II SA/Gl 550/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy, w wyniku wznowienia postępowania, rejestracji pojazdu w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy

Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący W. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych podnosząc, że jedynym źródłem utrzymania się jego rodziny jest wynagrodzenie za pracę. Z treści formularza wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i synem. W skład ich majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. 100 m2, natomiast wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. W. G. wskazał, że uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2500 zł netto, zaś jego małżonka osiąga dochód w wysokości 1500 zł netto. Pismem z dnia 23 czerwca 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych w druku wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp., - udokumentowanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu umowy o pracę oraz przez jego małżonkę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W odpowiedzi W. G. wskazał, że dochód jego małżonki wynosi około 1000 zł i nadesłał zaświadczenie o wysokości swoich zarobków. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Ocena możliwości finansowych strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych dokonywana jest poprzez porównanie uzyskiwanego przez nią dochodu z wydatkami, które będzie zobowiązana ponieść w toczącym się postępowaniu sądowym. Aby jednak oceny tej można było dokonać w sposób wszechstronny i rzetelny, koniecznym jest uzyskanie jak najpełniejszego obrazu sytuacji materialnej skarżącego, czemu służy zarówno treść druku formularza PPF jak i możliwość wezwania o tzw. dodatkowe dokumenty źródłowe. W realiach rozpoznawanej sprawy brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżacego albowiem istnieje zbyt wiele niejasności dotyczących jego sytuacji materialnej. Nadmienić trzeba, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). Ocena, czy status materialny strony uzasadnia uwzględnienie wniosku opiera się na porównaniu jej dochodu i stałych, miesięcznych wydatków a następnie ustaleniu, czy pozostająca do dyspozycji kwota daje możliwość wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Na gruncie niniejszej sprawy jedyną pewną informacją dotyczącą stanu majątkowego rodziny skarżącego jest jego dochód – potwierdzony zaświadczeniem wystawionym przez jego pracodawcę. Wnioskodawca uchylił się jednak od uprawdopodobnienia zarówno wysokości zarobków swojej żony (co przecież jest istotne z punktu widzenia oceny jego sytuacji materialnej) jak również od udokumentowania wysokości stałych, miesięcznych wydatków. W tej sytuacji nie można więc z całym przekonaniem stwierdzić, że opłacenie kosztów sądowych zachwiałoby sytuacją materialną rodziny W. G. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.