II SA/Łd 943/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 4 listopada 2025 r. znak: SKO.4115.244.2025 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: 1. umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącego – J. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 21 listopada 2025 r., pod poz. [...]. ał

Pismem z 19 listopada 2025 r. J. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 4 listopada 2025 r. znak: SKO.4115.244.2025 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postepowania stwierdzając, że postanowieniem z 12 grudnia 2025 r., znak: SKO.4200.535.2025 uwzględnił skargę w całości i uchylił w całości zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Pismem z 23 lutego 2026 r. organ wyjaśnił, że postanowienie SKO w Łodzi z 12 grudnia 2025 r., znak: SKO.4200.535.2025 jest prawomocne, skarżący nie wniósł na nie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W myśl art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza m. in. sytuację, gdy w toku tego postępowania przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Z taką sprawą będziemy mieć do czynienia w szczególności wówczas, gdy zaskarżone decyzja bądź postanowienie zostaną pozbawione bytu prawnego (uchylona) w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja lub postanowienie zostały zaskarżone z uprawnień "autokontrolnych" przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a. W myśl powołanego wyżej przepisu organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Orzeczenie to zastępuje akt pierwotnie zaskarżony do sądu i jest aktem organu II instancji. Wydanie aktu uwzględniającego skargę w całości skutkuje, co do zasady, koniecznością umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. W konsekwencji umorzenia postępowania sądowego z uwagi na zastosowanie przez organ autokontroli sąd bada jedynie czy skarga została uwzględniona przez organ w całości, a zaskarżony akt administracyjny wyeliminowany. Sąd nie kontroluje natomiast aktu wydanego w wyniku autokontroli, gdyż naruszyłby tym samym zasadę skargowości. Na akt wydany w trybie autokontroli przysługuje bowiem skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego bez uprzedniego wnoszenia środka zaskarżenia lub wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Sytuacja wynikająca z przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a. zaistniała w rozpatrywanej sprawie, bowiem w ramach ustawowo przyznanych organowi uprawnień do "autokontroli" zaskarżonego aktu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi postanowieniem z 12 grudnia 2025 r., znak: SKO.4200.535.2025 uwzględniło skargę w całości (pkt 1), uchyliło w całości własne ostateczne postanowienie z 4 listopada 2025 r., znak: SKO.4115.244.2025 stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania (pkt 2) i stwierdziło, że ww. postanowienie nie zostało wydane bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3). W ocenie Sądu stwierdzić należy, że organ w zakresie swojej właściwości uwzględnił skargę w całości w terminie wskazanym w art. 54 § 3 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe, bowiem na skutek uchylenia zaskarżonego postanowienia w postępowaniu autokontrolnym organu, brak jest już przedmiotu zaskarżenia a tym samym przedmiotu kontroli sądowej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w pkt 2 postanowienia na podstawie art. 225 p.p.s.a. zgodnie z którym opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków, zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. Z kolei, jak wynika z treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej i opieki społecznej. W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano, przedmiotem wniesionej skargi skarżący uczynił decyzję w przedmiocie odpłatności za pobyt w DPS, a więc decyzję wydaną w sprawie z zakresu pomocy społecznej. Wobec tego nie był on zobowiązany do uiszczenia kosztów sądowych. Skoro zaś tytułem wpisu sądowego od skargi uiścił kwotę 100 zł, Sąd zobligowany był do jej zwrotu z urzędu na rzecz skarżącego. ds