II SA/Gl 143/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Starszy referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi H. F. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach z dnia 12 grudnia 2025 r. nr GKII.7221.93.2025 w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.

Decyzją z dnia 12 grudnia 2025 r., znak sprawy: GKII.7221.93.2025, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach (dalej "ŚWINGIK" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) - dalej "k.p.a.", oraz art. 7b, ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm.) - dalej "p.g.k.", po rozpatrzeniu odwołania H. F. ("Skarżący") od decyzji Prezydenta Miasta R. ("Prezydent Miasta" lub "organ I instancji") z dnia 20 października 2025 r., znak: [...], orzekającej o odmowie udostępnienia żądanych informacji podmiotowych z operatu ewidencji gruntów i budynków, utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny sprawy. W dniu 10 września 2025 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Skarżącego o wydanie wypisu z rejestru gruntów dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w R., obejmującej działkę nr [...] . Jako uzasadnienie interesu prawnego wnioskodawca wskazał fakt opłacania podatku od tej nieruchomości. W dniu 20 października 2025 r., decyzją nr [...] , Prezydent Miasta orzekł o odmowie udostępnienia żądanych informacji podmiotowych z operatu ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił przebieg postępowania, ustalony stan faktyczny sprawy i przepisy prawa mające w niej zastosowanie. Organ wyjaśnił, że wnioskodawca, niebędący właścicielem ani władającym nieruchomością, nie wykazał interesu prawnego wymaganego do uzyskania danych podmiotowych z operatu ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 24 ust. 5 p.g.k. dostęp do takich informacji przysługuje jedynie podmiotom wskazanym w ustawie lub innym osobom, które wykażą interes prawny, rozumiany jako uprawnienie wynikające z konkretnego przepisu prawa materialnego. Organ podkreślił, że sam zamiar wszczęcia postępowania o zasiedzenie stanowi jedynie interes faktyczny, niewystarczający do otrzymania danych ewidencyjnych, co potwierdza jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych. Wnioskodawca, mimo wezwania do uzupełnienia braków, nie wskazał przepisu prawa materialnego ani nie przedstawił tytułu prawnego do nieruchomości, dlatego organ uznał, że brak jest podstaw do wydania żądanych dokumentów. Od powyżej decyzji odwołanie do ŚWINGIK złożył Skarżący zarzucając jej błędną interpretację prawa w zakresie jego interesu prawnego. Skarżący wskazał, że wnioskował o wydanie danych z operatu ewidencji gruntów i budynków dotyczącego działki [...] w R. jako osoba faktycznie władająca nieruchomością, powołując się przy tym na art. 24 ust. 5 p.g.k. oraz art. 336 K.c., który - według niego - czyni go prawnym posiadaczem samoistnym działki. W ocenie skarżącego o jego interesie prawnym do uzyskania danych z ewidencji świadczą cztery kategorie dowodów: 1) finansowy - regularnie opłaca podatek od nieruchomości, 2) materialno-fizyczny - wykonuje na działce prace budowlane i utrzymaniowe, 3) socjalny - organizuje tam wydarzenia, a lokalna społeczność postrzega go jako gospodarza terenu, 4) władczy - udziela zgód sąsiadom na korzystanie z części nieruchomości. Dokonując oceny argumentów przedstawionych przez Skarżącego organ odwoławczy stwierdził, że posiadacza samoistnego wykazuje się w ewidencji wyłącznie dla gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli (art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b p.g.k.). Dla wnioskowanej działki w ewidencji gruntów ujawniony jest właściciel, co w konsekwencji oznacza, że brak jest podstaw do ustalenia posiadacza samoistnego, a tym samym bez znaczenia pozostaje, czy Skarżący faktycznie włada wskazaną nieruchomością jak właściciel, czy nie. W ocenie organu odwoławczego, Skarżącemu nie przysługuje uprawnienie, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 1 p.g.k., gdyż nie jest on posiadaczem samoistnym w rozumieniu art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b p.g.k. Analizując uprawnienie Skarżącego do żądania wydania wypisu z ewidencji gruntów jako podmiotu, któremu przysługuje interes prawny w tym zakresie, ŚWINGIK wskazał, iż Skarżący zaznaczył, że żądane dokumenty są mu niezbędne do wszczęcia postępowania sądowego o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości. Organ odwoławczy stwierdził, że słusznie w piśmie z dnia 20 października 2025 r., znak: [...] r., organ I instancji zauważył, że zamiar wszczęcia postępowania o zasiedzenie nieruchomości przed sądem nie stanowi podstawy do udostępnienia żądanych danych. Skargę na powyższą decyzję złożył Skarżący twierdząc, że w oparciu o art. 336 K.c. oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2017r., sygn. akt V CSK 15/17, spełnia wszelkie warunki, które stawia wynikają z art.24 ust. 5 p.g.k. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. ) – dalej "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 24 ust. 2 i 3 p.g.k. informacje zawarte w operacie są jawne i udostępniane przez starostę m.in. w formie wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu. W związku z powyższym w art. 24 ust. 4 p.g.k. przyjęto, że każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. W ust. 5, do którego przepis ten się odwołuje, ustalono m.in., że starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 oraz wydaje odpisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie: (3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie. Jak stanowi art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Z kolei z art. 20 ust. 2 p.g.k. wynika, że w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania; 2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1; Powyższe przepisy oznaczają zatem, że nie wszystkie wyżej wymienione dane podlegają wolnemu i nieograniczonemu dostępowi. Przywołany wyżej art. 24 ust. 5 p.g.k. wprowadza bowiem ograniczenie w zakresie danych podmiotów będących właścicielami nieruchomości. Warto w tym miejscu przytoczyć wyrok tut. Sądu z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. II SA/Gl 101/09, gdzie skład orzekający uznał, iż "jawność oznacza jedynie to, że informacje zawarte w ewidencji nie mają charakteru informacji w rozumieniu prawa niejawnych, nie oznacza jednak powszechnego do nich dostępu". W oparciu o powyższe przepisy ukształtowała się jednolita linia orzecznictwa sądów administracyjnych. Wyróżnia się w niej trzy kategorie informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Są to dane przedmiotowe, podmiotowo-przedmiotowe i podmiotowe. Jako, że te dwie ostatnie zawierają informacje o właścicielach nieruchomości, podlegają one reżymowi udostępniania, o którym mowa w art. 24 ust. 5 p.g.k. Trafnie to ujął WSA w Kielcach w wyroku z dnia 22 kwietnia 2015 r. (sygn. II SA/Ke 213/15) stwierdzając, że "przedmiotem jawnych i powszechnie dostępnych, udzielanych w trybie art. 24 ust. 2 i 4 p.g.k. informacji o gruntach, budynkach i lokalach, na żądanie każdego, tj. bez konieczności wykazywania interesu prawnego, ani władania gruntem, budynkiem lub lokalem, mogą być tylko informacje o charakterze przedmiotowym. Natomiast informacje o charakterze podmiotowym lub podmiotowo-przedmiotowym, z uwagi na ochronę zawartych w nich danych osobowych, mogą być udzielane tylko w trybie art. 24 ust. 5 ustawy, a więc z uwzględnieniem wszystkich zawartych w tym przepisie ograniczeń". Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że wypis z ewidencji gruntów zawierający dane osobowe właścicieli, użytkowników wieczystych lub władających w odniesieniu do wskazanych działek należy uznać za dane podmiotowe. Zatem takie dane z ewidencji gruntów i budynków zawierają dane osobowe podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i k. Z uwagi na powyższe, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, organy administracji trafnie uznały, iż wydanie wypisów dotyczących przedmiotowych działek, jakich domagał się Skarżący, wymagał wykazania się przez niego interesem prawnym. Pojęcie interes prawny, użyte w art. 24 ust. 3 p.g.k. nie zostało zdefiniowane w tej ustawie. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że podnoszona przez Skarżącego okoliczność, że żądane przez niego dane są mu niezbędne do wszczęcia postępowania w sprawie o zasiedzenie administracyjnego, nie może stanowić podstawy do wywodzenia z tego interesu prawnego skarżącego w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt 3 p.g.k. Wskazać bowiem należy, że ustalenie interesu prawnego sprowadza się do wykazania związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Stąd też zawsze powinna to być norma dająca się indywidualnie określić i wyodrębnić, której treść można do końca ustalić; zawsze też powinna aktualnie i bezpośrednio dotyczyć sytuacji danego podmiotu (zob. J. Zimmermann: Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego (w:) Administracja, gospodarka, samorząd, H. Olszewski, B. Popowska (red.), Poznań 1997, s. 609 i n.). Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym przysługującym danemu podmiotowi. Skarżący nie wskazał zatem przepisu prawa materialnego, który zobowiązywałby organ do wydania żądanych informacji. Interesu prawnego (jako kategorii materialnoprawnej) w rozumieniu art. 24 ust. 3 p.g.k. nie tworzy przyszłe ewentualne (hipotetyczne) postępowanie prowadzone przed sądem powszechnym. Nie jest bowiem legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, które w jego ocenie mogły wystąpić w przeszłości lub mogą wystąpić dopiero w przyszłości (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 458/10 i wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1916/12). W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie skarżącemu przysługuje jedynie interes faktyczny. Jeszcze raz należy podkreślić, że art. 24 ust. 3 pkt 3 p.g.k. wiąże wydanie wypisu z operatu ewidencyjnego z istnieniem po stronie wnioskodawcy istnienia interesu prawnego nie jakiegokolwiek, lecz interesu prawnego związanego z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu. Zatem odmowa wydania wypisu z rejestru była uzasadniona. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.