II SA/Gl 1489/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 15 października 2024 r., nr SKO.4102.40.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie sądowe.

W dniu 10 czerwca 2025 r. uczestniczka postępowania M. M. poinformowała Sąd o śmierci skarżącej G. M., jednocześnie dołączyła kserokopię odpisu skróconego aktu zgonu skarżącej. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego. Wyjątek od tej zasady określa art. 124 § 3 p.p.s.a. wskazujący, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje bowiem art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Z powyższego wynika, że kierunek procedowania przez sąd administracyjny po powzięciu informacji o śmierci strony zależy od oceny, czy przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, czy też nie. Należy zauważyć, że w prawie administracyjnym nie została sformułowana generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym. Przejście takich praw i obowiązków na następców prawnych, którzy są jednocześnie spadkobiercami w rozumieniu prawa cywilnego mogą przewidywać wyłącznie przepisy szczególne, co nie oznacza jednak, że te prawa i obowiązki wchodzą w skład spadku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 524/10). W doktrynie i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że administracyjne kary pieniężne wymierzane przez organ administracji publicznej nie wchodzą do spadku, ponieważ nie posiadają "charakteru należności cywilnoprawnej" (por. uchwała Sądu Najwyższego z 24 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 70/92, z glosą Z. Leońskiego, opubl. OSP 1993/3/56; a także E. Kruk, Sankcja administracyjna, Wyd. UMCS, Lublin 2013, str. 240). Obowiązek uiszczenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów prawa administracyjnego materialnego ma charakter publicznoprawny. Tego rodzaju odpowiedzialność administracyjna konkretyzuje się w przypadku naruszenia prawa lub obowiązków nałożonych na określony podmiot. W przypadku stwierdzenia naruszenia tego prawa przez dany podmiot, organ jest zobowiązany do nałożenia kary pieniężnej przewidzianej przepisami prawa. Mając na uwadze, że powstanie publicznoprawnego obowiązku uiszczenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia jest konsekwencją stwierdzenia naruszenia prawa przez określony podmiot, należało uznać, że kara pieniężna nałożona na skarżącą decyzją administracyjną dotyczyła wyłącznie praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłej. W takim przypadku nie dochodzi do następstwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, będącego skutkiem następstwa prawnego związanego ze śmiercią strony. Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.