II SA/Lu 1157/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Inne z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej p o s t a n a w i a I. przyznać J. W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata o wyznaczenie którego zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w L., II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Skarżący, w zakreślonym terminie (data stempla pocztowego), na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy druk PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną , z którą zamieszkuje w domu syna i utrzymuje się ze swojej renty w kwocie [...]złotych netto. Oświadczył też, że jest zadłużony w [...] na kwotę [...]złotych, w [...] na kwotę [...]złotych, ponosi koszty opału – [...] złotych rocznie, energii elektrycznej – [...] złotych rocznie, gazu – [...] złotych miesięcznie, wody – [...] złotych miesięcznie oraz wywozu szamba – [...] złotych miesięcznie. Skarżący jest właścicielem lasu o powierzchni [...] ha oraz ciągnika rolniczego [...], rok produkcji 1988 o wartości [...] złotych. W piśmie z dnia [...] r. skarżący oświadczył, że na poczet jego stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego składaj się wydatki na spłatę kredytu zaciągniętego w [...] – [...] złotych, spłatę kredytu zaciągniętego w [...] – [...] złotych, spłatę kredytu zaciągniętego w [...]. – [...] złotych, na energię elektryczną – [...] złotych, na wodę [...] złotych, na gaz – [...] złotych , na wywóz śmieci – [...] złotych, na wywóz ścieków – [...] złotych oraz na koszty wyżywienia i leczenia – [...] złotych. Do pisma dołączono dokumenty źródłowe poświadczające wysokość wyliczonych wydatków, w tym umowy wziętych kredytów. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Żadna z tych sytuacji nie zachodzi w sprawie niniejszej. Dochód gospodarstwa domowego skarżącego pozwala na ponoszenie wszelkich kosztów utrzymania koniecznego a nadto na ponoszenie kosztów sądowych związanych z niniejszym postępowanie, o czym świadczy uiszczenie wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 100 złotych. Skarżący i jego żona mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Nie można więc przyjąć, aby skarżący był osobą ubogą pozbawioną środków do życia bądź, aby jego dochody nie były w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. Tym samym w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające uwzględnić w całości wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego skarżący wykazał jednak, że bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego nie jest w stanie ponieść minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego z wyboru. Ustalenie wystąpienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów, które musi ponieść w toku postępowania, przy uwzględnieniu wysokości stałych kosztów utrzymania koniecznego. Pozostające po poniesieniu kosztów postępowania środki finansowe muszą bowiem umożliwić pokrycie wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w tym w zakresie częściowym, jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (patrz np. postanowienie NSA z dnia 9 października 2010 r., sygn. akt I OZ 813/14 czy z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 910/14 – publikowane w Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Jeżeli strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy dysponuje środkami finansowymi pozwalającym na ponoszenie kosztów utrzymania koniecznego powinna ponosić choć w części koszty sadowe związane ze swoim udziałem w postępowaniu. Koszty sądowe nie mogą być bowiem zaspokajane w ostatniej kolejności. Strona decydując się na zainicjowanie postępowania sądowego powinna liczyć się z koniecznością ich poniesienia, chyba że wykaże, iż posiadane przez nią środki finansowe nie pozwalają opłacić wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego. W takiej sytuacji należy przyjąć, że strona obiektywnie nie jest w stanie zdobyć środków finansowych na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. W sprawie niniejszej można stwierdzić, że skarżący nie ma realnej, rzeczywistej możliwości zdobycie środków finansowych, które są niezbędne na pokrycie minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego z wyboru. Ze względu na etap niniejszego postępowania minimalny koszt ustanowienia adwokata z wyboru wynosi 360 złotych. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi [...] złotych netto zaś wykazane stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego wynoszą [...]. Zatem po poniesieniu kosztów utrzymania koniecznego pozostaje kwota [...]złotych. Realnie nie jest więc możliwe pokrycie z niej minimalnych kosztów ustanowienia adwokata z wyboru. Jak jednak wykazał skarżący kwota ta realnie umożliwia mu poniesienie kosztów sądowych w kwocie jednorazowo nie wyżej od 100 złotych. Mając to na uwadze stwierdzić należy, że skarżący nie ma realnych możliwości poniesienia minimalnego wynagrodzenia adwokata ustanowionego z wyboru bez narażenia się na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego i ma realną możliwość poniesienia kosztów sądowych wymaganych na obecnym etapie postępowania bez narażenia się na uszczerbek, te bowiem każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych. Dlatego referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Z powyższych względów referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. oraz art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak na wstępie.