. sygn. akt SKO Gd/4280/20 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 18 lutego 2020 r. odmawiającą M. M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na J. M. Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji błędnie przyjął istnienie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy wskazał następnie, w kontekście stwierdzenia, że główną przesłanką z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę sprawującą opiekę, bądź jej niepodejmowanie w tym celu, że z wywiadów środowiskowych przeprowadzonych z matką skarżącego nie wynika, by rozmiar i zakres opieki wymuszał na skarżącym niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Matka skarżącego prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie jest osobą leżącą, po mieszkaniu porusza się samodzielnie przy pomocy sprzętu pomocniczego, samodzielnie spożywa przygotowane posiłki oraz jest samodzielna w zakresie higieny osobistej. Z opisu czynności wykonywanych przez stronę wynika, że czynności opiekuńcze związane tylko z osobistą opieką nad chorą matką nie zajmują takiej ilości czasu w ciągu dnia (są realizowane w pewnych odstępach czasowych), by strona przy należytej organizacji tej opieki nie mogła podjąć pracy zarobkowej, w szczególności w niepełnym wymiarze czasu pracy. Część z wyżej wymienionych czynności równie dobrze wykonują osoby aktywne zawodowo, m.in. zakupy, pranie, sprzątanie, opłacanie rachunków czy wizyty u lekarza. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 58/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 grudnia 2020 r. nr SKO Gd/4280/20 Po rozpatrzeniu wniesionej przez skarżącego skargi, wyrokiem z 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 58/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Gdańsk – Południe z 28 października 2020 r. sygn. akt VI U 715/19, sąd powszechny zmieniając wcześniej wydaną decyzję Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności uznał skarżącego za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym wskazując, że przyczyna jego niepełnosprawności powstała przed 21 rokiem życia – w okresie nauki w szkole podstawowej oraz ustalając, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Legitymowanie się przez opiekuna orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Rezygnacja z zatrudnienia bądź niepodejmowanie zatrudnienia w celu sprawowania opieki nie może bowiem dotyczyć osób, które nie są zdolne do podjęcia pracy i co więcej, z uwagi na stan zdrowia same takiej opieki potrzebują. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznając wniesioną 14 kwietnia 2025 r. skargę skarżącego o wznowienie postępowania sądowego, wyrokiem z 15 października 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 236/25: 1. wznowił postępowanie sądowe zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 58/21, 2. zmienił prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 58/21 w ten sposób, że uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 grudnia 2020 r. nr SKO Gd/4280/20 oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 18 lutego 2020 r., nr 000902/SP/02/2020. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 272 § 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, (...), na podstawie którego zostało wydane orzeczenie oraz wskazał, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 18 marca 2025 r., SK 22/22, OTK-A 2025, nr 34, art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390, ze zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548, ze zm.) i obowiązującym do dnia wejścia w życie art. 43 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. poz. 1429 ze zm.), w części obejmującej słowa: "z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności", jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to istotne, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 58/21 stwierdził, że z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Uznać zatem należy zdaniem Sądu, że istnieje podstawa wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, o której mowa w art. 272 § 1 P.p.s.a. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd wyjaśnił, że kwestią sporną na gruncie sprawy rozstrzygniętej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 grudnia 2020 r. nr SKO Gd/4280/20 pozostawał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącego pracy zarobkowej a koniecznością podjęcia opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką skarżącego. Zdaniem Sądu organy dokonały oceny tej przesłanki bez uwzględnienia pełnego materiału dowodowego, co czyni tę ocenę przedwczesną. W kwestii spełnienia tej przesłanki wypowiadał się co prawda Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 58/21, jego ocena tej kwestii nie ma jednak charakteru wiążącego wobec zmiany tego wyroku i konieczności poddania ponownej ocenie wszystkich okoliczności istotnych z perspektywy przesłanek ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - w oparciu o pełny materiał dowodowy, który na ustalenie tych przesłanek ma istotny wpływ. Sąd wskazał, że organy powinny ustalić, czy skarżący w okresie objętym żądaniem sprawował opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, w jakim zakresie, a w szczególności, czy był w stanie sprawować taką opiekę biorąc pod uwagę stan jego zdrowia. Organy powinny również zaktualizować ustalenia w zakresie dotyczącym tego, czy i w jakich okresach matce skarżącego przysługiwało orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a w szczególności, czy miało to miejsce we wskazanym przez skarżącego okresie od 1 stycznia 2020 r. do 20 sierpnia 2023 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że matka skarżącego posiada udokumentowane w aktach orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane do 30 listopada 2021 r. – k 16 akt. W rezultacie nie ma dowodu, że po tej dacie matka skarżącego posiadała orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, co stanowi wymóg art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W toku wywiadów z 31 stycznia 2020, 2 lipca 2020 r. i 24 listopada 2020 r. wskazano co prawda, że matka skarżącego posiada orzeczenie na stałe (k. 31 i 69 verte oraz k. 91), jednak ustalenie to nie znalazło potwierdzenia w przedłożonym orzeczeniu, na które wskazuje przy tym wywiad (k. 71 verte). Organy dokonają zatem oceny kluczowych w sprawie okoliczności z uwzględnieniem treści utrwalonych w ww. wywiadach środowiskowych. Wątpliwości Sądu wzbudziła także prawidłowość przeprowadzonego dowodu w postaci wywiadu środowiskowego z uwagi na nieobecność skarżącego w trakcie wszystkich kolejnych wywiadów środowiskowych, co jest niezgodne z § 7 ust. 2 rozporządzenia ww. Ministra z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. poz. 893). Powtórzenie tego dowodu może jednak już być niezasadne ze względu na upływ czasu i zmianę okoliczności, niemniej organy powinny to rozważyć. Organy powinny też ocenić, na ile zasadne jest uwzględnienie i ocena materiału dowodowego zebranego w toku postępowania o przyznanie bratu skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad skarżącym. Organy nie zweryfikowały, czy w aktach tej sprawy znajdują się dowody na okoliczność stanu zdrowia, możliwości sprawowania opieki nad drugą osobą, czy też możliwości podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącego. Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta Gdyni decyzją z 18 maja 2026 r. odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na J. M. W uzasadnieniu wyjaśniono, że skarżący: - na podstawie wyroku sądu z 14 czerwca 2022 r. posiadał orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy od 1 października 2019 r.; - od 1 stycznia 2020 r. do 31 sierpnia 2022 r. pobierał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy; - we wrześniu 2022 r. na podstawie wyroku sądu ZUS przyznał skarżącemu rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 października 2019 r. na stałe oraz rentę rodzinną. Organ stwierdził też, że J. M. w dniu złożenia wniosku przez M. M. posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznane na okres od 23 listopada 2018 r. do 30 listopada 2021 r., wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania Niepełnosprawności w G. W dniu 7 grudnia 2021 r. J. M. otrzymała nowe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Prezydent Miasta Gdyni ustalił także, że ostatnie zatrudnienie skarżącego ustało w dniu 30 września 2011 r., a w okresie od 26 sierpnia 2019 r. do 4 września 2019 r. pobierał on stypendium z Powiatowego Urzędu Pracy w Gdyni. Skarżący jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu renty od 1 października 2018 r. oraz od 21 sierpnia 2023 r. z tytułu podjęcia zatrudnienia u swojej matki, J. M. Natomiast brat skarżącego, K. M., otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad skarżącym od 1 kwietnia 2019 r. do 30 października 2023 r., tj. do dnia swojej śmierci. Organ I instancji wskazał, że w dniu 16 lutego 2021 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy, odnotowując w nim oświadczenie M. M., że jako osoba chorująca na schizofrenię wymaga wsparcia, towarzyszenia, dopingu i przypilnowania. Samodzielnie przygotowuje posiłki, jednak robi to coraz rzadziej. Boi się samodzielnie pozostać w domu z uwagi na strach przed pogorszeniem się zdrowia mamy. Opiekun, K. M., pilnuje wizyt lekarskich, pali w piecu, przynosi opał, sprawdza czy są zamknięte drzwi. W dniu 23 lutego 2021 r. K. M. pod odpowiedzialnością karną za złożenie fałszywego oświadczenia w obszernym oświadczeniu szczegółowo opisał zachowania brata oraz wyzwania, jakim musi sprostać chcąc zapewnić właściwą opiekę bratu. Brat wymaga kontroli, czy wyłączył światło, zakręcił wodę, gaz, czy nie wpuścił kogoś obcego na teren posesji. Brat jest często rozkojarzony, rozdrażniony, długo śpi, często nie ma świadomości swojej choroby, wpada w apatię i zniechęcenie, kłóci się z mamą. Dyżur wymagany jest przez cały dzień w pewnych odstępach czasu i obejmuje dbanie o porządek i sprzątanie, zadbanie o posiłki i wyrzucanie śmieci, higienę oraz pranie odzieży, dostarczanie opału, drobne naprawy w mieszkaniu brata, pilnowanie wizyt lekarskich i zalecanej terapii, motywowanie do działania każdego dnia oraz zachęcanie do udziału w terapii indywidualnej i grupowej oraz do kontaktu z psychologiem w razie wyraźnej potrzeby. W dniu 2 marca 2021 r. K. M. oświadczył do protokołu, że zajmuje się jednocześnie matką i bratem. Nie wiedział, że brat złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką. W jego ocenie brat nie był w stanie samodzielnie opiekować się matką, gdyż sam wymagał opieki z powodu schizofrenii. W ocenie Prezydenta Miasta Gdyni, z treści trzech rodzinnych wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w dniach 31 stycznia 2020 r., 2 lipca 2020 r. oraz 24 listopada 2020 r. nie wynika, aby rozmiar oraz zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką uzasadniały konieczność całkowitej rezygnacji z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Z ustaleń zawartych w tych wywiadach wynika, że matka skarżącego prowadziła samodzielnie gospodarstwo domowe, nie była osobą trwale leżącą, a po mieszkaniu poruszała się samodzielnie przy użyciu sprzętu pomocniczego. Czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącego obejmowały przygotowywanie i podawanie posiłków specjalnie dostosowanych do diet (codziennie w zależności od potrzeb plus wyciskanie soków), podawanie leków (dwa razy dziennie), wykonywanie masaży kręgosłupa (3-4 razy w tygodniu), pielęgnację miejsc zmienionych chorobowo, wykonywanie okładów, smarowanie oraz oklepywanie (3-4 razy w tygodniu), motywowanie do wykonywania ćwiczeń rehabilitacyjnych oraz pomoc przy ich wykonywaniu (codziennie), dokonywanie pomiaru ciśnienia tętniczego (1 raz dziennie), towarzyszenie podczas rehabilitacji (2 razy w roku na NFZ i co jakiś czas prywatnie), pomoc przy wchodzeniu do wanny oraz przy myciu pleców (w miarę potrzeb), pomoc przy ubieraniu się oraz ścieleniu łóżka, towarzyszenie w spacerach z wykorzystaniem wózka inwalidzkiego, a także wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, takich jak pranie, sprzątanie (1 raz w tygodniu), dokonywanie opłat (2 razy w miesiącu) oraz załatwianie spraw urzędowych, czuwanie nad matką w nocy, podawanie w razie potrzeby inhalatora lub lampy do nagrzewania miejsc zmienionych chorobowo. Opieka w tym zakresie zajmuje ok. 5-6 godzin dziennie. Organ I instancji zauważył, że istnieje rozbieżność między datą ostatniego zatrudnienia skarżącego – 30 września 2011 r. a datą złożenia wniosku o orzeczenie o niepełnosprawności matki – 23 listopada 2018 r. Z oświadczenia M. M. złożonego 10 czerwca 2020 r. dołączonego do wniosku o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką wynika, że przyczyną niepodejmowania zatrudnienia we wskazanym okresie była jego choroba skutkująca pobytem w szpitalu, opieka nad bliską starszą osobą z rodziny chorującą na chorobę Alzheimera i bardzo trudna sytuacja życiowa oraz później, opieka nad ojcem - a nie opieka nad matką. W ocenie organu nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawcy od 1 października 2011 r. a sprawowaniem przez niego opieki nad matką, której znaczny stopień niepełnosprawności trwa od 23 listopada 2018 r. Za kluczowy uznano jednak fakt, że skarżący występuje jednocześnie w dwóch sprawach o świadczenie pielęgnacyjne: jako osoba sprawująca opiekę i osoba tej opieki wymagająca. Rezygnacja z zatrudnienia lub niepodejmowanie pracy w celu sprawowania opieki nie może dotyczyć osoby, która zgodnie z orzeczeniem dwóch komisji lekarskich jest całkowicie niezdolna do pracy i, co więcej, z uwagi na swój stan zdrowia sama takiej opieki potrzebuje. Odnosząc się do treści zaświadczeń lekarskich przedłożonych przez skarżącego 19 lutego 2026 r. organ zauważył, że zaświadczenie lekarskie z 6 lutego 2023 r. z Przychodni M. o "braku przeciwwskazań w aktualnym stanie psychicznym do sprawowania opieki nad matką" stwierdza stan skarżącego na dzień jego wystawienia, pomija natomiast okres od 1 stycznia 2020 r. do 5 lutego 2023 r. Natomiast zaświadczenia lekarskie z 23 maja 2024 r. z Przychodni G. oraz z 27 maja 2024 r. z C. nie dotyczą wnioskowanego okresu, bowiem zostały wydane po dniu 20 sierpnia 2023 r. W ocenie organu I instancji warunek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zakłada istnienie realnej zdolności do podejmowania aktywności zawodowej przez osobę wnioskującą o świadczenie pielęgnacyjne. Brak aktywności zawodowej musi pozostawać w bezpośrednim związku ze sprawowaniem opieki nad osobą wymagającą wsparcia. W sytuacji, gdy skarżący został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy, nie ma możliwości spełnienia tej przesłanki, bowiem z powodu swojego stanu zdrowia nie posiadał zdolności do wykonywania pracy zarobkowej, a tym samym nie mógł skutecznie zrezygnować z zatrudnienia lub nie podejmować pracy z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką. Zatem przyczyną bierności zawodowej strony był stan zdrowia, a nie obowiązek opiekuńczy. Organ wskazał także, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in., jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty (z wyjątkiem renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy), skarżący natomiast pobiera rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku rozpoznając odwołanie skarżącego, decyzją z 18 maja 2026 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z 11 marca 2026 r. Kolegium wskazało, że na podstawie wyroku Sądu z 14 czerwca 2022 r. skarżący posiadał orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy od 1 października 2019 r., a z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdyni z 22 czerwca 2022 r. wynika, że został on zaliczony do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na stałe, jest niezdolny do pracy w warunkach odpowiedniego zatrudnienia oraz, że wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. M. M. nie był więc zdolny do podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet "odpowiedniego", tj. w normalnych (otwartych) warunkach pracy - na ogólnym rynku pracy, jak też w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy, odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu. W tym kontekście Kolegium uznało, że rezygnacja z zatrudnienia bądź niepodejmowanie zatrudnienia w celu sprawowania opieki nie może dotyczyć osób, które nie są zdolne do podjęcia pracy i co więcej, z uwagi na stan zdrowia same takiej opieki potrzebują. Zatem osoba niezdolna do wykonywania pracy, nie mogąc podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a w konsekwencji nie mogąc także z nich zrezygnować, nie może uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem niepodejmowanie pracy przez wnioskodawcę nie miało realnego, faktycznego i bezpośredniego związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Kolegium zauważyło, że brat skarżącego, K. M., miał przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad M. M. w okresie od 1 kwietnia 2019 r. do 30 października 2023 r., tj. do dnia swojej śmierci. Kolegium podkreśliło też, że M. M. w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 sierpnia 2022 r. pobierał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a we wrześniu 2022 r., ZUS przyznał mu rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 października 2019 r. na stałe. Warunkiem koniecznym dopuszczalności ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego byłoby zatem uprzednie zawieszenie prawa do świadczenia emerytalno-rentowego. Dopiero od daty zawieszenia prawa do takiego świadczenia staje się aktualna możność uznania, że wnioskodawca uzyskał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Istotne znaczenie ma zatem to, czy zawieszenie wypłaty świadczenia emerytalno-rentowego następuje z mocą wsteczną, czy jedynie na przyszłość. Organ właściwy w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może bowiem przyjmować, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało w okresie, w którym wnioskodawca był uprawniony do pobierania świadczenia emerytalno-rentowego. M.M. nie przedłożył organowi I instancji decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty renty z tytułu niezdolności do pracy, co oznacza, że przez cały okres był uprawniony do jej pobierania, a to uniemożliwia jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Kolegium wszystkie przedstawione wyżej okoliczności wskazują, że nie ma podstaw do przyznania M. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką. W ocenie Kolegium nie ma przy tym znaczenia, że wypłata renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy została wstrzymana przez ZUS jako świadczenie mniej korzystne od renty rodzinnej i nigdy nie była faktycznie realizowana, bowiem z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest samo ustalenie prawa do renty, a nie jej pobieranie. Z akt sprawy nie wynika również zdaniem Kolegium, by rozmiar i zakres opieki nad matką wymuszał na M. M. niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. M. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 18 maja 2026 r. zarzucił naruszenie: 1/ art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, w której ze względu na zakres spornych ustaleń (model opieki, status rentowy w poszczególnych okresach, prawidłowość wykorzystania akt brata skarżącego, materiał dowodowy korzystny dla strony oraz wykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 października 2025 r.) utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy było przedwczesne i nie zostało poprzedzone realną, samodzielną kontrolą instancyjną; 2/ art. 15 k.p.a. przez ograniczenie kontroli odwoławczej do aprobaty ustaleń i konkluzji organu pierwszej instancji oraz ich wzmocnienie własną argumentacją odmowną w miejsce ponownego, samodzielnego rozpoznania sprawy w całym jej zakresie; 3/ art. 136 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego oraz nie zlecenie takiego uzupełnienia organowi pierwszej instancji, mimo że materiał sprawy ujawniał spory co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie statusu rentowego skarżącego w poszczególnych okresach, modelu opieki oraz pominiętych dowodów medycznych i pominiętego korzystnego oświadczenia brata skarżącego; 4/ art. 107 § 3 k.p.a. przez brak merytorycznego odniesienia się do istotnych zarzutów odwołania z dnia 12 marca 2026 r. oraz argumentacji pism uzupełniających z dnia 18 marca 2026 r. i 7 kwietnia 2026 r., a w szczególności przez: nieodniesienie się w sposób merytoryczny do zarzutu braku rozbicia okresów rentowych i błędu polegającego na potraktowaniu statusu ubezpieczeniowego skarżącego jako monolitu obejmującego cały okres objęty wnioskiem; nieodniesienie się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 i art. 79a k.p.a. w aspekcie realnej możliwości wypowiedzenia się strony co do akt brata skarżącego, K. M., i sposobu ich wykorzystania w niniejszej sprawie; nieodniesienie się do zarzutu wybiórczego wykorzystania akt brata, z pominięciem oświadczeń korzystnych dla strony, w tym oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej w dniu 2 marca 2021 r., w którym brat skarżącego potwierdził, że w okresach stabilizacji zdrowotnej skarżący pomaga w opiece nad matką; nieodniesienie się do powołanego w piśmie strony z dnia 7 kwietnia 2026 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2026 r., sygn. SK 18/22, mającego znaczenie systemowe dla oceny postawionego przez organy zarzutu, że skarżący "mógł podjąć pracę w niepełnym wymiarze czasu". 5/ art. 80 k.p.a. przez przyjęcie, bez wykazania logicznego związku między ustaleniami a wnioskami, że opieka w wymiarze co najmniej 5-6 godzin czynności opiekuńczych dziennie wraz z całodobową dyspozycyjnością i gotowością nocną nad osobą z chorobą Parkinsona, otępieniem i utrwalonymi zaburzeniami chodu była do pogodzenia z możliwością podjęcia stabilnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze, oraz przez nieprzeprowadzenie samodzielnej oceny materiału dowodowego korzystnego dla strony. Decyzji organu pierwszej instancji skarżący zarzucił naruszenie: 1/ art. 153 p.p.s.a. przez nienależyte wykonanie wiążącej oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 236/25, polegające na formalnym przeprowadzeniu wskazanych przez Sąd czynności (wystąpienie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, włączenie akt brata, ponowna ocena materiału) przy jednoczesnym pominięciu materialnoprawnego sensu tych czynności w aspekcie korzystnym dla strony oraz funkcjonalnym odtworzeniu odmowy na zbliżonym mechanizmie ocennym, jaki wyrok Sądu z postępowania usuwał. Wadę tę organ odwoławczy utrwalił, zamiast skorygować. 2/ art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną wykładnię przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, polegającą na utożsamieniu ubezpieczeniowego pojęcia niezdolności do pracy zarobkowej z brakiem zdolności do wykonywania domowej opieki nad osobą niepełnosprawną, mimo że są to kategorie funkcjonalnie odmienne i odrębnie regulowane. 3/ art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak rozpoznania sprawy okresami w zakresie statusu rentowego skarżącego i potraktowanie tego statusu jako monolitu obejmującego cały okres od 1 stycznia 2020 r. do 20 sierpnia 2023 r., mimo że status ten ulegał istotnym zmianom (renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy do 31 sierpnia 2022 r., retroaktywne ustalenie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 października 2019 r. z jednoczesnym wstrzymaniem jej wypłaty z urzędu w związku ze zbiegiem z rentą rodzinną jako świadczeniem korzystniejszym), a zarazem przez brak wyjaśnienia, jakie skutki prawne dla prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma w okolicznościach sprawy samo ustalenie prawa do renty przy braku jej faktycznej wypłaty. 4/ art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez wybiórczą ocenę materiału dowodowego oraz wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia decyzji, w szczególności przez: - przyjęcie szerokiego katalogu codziennych czynności opiekuńczych skarżącego (co najmniej 5-6 godzin czynnych czynności opiekuńczych dziennie wraz z całodobową dyspozycyjnością i gotowością nocną, gotowość nocna, podawanie leków, dieta, organizacja leczenia i rehabilitacji) i jednoczesny brak związania tych ustaleń z konkluzją negującą związek przyczynowy między opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia; - zmarginalizowanie własnych ustaleń organu pierwszej instancji z wywiadów środowiskowych z 2020 r., w których organ uznał rozmiar opieki za przyczynę niepodejmowania zatrudnienia; - pominięcie zaświadczenia lekarza psychiatry z dnia 6 lutego 2023 r. i sprowadzenie jego znaczenia wyłącznie do daty wystawienia, mimo że dokument ten odnosi się do stabilizacji stanu zdrowia skarżącego w okresie objętym wnioskiem; - pominięcie orzeczenia lekarza medycyny pracy z 27 maja 2024 r., dopuszczającego skarżącego do pracy w charakterze asystenta osoby niepełnosprawnej, którego znaczenie dowodowe sprowadza się do profesjonalnej oceny zdolności skarżącego do wykonywania czynności tożsamych co do istoty z czynnościami opiekuńczymi nad matką; - pominięcie korzystnego dla strony oświadczenia K. M. z 2 marca 2021 r. złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, w którym brat skarżącego potwierdzał, że w okresach stabilizacji zdrowotnej skarżący pomaga w opiece nad matką; 5/ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez wadliwe potraktowanie materiału z akt brata skarżącego, K. M., jako wykazującego, że to brat sprawował opiekę zastępczą wobec matki, a skarżący jedynie korzystał z jego pomocy. Organ nie rozróżnił przy tym trzech odrębnych płaszczyzn: (1) opieki skarżącego nad matką polegającej na codziennych czynnościach pielęgnacyjnych, podawaniu leków, prowadzeniu diety i pozostawaniu w ciągłej dyspozycji; (2) wsparcia organizacyjnego i społecznego, jakie brat udzielał skarżącemu w sferze funkcjonowania osobistego; (3) pomocy techniczno-gospodarczej brata (palenie w piecu, opał, drobne naprawy, czynności ciężkie fizycznie), która stanowi typowy element współdziałania rodzinnego, a nie zastępczą opiekę pielęgnacyjną. 6/ art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez statyczną i abstrakcyjną ocenę historii zatrudnienia skarżącego od 2011 r. oraz przyjęcie, że długotrwały brak zatrudnienia zrywa związek przyczynowy między opieką a niepodejmowaniem pracy zarobkowej, z pominięciem pełnego kontekstu, w którym skarżący znajdował się w okresie objętym wnioskiem i w okresie poprzedzającym ten okres (obciążenia opiekuńcze w latach 2016-2017, postępowanie dotyczące zakresu samodzielnego prowadzenia spraw w 2019 r., wieloletni spór o zabezpieczenie rentowe, realia opieki nad osobą starszą w okresie pandemii COVID-19 oraz pogorszenie stanu zdrowia brata od 2022 r.). W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 maja 2026 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 11 marca 2026 r. Ponadto, skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z wymienionych w skardze dokumentów. W odpowiedzi ma skargę wniesiono o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 26 czerwca 2026 r. skarżący odniósł się do odpowiedzi na skargę, zaznaczając, że jego celem jest uporządkowanie osi sporu, wzmocnienie zarzutów najistotniejszych dla kontroli legalności oraz wykazanie, że odpowiedź organu na skargę nie usuwa żadnej z podniesionych wadliwości. Podkreślił, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 22/22 organy pominęły formalną przesłankę negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dotyczącą posiadania przez skarżącego znacznego stopnia niepełnosprawności ale materialnie odtworzyły ten sam rezultat odmowny, opierając go na niezdolności skarżącego do pracy, jego statusie rentowym oraz aktach postępowania dotyczącego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bratu. Wskazał na następujące, w jego ocenie najistotniejsze kwestie, tzw. filary: wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia, błąd kategorialny polegający na utożsamieniu niezdolności do pracy zarobkowej z niezdolnością do opieki, materialnie pozorne wykonanie wyroku w sprawie II SA/Gd 236/25, brak rozpoznania sprawy okresami w zakresie statusu rentowego, wadliwą ocenę modelu opieki wspieranej. W piśmie procesowym z dnia 9 sierpnia 2026 r. skarżący podtrzymał skargę i powołał się dodatkowo na wyrok NSA z dnia 25 listopada 2025 r., I OSK 2130/24. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143) – zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej jako u.ś.r. lub ustawa) – w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2023 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm.). Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 [ustawa o świadczeniach rodzinnych – przyp. Sądu] w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. A zatem o powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaistnienie wymaganych przez prawo przesłanek w chwili złożenia wniosku. Oznacza to, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed dniem 1 stycznia 2024 r. organy administracji rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w organie I instancji w dniu 9 stycznia 2020 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Co istotne, niniejsza sprawa była już przedmiotem oceny tutejszego Sądu, który wyrokiem z dnia 15 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 236/25: 1. wznowił postępowanie sądowe zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 58/21, 2. zmienił prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 58/21 w ten sposób, że uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 grudnia 2020 r. nr SKO Gd/4280/20 oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 18 lutego 2020 r., nr 000902/SP/02/2020. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wobec powyższego za wiążące w niniejszej sprawie uznać należało następujące oceny prawne i wskazania wynikające z powyższego wyroku tutejszego Sądu z dnia 15 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 236/25: - zastosowanie w sprawie ma art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. z pominięciem części normy prawnej obejmującej słowa "z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności", która została uznana za niezgodną z Konstytucją wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 22/22. Oznacza to, że fakt legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez skarżącego nie może automatycznie wykluczyć go z kręgu osób potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia, i oznacza konieczność badania, czy zachodzą inne przesłanki przyznania tego świadczenia, w tym tzw. związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą jej wymagającą; - ocena prawna dotycząca istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką skarżącego wyrażona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 58/21 nie ma charakteru wiążącego wobec zmiany ww. wyroku i konieczności poddania ponownej ocenie wszystkich okoliczności istotnych z perspektywy przesłanek ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - w oparciu o pełny materiał dowodowy, który na ustalenie tych przesłanek ma istotny wpływ; - w ponownie prowadzonym postępowaniu należało dokonać ceny zebranego materiału dowodowego, przeanalizować - czy i na ile wymaga on uzupełnienia m.in. o dowody zgromadzone w toku postępowania o przyznanie bratu skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad nim samym oraz przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie, m.in. tego czy skarżący w okresie objętym żądaniem sprawował opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, w jakim zakresie, czy przez cały okres objęty żądaniem matka legitymowała się takim orzeczeniem, wreszcie - czy skarżący był w stanie sprawować taką opiekę oraz czy z uwagi na stan swojego zdrowia byłby w stanie - w spornym okresie - podjąć ewentualne zatrudnienie. Ze względu na przedmiot sporu podkreślić należy wagę wskazania co do ustalenia, czy skarżący był w stanie sprawować taką opiekę oraz czy z uwagi na stan swojego zdrowia byłby w stanie - w spornym okresie - podjąć ewentualne zatrudnienie. Wskazanie to ma oparcie w normie prawnej wynikające z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., stanowiącej, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18). Sprawowana opieka w sposób oczywisty winna stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 456/22). Powyższe oznacza, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem go przez opiekuna, a sprawowaną opieką (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1333/21). Również w powołanym przez skarżącego wyroku w sprawie I OSK 2130/24 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Charakter takiej opieki musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia a opieką nie istnieje. W postępowaniu administracyjnym konieczne jest zatem ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. wymiaru opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy". Z tego też powodu organ pomocy społecznej był zobowiązany do ustalenia, czy skarżący był w badanym okresie zdolny do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania była konieczność sprawowania opieki. Skarżący w toku postępowania powoływał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2026 r. w sprawie SK 18/22 (publ. OTK-A 2026/31), którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że "art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1208, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest niezgodny z art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Powołany wyrok TK nie ma jednak istotnego znaczenia w tej sprawie. Pomijając wątpliwości związane z brakiem jego opublikowania, stwierdzić należy, że wyrok ten nie kwestionuje normy prawnej, przytoczonej wyżej i mającej zasadnicze znaczenie w sprawie, w myśl której warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem go przez opiekuna a sprawowaną opieką (tzw. związek przyczynowo-skutkowy). Trybunał Konstytucyjny uznał natomiast, że bezwzględny zakaz pracy opiekunów osób niepełnosprawnych jako warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stanowi nieproporcjonalne ograniczenie konstytucyjnej wolności pracy. W niniejszej zaś sprawie podstawą odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego nie jest to, że w okresie sprawowania opieki podejmował zatrudnienie, ale to, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia a sprawowaną opieką, a do tej ostatniej kwestii wyrok Trybunału Konstytucyjnego się nie odnosi. W tej sytuacji wskazania co do dalszego postępowania wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 236/25 nakazujące organom ustalenie związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem go przez skarżącego a sprawowaną opieką nad matką pozostają w sprawie wiążące. W ocenie Sądu organy w prawidłowy sposób wykonały wskazania co do dalszego postępowania wynikające z ww. wyroku. Podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. jest niezasadny. Skarżący w ramach stawianego zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. nie wskazuje, aby materiał dowodowy był niepełny, podnosi natomiast, że organy pominęły materialnoprawny sens czynności dowodowych w aspekcie korzystnym dla strony oraz funkcjonalnie odtworzyły odmowę na zbliżonym mechanizmie ocennym, jaki wyrok Sądu z postępowania usuwał. Wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 236/25 nie można jednak odczytywać w taki sposób, jaki czyni to skarżący. Sąd wskazując, że fakt legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez skarżącego nie może automatycznie wykluczyć go z kręgu osób potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia, wyraźnie wskazał, że wobec tego zaktualizowała się konieczność zbadania, czy zachodzą inne przesłanki przyznania tego świadczenia, w tym tzw. związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą jej wymagającą. Istnienie zaś tego związku wymaga ustalenia, czy skarżący w okresie objętym żądaniem sprawował opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, w jakim zakresie, a w szczególności, czy skarżący był w stanie sprawować taką opiekę z uwagi na stan swojego zdrowia. Stan zdrowia skarżącego w okresie objętym żądaniem jest zatem okolicznością istotną dla oceny zasadności jego wniosku – nie w kontekście przesłanki negatywnej, co do której wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku SK 22/22, ale w kontekście istnienia przesłanki pozytywnej przyznania świadczenia, jaką jest związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą jej wymagającą. Wskazane przez skarżącego jako korzystne dla niego elementy uzasadnienia wyroku Sądu, które organy miały zmarginalizować, tj. stwierdzenie, że nie sposób przyjąć, aby stan zdrowia matki skarżącego był na tyle dobry, by mogła ona przez większość czasu funkcjonować bez opieki drugiej osoby w wymiarze, który pozwalałby opiekunowi na równoległe podjęcie pracy oraz wskazanie, że opieka może obejmować codzienne czynności i pozostawanie w ciągłej dyspozycji – były oceną okoliczności sprawy dokonaną przez Sąd w wyroku wydanym w sprawie III SA/Gd 58/21, która to ocena, jak wyraźnie zaznaczono w wyroku z dnia 15 października 2025 r. II SA/Gd 236/25, utraciła charakter wiążący w związku z jego zmianą. Okoliczności te podlegały zatem ponownej ocenie, w oparciu o uzupełniony materiał dowodowy. Analiza istnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) wymaga zasadniczo oceny i zbadania dwóch obszarów. Po pierwsze istotny jest stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w tym szczególności ocena zakresu czynności, które jest w stanie wykonać samodzielnie a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki. Po drugie, jaki jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu w celu ustalenia istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką organy zgromadziły obszerny materiał dowodowy obejmujący m.in. dokumenty, oświadczenia stron i wywiady środowiskowe przeprowadzone w dniach 31 stycznia 2020 r., 2 lipca 2020 r., 24 listopada 2020 r. w sprawie z wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką (akta RSS.8252.8.2020) oraz dowodowy zebrane w toku postępowania o przyznanie K. M. (bratu skarżącego) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad skarżącym (akta RSS.8252.26.2021 i RS.8252.341.2022). Z istotnych dla sprawy okoliczności, według chronologii zdarzeń, wymienić należy co następuje. W dniu 9 stycznia 2020 r. M. M. wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką J. M. (k. 1-4 akt RSS.8252.8.2020). Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 31 stycznia 2020 r. wynika, że J. M. mieszka z dwoma synami, M. M. i K. M., którzy prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. J. M. jest po udarze, stan po złamaniu obojczyka 4 lata temu, zwyrodnienie stawów kolanowych, rwa kulszowa, początki choroby Parkinsona, nadciśnienie. Główną opiekę nad nią sprawuje syn M. M., są to usługi o charakterze opiekuńczo-pielęgnacyjnym jak i gospodarczym. Zaznaczono, że w rodzinie są konflikty pomiędzy J. M. a synem K. M. (k. 30-38 akt RSS.8252.8.2020). Zgodnie z oświadczeniem M. M. z dnia 10 czerwca 2020 r., niepełnosprawność mamy wymaga, aby opiekun oprócz najważniejszych czynności związanych z opieką dokonywał wszelkich niezbędnych zakupów, załatwiał sprawy urzędowe, odbierał pocztę, płacił rachunki, usuwał usterki związane z instalacjami w mieszkaniu z uwagi na dawno niewykonywane remonty, towarzyszył w wizytach lekarskich, zgłaszał w przychodni zapotrzebowanie a odpowiednie leki i je wykupywał w aptekach. Pilnował systematyczności w leczeniu, wykonywał proste zabiegi rehabilitacyjne typu naświetlanie lampą, smarowanie bolesnych miejsc, pomoc w kąpielach wodnych, wyrzucał śmieci, palił w piecu, dbał o czystość, pomagał przy wykonywaniu posiłków z powodu niepełnosprawności ruchowej i zaników pamięci, asekurował przy przemieszczaniu się po schodach, pomagał w obsłudze telefonu, komputera, pomagał w korzystaniu z wanny, był w pobliżu z uwagi na zdarzające się utraty równowagi a czasem przytomności. Skarżący oświadczył, że jego stan zdrowia jest stabilny i umożliwiał w pewnym zakresie podejmowanie pracy (k. 63 akt RSS.8252.8.2020). Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 2 lipca 2020 r. wynika, że w rodzinie nie ma konfliktów. Do opisu schorzeń J. M. dodano omdlenia i zaniki pamięci. Wskazano, że głównym opiekunem niepełnosprawnej jest syn M. Opieka polega na gotowaniu posiłków, robieniu zakupów, wykupywaniu leków i sprawowaniu nadzoru nad ich zażywaniem, wykonywaniu masażu kręgosłupa, pielęgnacji miejsc zmienionych chorobowo, smarowanie, okłady, oklepywanie, motywowanie do ćwiczeń, wspieranie w ich wykonywaniu, pomiar ciśnienia, zgłaszanie wizyt lekarskich i badań laboratoryjnych, towarzyszenie w wizytach lekarskich i zabiegach rehabilitacyjnych, pranie, sprzątanie, dokonywanie opłat i rozliczeń w budżecie domowym, załatwianie spraw urzędowych, pomoc przy kąpieli, ubieraniu się, ścieleniu łóżka, towarzyszenie w spacerach. Deklarowany czas, jaki syn M. poświęca opiece to 5-6 godzin. J. M. oświadczyła, że boi się pozostawać sama z uwagi na omdlenia. Samodzielnie porusza się do łazienki przy pomocy sprzętu pomocniczego. (k. 66-74 akt RSS.8252.8.2020). Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Gdańsk – Południe z 28 października 2020 r. sygn. akt VI U 715/19, sąd powszechny zmieniając wcześniej wydaną decyzję Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności uznał skarżącego za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym wskazując, że przyczyna jego niepełnosprawności powstała przed 21 rokiem życia – w okresie nauki w szkole podstawowej oraz ustalając, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z oświadczenia skarżącego z dnia 18 listopada 2020 r. wynika m.in., że jest on pod regularną opieką specjalisty, ale też wykonuje na co dzień swoje obowiązki względem niepełnosprawnej w stopniu znacznym matki. Czynności przy opiece i ich zakres są dopasowane do jego stanu zdrowia, gdyż praca jest rozłożona w czasie i nie jest nadmiernie obciążająca, ale jednocześnie wymaga gotowości 24 godzinnej (k. 84-85 akt RSS.8252.8.2020) W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 24 listopada 2020 r. telefonicznie J. M. udzieliła ponownie tożsamych informacji o swoim stanie zdrowia i opiece sprawowanej przez M. M. Ustalono nadto, że samodzielnie spożywa przygotowane i podane posiłki oraz jest samodzielna w zakresie higieny osobistej, natomiast nasiliły się zawroty głowy, przez co klientka boi się zostawać sama w domu. Syn na opiekę nad klientką poświęca około 5-6 godzin, czuwa także w nocy, w razie potrzeby podaje inhalator lub lampę do nagrzewania miejsc zmienionych chorobowo (k. 90-92 akt RSS.8252.8.2020). Decyzją z dnia 28 grudnia 2020 r. sygn. akt SKO Gd/4280/20 Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 18 lutego 2020 r. odmawiającą M. M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na J. M. (k. 95-97 akt RSS.8252.8.2020). W dniu 27 stycznia 2021 r. K. M. wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad bratem M. M. (k. 1-3 akt RSS.8252.26.2021). W dniu 23 lutego 2021 r. K. M. złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, w którym wskazał, że opieka nad bratem przypomina opiekę nad małym dzieckiem. Wymaga on kontroli, czy wyłączył światło, zakręcił wodę, wyłączył gaz, czy nie wpuścił kogoś obcego na teren posesji. Słucha za głośno muzyki przeszkadzając sąsiadom, występuje częste rozkojarzenie, rozdrażnienie, długa senność, zdarzający się brak poczucia choroby wymaga dyżuru. Choroba, na którą cierpi M. M., tj. schizofrenia, ma często nasilenia i trudno określić wymiar czasu i rodzaj czynności z nią związanych. Do podstawowych czynności wykonywanych w ramach opieki należą dbanie o porządek, sprzątanie, zadbanie o posiłki i wyrzucenie śmieci, higienę oraz pranie odzieży. Dyżurowanie na bieżąco w zależności od potrzeby. Dostarczanie opału, odśnieżanie i inne czynności egzystencjalne, a także drobne naprawy w mieszkaniu. Pilnowanie wizyt lekarskich i zalecanej terapii. Motywowanie do działania każdego dnia oraz zachęcanie do udziału w zajęciach osób niepełnosprawnych – terapia indywidualna i grupowa oraz do kontaktu z psychologiem w razie potrzeby. Czas ten jest rozłożony na cały dzień od rana do wieczora około 5-6 godzi. Brat sam uczęszcza do specjalisty i na zajęcia terapeutyczne, a wnioskodawca w tym czasie zmuszony jest zająć się opieką nad mamą (k. 19-20 akt RSS.8252.26.2021). W dniu 16 lutego 2021 r. w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego K. M. przeprowadzony został wywiad środowiskowy z udziałem M. M. Wynika z niego, że M. M. choruje na schizofrenię, jest samodzielny w poruszaniu się i higienie osobistej, jednak czasem wymaga dopingu i przypilnowania. Samodzielnie przygotowuje posiłki, jednak robi to coraz rzadziej, samodzielnie spożywa posiłki i przyjmuje leki. Twierdzi, że wymaga wsparcia, towarzyszenia i dopingu. Brat pilnuje jego wizyt lekarskich, pali w piecu, przynosi opał, sprawdza czy zamknięte są drzwi, czy klient za głośno nie słucha muzyki, co może przeszkadzać mamie i sąsiadom. Pan K. pomaga w załatwianiu spraw urzędowych, pomaga w opiece nad matką. M. M. oświadczył, że boi się samodzielnie pozostać w domu z uwagi na strach przed pogorszeniem się stanu zdrowia mamy oraz że jego stan zdrowia podupadnie gdy stan zdrowia mamy się pogorszy (k. 28-37-w aktach sprawy RSS.8252.26.2021). W dniu 2 marca 2021 r. K. M. złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, z którego wynika, że na stałe opiekuje się bratem od 3 lat. Brat M. obecnie regularnie bierze leki od psychiatry, jak jest w dobrym stanie, to pomaga w opiece nad matką. Obecnie pan K. zajmuje się jednocześnie matką i bratem. Pan K. nie wiedział, że brat złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką. W ocenie pana K. brat M. nie jest w stanie samodzielnie opiekować się matką, gdyż sam wymaga opieki z powodu schizofrenii. (k. 50 w aktach sprawy RSS.8252.26.2021). Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 58/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 grudnia 2020 r. nr SKO Gd/4280/20 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 18 lutego 2020 r. odmawiającą M. M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na J. M. Decyzją Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 9 lipca 2021 r. nr 003440/SP/07/2021 K. M. przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad bratem M. M. od dnia 1 kwietnia 2019 r. do 30 września 2022 r. (k. 76 w aktach sprawy RSS.8252.26.2021). Decyzją z dnia 29 września 2022 r., na wniosek złożony w dniu 3 września 2022 r., K. M. przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad bratem M. M. za okres od 1 października 2022 r. bezterminowo (k. 25 w aktach sprawy RSS.8252.341.2022). W dniu 21 sierpnia 2023 r. skarżący zawarł z matką J. M. umowę o pracę na czas nieokreślony. Zgodnie z umową, rodzaj pracy określono następująco: "zadaniowy czas pracy zgodny z art. 140 k.p. i uwzględniający ustawę o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – opieka nad osobą niepełnosprawną, pomoc przy posiłkach, zakupy, drobne prace porządkowe, kontakt z lekarzem rodzinnym, zakupy i podawanie leków oraz inne nie wymienione obowiązki ustalane na bieżąco niezwiązane z działalnością gospodarczą". (k. 168 w aktach sprawy RSS.8252.8.2020). W aktach ww. sprawy znajduje się nadto zaświadczenie lekarskie z dnia 6 lutego 2023 r. wystawione przez lekarza psychiatrę, że brak jest w aktualnym stanie psychicznym przeciwskazań do sprawowania przez M. M. opieki nad matką (k. 166) oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 27 maja 2024 r. wystawione przez lekarza medycyny pracy, że brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania przez M. M. pracy na stanowisku pomoc domowa osobie starszej niepełnosprawnej w codziennym życiu, funkcjonowaniu społecznym (k. 166v). W piśmie procesowym z dnia 19 lutego 2026 r. skarżący wyjaśnił, że w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego K. M. zmagał się z chorobą nowotworową, która ostatecznie doprowadziła do jego śmierci w październiku 2023 r., co potwierdza dokumentacja medyczna załączona do pisma, m.in. wypis ze szpitala z lipca 2022 r. Ze względu na swój stan, brat nie był w stanie sprawować fizycznej wyręczającej opieki nad skarżącym. Układ domowy opierał się na symbiozie i wzajemnym wsparciu, w którym to skarżący (M. M.) mimo własnych schorzeń przejął realny ciężar prowadzenia gospodarstwa domowego i opieki nad matką (k. 173-175 w aktach sprawy RSS.8252.8.2020). Z tak zgromadzonego materiału dowodowego wyłania się obraz rodziny o bardzo trudnej sytuacji, składającej się w badanym okresie z trzech osób, każdej zmagającej się z poważnymi schorzeniami. I tak, J. M. jest osobą schorowaną, po udarze, cierpiącą na zwyrodnienie stawów kolanowych, rwę kulszową, początki choroby Parkinsona, nadciśnienie (vide: wywiad środowiskowy z 31 stycznia 2020 r.), zdarzały się jej omdlenia i zaniki pamięci (vide: wywiad środowiskowy z 2 lipca 2020 r.). Mimo schorzeń nie była osobą trwale leżącą, po mieszkaniu poruszała się samodzielnie przy użyciu sprzętu pomocniczego, samodzielnie spożywała przygotowane posiłki oraz zachowywała samodzielność w zakresie czynności związanych z higieną osobistą (wywiady środowiskowe z 2 lipca 2020 r. i 24 listopada 2020 r.). Wymagała natomiast wsparcia i pomocy w przygotowywaniu posiłków, sprzątaniu, robieniu zakupów, pielęgnacji miejsc zmienionych chorobowo, mierzeniu ciśnienia. Zgłaszała obawę przed pozostaniem w domu samej z uwagi na ryzyko omdleń. M. M. z kolei jest osobą cierpiącą na schizofrenię paranoidalną. W aktach sprawy znajduje się opinia psychiatryczna sporządzona w dniu 8 października 2015 r. przez biegłych sądowych dla Sądu Okręgowego w Gdańsku w toku postępowania z wniosku Prokuratora Okręgowego w Gdańsku o ubezwłasnowolnienie całkowite M. M., z której to opinii wynika, że opiniowany nie spełnia kryteriów psychologicznych do samodzielnego funkcjonowania. Wymagana jest systematyczna codzienna opieka ze strony osób trzecich. Tylko taka opieka jest gwarantem systematycznego przyjmowania przez opiniowanego leków przeciwpsychotycznych. Zdaniem biegłych z powodu objawów wytwórczych i braku krytycyzmu wobec toczącego się u niego procesu chorobowego, opiniowany nie jest w stanie samodzielnie kierować swoim postępowanie a także prowadzić swoich spraw (k. 39-41 akt RSS.8252.26.2021). Sprawa o ubezwłasnowolnienie skarżącego zakończyła się ostatecznie umorzeniem (k. 14-15 ww. akt), a sama opinia sporządzona została w 2015 r., niemniej jednak opinia ta daje obraz choroby, na jaką cierpi skarżący. Jest też wiedzą powszechną, że jest to choroba o zróżnicowanym przebiegu, a jej prawidłowe, konsekwentne i długotrwałe leczenie pozwala na złagodzenie lub wyeliminowanie jej objawów. Natomiast podkreślony w opinii fakt, że skarżący wymaga opieki gwarantującej systematyczne przyjmowanie leków znajduje też potwierdzenie w aktach sprawy dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego K.M. Wynika z nich, że choroba skarżącego ma często nasilenia i w związku z tym trudno określić wymiar wymaganej opieki, w jej ramach natomiast niewątpliwie mieści się pilnowanie wizyt lekarskich, terapii, ogólnie pojmowany nadzór (vide wywiad środowiskowy z 16 lutego 2021 r., oświadczenie K. M. z dnia 23 lutego 2021 r.). W okresach, gdy skarżący jest w dobrym stanie, pomaga K. M. w opiece nad matką (vide: oświadczenie K. M. z dnia 2 marca 2021 r.). Trzeci z członków rodziny, K. M. mimo choroby nowotworowej, sprawował opiekę zarówno nad bratem jak i nad matką. W jej ramach kontrolował, czy brat bierze leki, czy wyłączył światło, zakręcił wodę, wyłączył gaz, czy nie wpuścił kogoś obcego na teren posesji. Dbał o porządek, sprzątanie, zadbanie o posiłki i wyrzucenie śmieci, higienę oraz pranie odzieży. Taki stan rzeczy wynika z akt sprawy dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego K. M., zwłaszcza z wywiadu środowiskowego z dnia 16 lutego 2021 r. przeprowadzonego z M. M. i z oświadczenia K. M. z dnia 2 marca 2021 r. złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej. Podsumowując wnioski płynące ze zgromadzonych dowodów wskazać należy, że relacje rodzinne trafnie określił skarżący w piśmie z dnia 19 lutego 2026 r. wskazując, że układ domowy opierał się na symbiozie i wzajemnym wsparciu. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby główny ciężar prowadzenia gospodarstwa domowego i opieki nad matką spoczywał na skarżącym. Dowody wskazują bowiem, że ciężar ten zasadniczo spoczywał na K. M., a skarżący wspomagał brata w opiece nad matką w okresach dobrego samopoczucia. Taki wniosek płynie z akt sprawy dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego K. M. Potwierdza to również akcentowane przez skarżącego w skardze i pismach procesowych oświadczenie K. M. z 2 marca 2021 r., że "Brat M. obecnie regularnie bierze leki od psychiatry, jak jest w dobrym stanie, to pomaga w opiece nad matką". Skarżący powołuje się na wywiady środowiskowe przeprowadzone w dniach 31 stycznia 2020 r., 2 lipca 2020 r. oraz 24 listopada 2020 r., niemniej jednak nie przedstawiały one pełnego obrazu sposobu funkcjonowania rodziny, pomijały zwłaszcza okoliczność związaną z chorobą skarżącego i związaną z tym faktem rolę K. M. jako opiekuna skarżącego. Obraz ten natomiast wyłania się w konfrontacji z dowodami zgromadzonymi w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego K. M. Nie jest kwestionowane to, że skarżący "w okresach dobrego samopoczucia" wykonywał pewne czynności związane z opieką nad matką, niemniej jednak miało to miejsce w ramach pomocy bratu K. M. jako głównemu opiekunowi. W związku z tym opieka świadczona przez skarżącego nie była opieką, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Współdziałanie skarżącego, w okresach dobrego samopoczucia, w opiece nad matką, nie jest tym samym, co samodzielne wykonywanie czynności niezbędnych do zabezpieczenia jej egzystencji jako osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym. W tym też kontekście odczytywać należy zaświadczenie lekarskie z dnia 6 lutego 2023 r. wystawione przez lekarza psychiatrę, że brak jest w aktualnym stanie psychicznym przeciwskazań do sprawowania przez M. M. opieki nad matką. W sprawie nie było kwestionowane, że w okresach dobrego samopoczucia skarżący był w stanie opiekować się matką, niemniej jednak, jak wskazano, miało to miejsce w ramach pomocy bratu K. M. jako głównemu opiekunowi. Wniosek ten organy oparły na wszechstronnej ocenie wiarygodności i mocy dowodowej dowodów, której nie sposób zarzucić dowolności. Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 8 k.p.a.), podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz uzasadnienie w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. wydanej decyzji. Wymogom organy sprostały, bowiem w sprawie nie zaistniały istotne, niewyjaśnione wątpliwości, które pozostawałyby w bezpośrednim związku z przesłankami rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga natomiast wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie. Co więcej, uwzględnia ona zasadę trwałości decyzji ostatecznych (art. 127 k.p.a.). W obrocie prawnym pozostaje bowiem decyzja ostateczna przyznająca K. M. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad bratem, czyli skarżącym. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie precyzuje ani zakresu, ani charakteru opieki nad osobą niepełnosprawną. Z uwagi na cel i istotę świadczenia pielęgnacyjnego przyjmuje się, że opieka powinna być osobista, stała bądź długotrwała i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest ona w stanie sama sobie zapewnić. Określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15, opubl. w CBOSA). Nie chodzi przy tym o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy, przez 24 godziny na dobę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2020 r., I OSK 371/20, opubl. w CBOSA). Przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego K. M. było zatem ustalenie, że ze względu na swoje schorzenia natury psychicznej, skarżący wymaga stałej i długotrwałej opieki osoby trzeciej i że opiekę te sprawuje K. M. Ustalenie to nie dałoby się pogodzić ze stawianą przez skarżącego tezą, że jego stan zdrowia nie stał na przeszkodzie sprawowaniu opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nad inną osobą niepełnosprawną. Opieka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, to bowiem wykonywane względem osoby wymagającej opieki czynności opiekuńcze, a nie stan zdrowia opiekuna, winny stanowić wyłączną przyczynę zaprzestania bądź niepodejmowania aktywności zawodowej. Tymczasem z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że skarżący sam wymaga długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i że opiekę taką nad nim sprawował brat K. M., pobierając z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne, w okresie, w którym skarżący sam ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką. Zaświadczenie lekarskie z dnia 27 maja 2024 r. wystawione przez lekarza medycyny pracy, że brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania przez M. M. pracy na stanowisku pomoc domowa osobie starszej niepełnosprawnej w codziennym życiu, funkcjonowaniu społecznym, jako niedotyczące okresu, którego dotyczy sprawa, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Zgodzić się też należy z organami, że czynności opisywane przez skarżącego jako wykonywane przez niego w ramach sprawowanej opieki wpisują się w normalne działania związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Są one charakterystyczne dla większości osób, które są aktywne zawodowo, prowadzą gospodarstwo domowe i mają pod opieką osoby wymagające wsparcia, a nie legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności. Pranie, sprzątanie, gotowanie, prasowanie, podawanie posiłków, ścielenie łóżka, robienie zakupów, opłacanie rachunków są czynnościami, które mogą być przy odpowiedniej organizacji wykonywane przed lub po pracy. Pozostałe zaś czynności opisane przez skarżącego nie absorbują w takim zakresie, aby wykluczało to podjęcie zatrudnienia. J. M. samodzielnie spożywała posiłki, poruszała się po mieszkaniu i utrzymywała higienę osobistą. Twierdzenia o zanikach pamięci i omdleniach nie zostały zaś w żaden sposób wykazane. W orzecznictwie podkreśla się, że codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia (wyrok NSA z 7 sierpnia 2019 r., I OSK 4023/18). W tej zaś sprawie nie wykazano, aby poza świadczeniem pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego stan zdrowia J. M. wymagał od opiekuna stałej obecności. Powołany przez skarżącego wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt I OSK 2130/24 zapadł na tle odmiennego stanu faktycznego. W wyroku tym Sąd stwierdził, że w okolicznościach tej konkretnej sprawy zachodził określony w art. 17 u.ś.r. związek przyczynowy "między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a obowiązkiem sprawowania bezpośredniej opieki nad niepełnosprawną matką. Charakter i intensywność tej opieki są właściwe dla potrzeb osoby z niepełnosprawnością – działania opiekuńcze realizowane są w sposób ciągły, o każdej porze dnia, bez przerw weekendowych czy świątecznych. Poza faktycznie świadczoną opieką, kluczowe znaczenie ma również ciągła dyspozycyjność skarżącej, gotowej do niesienia pomocy zgodnie z bieżącymi potrzebami i stanem zdrowia matki zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy. Stan permanentnej dyspozycyjności, w którym pozostaje skarżąca wobec niepełnosprawnej matki, bez wątpienia eliminuje możliwość podjęcia pracy lub prowadzenia działalności zarobkowej. Wynikający ze stanu faktycznego sprawy zakres opieki w sposób jednoznaczny wskazuje, że (...) w sposób oczywisty nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności opiekuna." W sprawie niniejszej natomiast materiał dowodowy nie daje podstaw do twierdzenia, że J. M. nie była w badanym okresie w stanie funkcjonować bez stałej obecności opiekuna. Wymagała ona niewątpliwie wsparcia, pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego, ale nie w zakresie, który wykluczałby możliwość podjęcia przez opiekuna zatrudnienia. Wobec stwierdzenia, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaną opieką nad matką J. M., co wyklucza możliwość przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd za bezcelowe uznał odnoszenie się do kwestii, czy przyznanie skarżącemu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy stanowi przesłankę negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji, gdy zamiast tej renty skarżącemu wypłacano świadczenie korzystniejsze, tj. rentę rodzinną. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.