Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Kr 640/25

II SA/Kr 640/25 - Wyrok WSA w Krakowie z 2025-10-09

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia
9 października 2025
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Protokolant: starszy referent sądowy Adrianna Garus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2025 r. sprawy ze skargi J. D. i Z. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 25 marca 2025 r. nr WS-VI.7534.3.132.2023.KP w przedmiocie zwrotu nieruchomości i odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 25 marca 2025 r. nr WS-VI.7534.3.132.2023.KP, po rozpoznaniu odwołania J. D. i Z. C. (dalej: skarżące), utrzymano w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 28 września 2023 r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach: Opisaną powyżej decyzją Starosta Krakowski orzekł: - w pkt 1-4 o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0022 ha oraz działki nr [...] o pow. 0,0044 ha (powstałych na skutek podziału działki nr [...]) na rzecz J. D. i Z. C. oraz o obowiązku zwrotu wypłaconego odszkodowania, - w pkt 5 – o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] (oznaczonej na planie podziału nr [...] przyjętym do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 7 czerwca 2023 r. jako działka nr [...] o pow. 0,1092 ha. Od powyższej decyzji złożone zostało odwołanie, w którym skarżące sprzeciwiły się uznaniu, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na wszystkich działkach objętych wnioskiem. W odwołaniu zwrócono w szczególności uwagę na rozbieżności terminologiczne w dokumentacji dotyczącej zrealizowanej rzekomo stacji rozrządowej oraz brak dokumentów m.in. potwierdzających dopuszczenie do użytkowania tej stacji. W toku postępowania odwoławczego organ podjął szereg kroków w celu uzyskania istotnych dla sprawy dowodów, zwracając się m.in. do P. [...] S.A., P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., Archiwum Narodowego w Krakowie oraz Przedsiębiorstwa Robót Komunikacyjnych S.A. Ostatecznie Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Wojewoda ocenił, że spełnione zostały dwie z trzech przesłanek uzasadniających zwrot nieruchomości, opisane w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm., zwanej dalej u.g.n.). Otóż objęta wnioskiem nieruchomość była przedmiotem decyzji z dnia 3 lipca 1986 r. znak: G-822/I/Kb/35/86, wydanej na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, w której Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Kraków-Podgórze orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości składającej się z działki nr [...], z przeznaczeniem pod budowę stacji redukcyjnej 110/30/15 kV linii zasilających i rozdzielczych WN i SN w ramach rozbudowy stacji rozrządowej K.-P., zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia 8 grudnia 1983 r. nr GP-VII-8332/434/24/83. Z wnioskiem zwróciły się uprawnione osoby. Nieruchomość nie stała się jednak zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. Organ wyjaśnił, że pozyskano ww. decyzję wywłaszczeniową ustalającą miejsce i warunki realizacji oraz zatwierdzającą plan realizacyjny stacji transformatorowej 110/30/15 kv w B. przy ul. S. i linii zasilających 110 kV wraz z załącznikiem graficznym, tj. planem realizacyjnym inwestycji sporządzonym na wtórniku mapy zasadniczej, na którym organ l instancji naniósł mapę ewidencyjną z działką nr [...], mapę uzupełniającą podział działek z dnia 28.03.1985 r., plan sytuacyjny oraz Założenia Techniczno -Ekonomiczne stacji [...] Na podstawie dokumentu "Założenia Techniczno - Ekonomiczne stacji transformatorowej [...], Ogólnego planu zagospodarowania stacji i Unii zasilających 110 kV, opracowanego w sierpniu 1982 r. ustalono, że teren, na którym zlokalizowano inwestycję był wcześniej użytkowany rolniczo jako pola i sad, a w części stanowił nieużytek. W ramach budowy stacji planowano zrealizować: rozdzielnię napowietrzną 110 kV z dwoma transformatorami: 110/30/15 kV i 15/16/16 MW, rozdzielnię napowietrzną 30 KV, rozdzielnię wnętrzową 15 kV, stanowiska dwóch zespołów kompensacyjnych 15 kV, stanowiska dwóch baterii kondensatorów 15 kV, uziemienie i ochronę odgromową, niwelację, odwodnienie i ogrodzenie terenu stacji, drogi wewnętrzne i drogę dojazdową, budynek stacyjny oraz dwukondygnacyjną nastawnię, wiatę na sprzęt przeciwpożarowy oraz wprowadzenie linii 110 kV zasilania placu budowy. Analiza planu realizacyjnego, na którym organ l instancji naniósł mapę ewidencyjną z działką nr [...] prowadzi do wniosku, że przeważająca część tej działki znajdowała się w terenie planowanej inwestycji, wyznaczonej rowem odwadniającym. Niewielka południowa część działki znajdowała się poza rowem odwadniającym. Na części działki znajdującej się w terenie inwestycji planowane były: budynek rozdzielni wnętrzowej 15 kV, fragment trasy kabla 15 kV, fragment drogi wewnętrznej i sieci kanalizacji deszczowej ze studzienkami i fragment rowu odwaniającego okalającego teren inwestycji. Zdjęcie lotnicze z 1987 r. przedstawia teren planowanej inwestycji w trakcie jej realizacji. Fotografie z lat 1993, 1996, 1998 i 2004 (w tym w szczególności najbardziej czytelne zdjęcie lotnicze z 1998r.) przedstawiają zrealizowaną inwestycję, odpowiadającą planowi realizacyjnemu. Południowa część działki nr [...] (tj. działki nr [...] i nr [...]) znajduje się poza rowem odwadniającym. Z kolei pozostała część działki (oznaczona w operacie jako projektowa działka nr [...]) znajduje się w ogrodzeniu inwestycji. Na części przedmiotowej nieruchomości znajduje się część budynku, w planie określona jako rozdzielnia wnętrzowa 15 kv, trasa kabli 15 kv, ciąg komunikacyjny i rów odwadniający. Z pisma Polskich Kolei Państwowych S.A. z dnia 22 listopada 2021 r. wynika, że działka nr [...] zabudowana była podstacją trakcyjną wybudowaną w 1990 r. i zlikwidowaną w 2013 r., na dowód czego przekazano księgę inwentarzową z dnia 31 października 2021 r. dotyczącą podstacji trakcyjnej na działkach nr [...], [...] i [...] obr. [...] K. ul. S. , rok budowy 1990. W piśmie Polskich Kolei Państwowych Spółka Akcyjna z dnia 20 czerwca 2024 r. poinformowano, że PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. posiada księgę inwentarzową dla zlikwidowanego budynku Głównego Punktu Zasilającego, który zlokalizowany był przy ul. S. w K. na działce nr [...] obr. [...]. W zestawieniu znajduje się informacja o numerze inwentarzowym budowli, rok budowy oraz data likwidacji. Jednocześnie poinformowano, że odnaleziono dokument z rozliczenia środka trwałego, który przesłano w załączeniu wraz z wyżej opisaną księgą inwentarzową złożoną również do akt organu l instancji. Jak wynika z treści dokumentu rozliczenia likwidacji środka trwałego z dnia 29 listopada 2013 r. dokument ten dotyczył Budynku GPZ tj. rozdzielni Trafo, przy ul. S. w K.. Dla potrzeb wyjaśnienia stanu zagospodarowania działki nr [...] organ przeprowadził rozprawy administracyjne, w dniu 5 czerwca 2023 r. połączone z oględzinami nieruchomości z udziałem biegłego geodety, kiedy to przeprowadzono czynności geodezyjne związane z podziałem działki nr [...]. Na podstawie zgromadzonych dokumentów organ l instancji prawidłowo uznał, że działki nr [...] i nr [...] są zbędne na cel wywłaszczenia (zajęte obecnie na teren posesji, ogródek przydomowy i garaż) i orzekł o ich zwrocie na rzecz wnioskodawców. Teren tych działek, jak wynika ze zdjęć lotniczych znajdował się poza rowem odwadniającym teren wybudowanej, a następnie zlikwidowanej stacji transformatorowej [...]. Jest to obszar położony poza granicą inwestycji, wyznaczoną na planie sytuacyjnym południową krawędzią rowu odwadniającego. W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja jest również prawidłowa w zakresie punktu 5, orzekającego o odmowie zwrotu części działki nr [...], gdyż jak wynika z porównania zdjęć lotniczych z planem realizacyjnym inwestycji sporządzonym na wtórniku mapy zasadniczej z naniesioną mapą ewidencyjną oraz w porównaniu z mapą zasadniczą (karta akt nr [...]), północna część działki nr [...] znajdująca się w ogrodzonym terenie projektowanej inwestycji w części została zabudowana przez projektowany budynek rozdzielni wnętrzowej 15 kV, ciąg komunikacyjny, sieci techniczne i rów odwadniający. Skoro planowana inwestycja została w tym terenie wybudowana w wymaganym terminie i odpowiada pierwotnym planom, część wywłaszczonej działki odpowiadająca projektowanej działce nr [...], nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 936/23, dotyczący zwrotu wywłaszczonej nieruchomości sąsiedniej na ten sam cel, organ wyjaśnił, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to brak jest możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, mimo nawet późniejszej zmiany jej przeznaczenia. Odnosząc się natomiast do zmiennego nazewnictwa ww. inwestycji, która została określona w decyzji o wywłaszczeniu jako - stacja redukcyjna 110/30/15 kV linii zasilających i rozdzielczych WN i SN, w decyzji z 8.12.1983r. zatwierdzającej plan realizacyjny jako stacja transformatorowa 110/30/15 kv w B. , przy ul. S. i linii zasilających, w dokumencie Założenia Techniczno - Ekonomiczne stacji 110/30/15 kv jako – stacja energetyczna 110/30/15 kv w K. P. [...], a w księdze inwentarzowej z dnia 31.10.2021 r. jako - podstacja trakcyjna, przy ul. S. i w dokumencie Rozliczenie likwidacji środka trwałego z 29.11.2013r. jako - budynek GZP, rozdzielnia Trafo, ul. S. , Wojewoda wyjaśnił, że ww. nazwy mogą być używane zamiennie, gdyż dotyczą ogólnie stacji energetycznej zasilającej trakcję kolejową. W odpowiedzi na zarzut, że inwestycja nie została oddana do użytkowania organ odwoławczy stwierdził, że dla oceny zbędności na cel wywłaszczenia kluczowe jest ustalenie na podstawie dokumentów, czy planowane zagospodarowanie zostało zrealizowane, a fakt ten potwierdzają zdjęcia lotnicze oraz pisma Polskich Kolei Państwowych S.A. Dla kontrolowanej sprawy nie ma natomiast znaczenia brak dowodu potwierdzającego wydanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W skardze od powyższej decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n. poprzez wadliwą wykładnię i uznanie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany; 2. art. 41 i następne w związku z art. 54 i następne P.b. poprzez naruszenie przepisów tego prawa w zakresie przyjęcia, że brak pozwolenia na użytkowanie obiektów budowlanych nie stanowi przeszkody w przyjęciu, że "inwestycja została zrealizowana dla celu wywłaszczenia" i została oddana do użytkowania; 3. art. 7 i 77 K.p.a. poprzez: a) brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, dokumentów księgowych, dokumentów z procesu inwestycyjnego, które winny dowodzić realizacji celu; wywłaszczenia, niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy ze względu na interes społeczny i słuszny interes skarżących, pominięcie dowodów z zeznań pani C. ; uznanie ich za nieistotne, niemające waloru przeciwwagi do przyjętych przez organ dowodów czynności, które mają świadczyć o zrealizowaniu inwestycji, ocenie, że czynności, dowody nazwane przez Wojewodę, następczymi nie mogą stanowić podstawy orzeczenia o niezrealizowaniu inwestycji, ale uznaje je za dowody dla jej realizacji, pominiecie dowodów, a to z przeprowadzonej wizji w terenie i brak wnioskowania co do tych dowodów, b) brak przeprowadzenia dowodu na okoliczność zrealizowania celu wywłaszczenia poprzez brak ustalenia czy została wydana decyzja o pozwoleniu na użytkowanie stacji rozrządowej K.-P., właściwe zgłoszenie zakończenia budowy, wpis do ewidencji środków trwałych i dokonywanie odpisów amortyzacyjnych zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, karty spisów inwentarza z poszczególnych lat, sprawdzenie czy stacja była użytkowana, przez kogo, kto był zatrudniony, w jakim charakterze. Dowody w postaci dowodów księgowych i akt osobowych podlegają archiwizowaniu przez okres 50 lat zatem nie ma powodów do braku przeprowadzenia dowodów z tych dokumentów; ich brak świadczy że nie zostały wydane, ponieważ nie było podstawy prawnej i faktycznej do ich wydania, sporządzenia, c) brak rozeznania okoliczności dotyczącej karty księgi inwentarzowej, przyjętej jako dowód w sprawie wybudowania w 1990 r., na działce [...] podstacji trakcyjnej, gdy tymczasem księga inwentarzowa została aktywowana dopiero 1 stycznia 2013 r. bez określenia dowodu przyjęcia do inwentarza, podstawy przyjęcia do inwentarza, brak wykazania, czy były wykonywane odpisy amortyzacyjne, czy były uwzględniane te odpisy dla celów podatkowych, brak określenia wartości początkowej, zwiększenia lub zmniejszenia tej wartości. W karcie widnieje także data dezaktywacji - 29 listopad 2013 r. - bez określenia dowodu likwidacyjnego, bez wskazania klucza amortyzacji. d) brak wyjaśnienia rozbieżności w nazewnictwie - w ujawnionych dokumentach cel wywłaszczenia został określony jako: realizacja stacji redukcyjnej 110/30/15 kV linii zasilających i rozdzielczych, natomiast w księdze inwentarzowej wykazano podstację trakcyjną stacja redukcyjna (zapis z 2013 r.), a w księdze inwentarzowej z 2021 r., ujawniono jedynie podstacja trakcyjna; 4. art. 78 § 1 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodu na okoliczność, czy stacja rozrządowa została zrealizowana zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją nr GB-VII-8332/434/24/83 z dnia 8 grudnia 1983 r., czy dokonane zostały czynności takie jak: zgłoszenie zakończenia budowy, czy wystąpiono i czy wydano decyzję o pozwoleniu na użytkowanie obiektu, czy w księgach rachunkowych wprowadzono z datą zakończenia budowy obiekt, kiedy nastąpiło to zakończenie, czy ustalono wartość początkową, czy dokonywano odpisów amortyzacyjnych i dlaczego podstawą do stwierdzenia realizacji celu wywłaszczenia posłużyła karta inwentarzowa z roku 2013 (wydruk z systemu komputerowego) w sytuacji, gdy obiekt miał być wybudowany w 1990 r. i w konsekwencji nieustalenie rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego w zakresie tego, czy cel wywłaszczenia został osiągnięty; 5. art. 78 § 1 w związku z art. 79a k.p.a., poprzez pominięcie dowodu z oświadczenia Z. C. z dnia 5 grudnia 2022 r. na okoliczność jej pracy w charakterze stróża na działkach będących przedmiotem wniosku o zwrot, na których budowana była stacja rozrządowa K.-P. oraz na okoliczność, że ta stacja nigdy nie była ukończona, podłączona do sieci zasilającej oraz nigdy nie była oddana do użytkowania, na okoliczność licznych pożarów, wzniecanych przez osoby postronne, które miały tam miejsce, dewastacji nie ukończonej stacji rozrządowej oraz rozebrania niedokończonej stacji, która była w ruinie i w konsekwencji brak rozeznania innymi możliwymi dowodami (dokumenty procesu inwestycyjnego, dokumenty księgowe), czy realnie cel wywłaszczenia został zrealizowany. Mając na uwadze wyżej przedstawione zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia, czy w określonym przypadku jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach: 1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym, 2) dochowania wymaganej prawem procedury, 3) respektowania reguł kompetencji. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przechodząc do meritum sprawy, Sąd stwierdza, że zarzuty skargi okazały się niezasadne. Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jej części lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Zarówno art. 136 jak i art. 137 u.g.n., posługując się pojęciem celu wywłaszczenia, utożsamiają go z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu będącej aktem administracyjnym wydanym w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej. Z tego właśnie względu podstawowym źródłem określenia celu wywłaszczenia w konkretnej sprawie jest decyzja wywłaszczeniowa i to właśnie w tym dokumencie należy poszukiwać celu wywłaszczenia (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 września 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 727/25). W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot, była przedmiotem wywłaszczenia, które nastąpiło na podstawie decyzji wydanej w oparciu o ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Poza sporem również pozostaje, że wnioskodawcy są osobami uprawnionymi do żądania zwrotu. Sporny pozostaje natomiast zakres dokonanego zwrotu. Wnioskodawcy domagają się zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości. Natomiast w opinii organów, wnioskodawcom zwrot przysługuje wyłącznie częściowo, bowiem na części nieruchomości, odpowiadającej obecnie wydzielonej działce nr [...], cel wywłaszczenia został zrealizowany. W sporze tym Sąd przyznał rację organom. Jak wskazano powyżej, celu wywłaszczenia należy poszukiwać głównie w decyzji wywłaszczeniowej oraz innej dokumentacji dotyczącej danego wywłaszczenia. W przedmiotowej sprawie istotne są następujące dokumenty: decyzja z dnia 8 grudnia 1983 r. ustalająca miejsce i warunki realizacji oraz zatwierdzająca plan realizacyjny stacji transformatorowej 110/30/15 kV, a także decyzja wywłaszczeniowa z dnia 3 lipca 1986 r. W decyzji wywłaszczeniowej cel wywłaszczenia określono jako budowę stacji redukcyjnej 110/30/15kV linii zasilających i rozdzielczych WN i SN w ramach rozbudowy stacji rozrządowej K.-P.. Z analizy poprzedzającego ww. decyzję planu realizacyjnego z kolei wynika, że działka [...] znajdowała się na terenie planowanej inwestycji, którego granice wyznaczał rów odwadniający. Planowano tam budowę rozdzielni wnętrzowej, trasę kabla, drogę wewnętrzną i kanalizację deszczową. Wobec powyższych ustaleń, za słuszne Sąd uznał ustalenie, że część nieruchomości do granicy rowu odwadniającego (odpowiadająca obecnie wydzielonej działce nr [...]) była wywłaszczona zgodnie z wcześniejszym planem realizacyjnym, natomiast pozostała część wywłaszczonej nieruchomości (odpowiadająca działkom [...] i [...]) nie była objęta tym planem, a zatem wywłaszczono ją bezpodstawnie. W świetle powyższych ustaleń, organy zasadnie zwróciły wnioskodawcom działki nr [...] i [...]. W tej sytuacji pozostało rozważyć, czy działka nr [...] stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Ze sporządzonego w 1982 r. dokumentu pn. "Założenia Techniczno-Ekonomiczne stacji transformatorowej" wynika, że wywłaszczona później nieruchomość była użytkowana rolniczo jako pola i sad. Zdjęcie lotnicze z 1987 r. ukazuje inwestycję w trakcie realizacji. Natomiast późniejsze fotografie z lat 1993 r., 1996 r. 1998 r. i 2004 r. przedstawiają już zrealizowaną inwestycję. Na części nieruchomości znajduje się część budynku, w planie realizacyjnym określana jako rozdzielnia wnętrzowa. Fakt zrealizowania inwestycji w 1990 r. potwierdziły również jednoznacznie Polskie Koleje Państwowe S.A. w piśmie z dnia 22 listopada 2021 r. Z pism tej spółki jednocześnie wynika, że budynek został następnie zlikwidowany w 2013 r., o czym świadczy księga inwentarzowa oraz dokument rozliczenia likwidacji środka trwałego. Sąd w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wyrażone w wyroku z dnia 20 września 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 936/23, który dotyczył odmowy zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na ten sam cel, co w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd stwierdził, że "podstawą oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia jest bowiem wyłącznie okoliczność faktycznego zrealizowania na wywłaszczonej nieruchomości celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Nie jest przy tym dopuszczalna wykładnia, która wyprowadza zbędność nieruchomości ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po zrealizowaniu celu wywłaszczenia. W świetle art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to brak jest możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, mimo nawet późniejszej zmiany jej przeznaczenia. Zmiana przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości, po realizacji na niej celu wywłaszczenia, pozostaje bez wpływu na ocenę jej zbędności na cel wywłaszczenia (...). Organy w rozpoznawanej sprawie były uprawnione do przyjęcia, że wywłaszczona nieruchomość wykorzystana została zgodnie z celem jej wywłaszczenia. Wnioskowanie takie znajduje oparcie w prawidłowo dokonanych ustaleniach faktycznych poczynionych na podstawie dopuszczonych jako dowód w sprawie dokumentów, zdjęć lotniczych, wydruków ortofotomap, jak i pisma P. w K. z dnia 3 listopada 2020 r., w którym stwierdzono wprost, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, bowiem stacja trafo została wybudowana w 1990 r. Jak już wcześniej zaznaczono, późniejsza decyzja o dyskontynuacji na wywłaszczonej nieruchomości części złożonej przecież inwestycji w postaci rozbudowy stacji rozrządowej K. P., nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy". Podsumowując tę część rozważań należy wskazać, że z ortofotomap oraz pism P. S.A. wynika jednoznacznie, że na terenie działki nr [...] został zrealizowany budynek związany z obsługą energetyczną infrastruktury kolejowej. Nie przeczą temu również wnioskodawcy. Ich argumentacja skupia się natomiast głównie na dwóch aspektach. Po pierwsze zwracają oni uwagę na rozbieżność terminologiczną w dokumentacji dotyczącej przedmiotowego budynku, a po drugie zarzucają, że nie ma dowodu, iż stacja została finalnie dopuszczona do użytkowania, o czym świadczyć mają oświadczenie Z. C., niepełne karty inwentarzowe, wpisy do ewidencji środków trwałych, czy też brak decyzji dopuszczającej do użytkowania. Prawdą jest, że inwestycja jest różnie nazywana w szeregu dokumentów. W decyzji o wywłaszczeniu została określona jako stacja redukcyjna 110/30/15 kV linii zasilających i rozdzielczych WN i SN, we wcześniejszej decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny jako stacja transformatorowa 110/30/15 kV, w dokumencie Założenia Techniczno - Ekonomiczne stacji 110/30/15 kV jako – stacja energetyczna 110/30/15 kV, w księdze inwentarzowej jako podstacja trakcyjna, a w dokumencie Rozliczenie likwidacji środka trwałego jako budynek GZP, rozdzielnia Trafo. W opinii Sądu nie podważa to jednak oceny, że powyższe dokumenty mówią o tej samej inwestycji, która została zrealizowana. We wszystkich tych dokumentach podawana jest ta sama lokalizacja – przy ul. S. . Nie budzi też wątpliwości, że budynek był zaplanowany jako część infrastruktury kolejowej. Co więcej, wszystkie nazwy wzniesionego budynku dotyczą stacji energetycznej zasilającej trakcję kolejową, której zadaniem było przyjęcie wysokiego napięcia (WN) 110 kV, a następnie obniżenie go do poziomu średniego napięcia (SN) 30 lub 15 kV. Świadczy o tym jednoznacznie pojawiające się wszędzie oznaczenie 110/30/15 kV. Pomimo częściowej rozbieżności terminologicznej, nie budzi zatem wątpliwości, że wszystkie powyższe dokumenty odnoszą się do tego samego budynku. Jego funkcja była bowiem tożsama, a polegała na obniżeniu przyjmowanego napięcia do poziomu średniego, a następnie przekazaniu go do sieci zasilającej infrastrukturę kolejową. Fakt, że w różnych dokumentach stacja ta była odmiennie nazywana nie ma w związku z tym żadnego znaczenia. W odpowiedzi na zarzut, że organy nie ustaliły, czy została wydana decyzja o pozwoleniu na użytkowanie stacji energetycznej, Sąd stwierdza, że nie jest to okoliczność istotna z punktu widzenia niniejszej sprawy. O realizacji celu wywłaszczenia nie przesądza bowiem to, czy budowa została przeprowadzona poprawnie pod względem formalnym, a zatem, czy zakończenie budowy zostało właściwie zgłoszone, a następnie odebrane. Przedmiotem niniejszego postępowania nie jest bowiem ocena legalności zrealizowanego procesu budowlanego. W skardze podniesiono również zarzut braku uwzględnienia oświadczenia świadka, Z. C., która pracowała w charakterze stróża na wywłaszczonych działkach. Z oświadczenia tego nie wynikają jednak okoliczności, które przekreślałyby ustalenia organów. Fakt, że wybudowana stacja uległa z czasem dewastacji, czy też była przedmiotem podpaleń nie świadczy o tym, że cel wywłaszczenia, jakim było wzniesienie tej stacji, nie został zrealizowany. Okoliczności podawane przez ww. osobę wręcz potwierdzają, że stacja została zbudowana. To, że później została zdewastowana, a finalnie zlikwidowana nie świadczy w żadnym razie o zbędności na cel wywłaszczenia. Jak wskazano powyżej, zdarzenia przyszłe, które nastąpiły po zrealizowaniu celu wywłaszczenia pozostają bez wpływu na ocenę zbędności na cel wywłaszczenia. Podsumowując, nie znalazły uzasadnienia zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów proceduralnych. Fakt rozbieżności terminologicznej dot. przedmiotowego budynku, treść zapisów na kartach ewidencyjnych środka trwałego, brak decyzji dopuszczającej budynek do użytkowania, nie powodował po stronie organów obowiązku podejmowania dalszych czynności dowodowych. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, powyższe okoliczności nie świadczyły bowiem o zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia. W świetle art. 7 i art. 77 K.p.a. organy mają natomiast obowiązek podejmowania tylko takich czynności, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
2 czerwca 2025
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Joanna Tuszyńska Małgorzata Łoboz /przewodniczący/ Monika Niedźwiedź /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny