II SA/Lu 239/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Maciej Gapski (sprawozdawca) Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Protokolant Sekretarz sądowy Kinga Kościejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi I. Z., M. B. oraz M. K. na decyzję Wojewody L. z dnia [...] lutego 2026 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty B. z dnia [...] września 2025 r., znak: [...]; II. zasądza od Wojewody L. na rzecz I. Z., M. B. oraz M. K. (solidarnie) kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wojewoda L. decyzją z dnia [...] lutego 2026 r., znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania I. Z., M. K. oraz M. B. (dalej jako: skarżący) od decyzji Starosty B. z dnia [...] września 2025 roku, znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] (obecna nazwa - ul. [...]) oznaczonej dawnym nr [...] o pow: 889 m2, stanowiącej byłą własność J. K., A. B., K. R. i Z. K., wchodzącej obecnie w obszar działki nr [...] ark. [...] oraz umarzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] (obecna nazwa - ul. [...]) oznaczonej dawnym nr [...] o pow. 1638 m2, stanowiącej byłą własność J. K., A. B., K. R. i Z. K., wchodzącej obecnie w obszar działki nr [...] ark. [...], [...] ark. [...] i [...] ark. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 23 lipca 2020 r. I. Z., M. K. i M. B. wystąpili do Starosty B. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] wraz z zabudowaniami. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. Starosta B. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Na powyższe postanowienie Starosty [...] skarżący złożyli zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. Wojewoda L. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Starosty B.. Po rozpoznaniu skargi skarżących na postanowienie Wojewody Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 23 marca 2021 r, sygn. akt II SA/Lu 739/20 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty B. z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak: [...] Starosta wykonując zalecenia sądu wezwał wnioskodawców do precyzyjnego określenia żądania zwrotu poprzez wskazanie jakich działek dotyczy wniosek, wskazanie ich położenia oraz powierzchni oraz przedłożenia tytułu własności do nieruchomości sprzed wywłaszczenia, dokumentu na podstawie którego nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa a także postanowienia o nabyciu spadku po byłych właścicielach wywłaszczonej nieruchomości. W dniu [...] lutego 2024 r. Starosta B. wydał decyzję w przedmiotowej sprawie znak: [...] odmawiając zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] i ul. [...], stanowiącej byłą własność J. K., A. B., K. R. i Z. K.. Od powyższej decyzji odwołanie w dniu 19 marca 2024 r. złożył pełnomocnik skarżących wnosząc o jej uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda L. decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r, znak: [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji wskazując jednocześnie na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie. Jak wskazuje Starosta B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2025 r., wyłączył do odrębnego postępowania oznaczonego sygnaturą [...] sprawę zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] (działka oznaczona dawnym numerem [...]). Po ponownym rozpatrzeniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Starosta B. decyzję z dnia [...] września 2025 r., znak: [...] odmówił zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] (obecna nazwa - ul. [...]) oznaczonej dawnym numerem [...] o pow. 889 m2, wchodzącej obecnie w obszar działki nr [...] ark [...] oraz umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] (obecna nazwa - ul. [...]) oznaczonej dawnym nr [...] o pow. 1638 m2, wchodzącej obecnie w obszar działek: nr [...] ark. [...], [...] ar. [...] i [...] ark. [...]. Odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] września 2025 r, znak: [...] złożył pełnomocnik skarżących. Organ odwoławczy rozpatrując przedmiotowe odwołanie wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm., dalej jako u.g.n). Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n. Stosownie do art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.). Wojewoda podkreślił, że przedmiotem postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie, czy wywłaszczona nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, który był określony w decyzji wywłaszczeniowej. W tym postępowaniu należy wyjaśnić jaki był cel wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości i czy cel ten został zrealizowany, czy też wywłaszczona nieruchomość była zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może być wszczęte i prowadzone wówczas, gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja wywłaszczeniowa, której podstawowym skutkiem jest pozbawienie prawa własności. Organ zaznaczył, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, przedmiotem postępowania nie jest badanie samej decyzji wywłaszczeniowej, czy też postępowania administracyjnego, które poprzedzało wydanie decyzji wywłaszczeniowej. Zdaniem organy odwoławczego zasadą wywłaszczania jest to, że wywłaszczona nieruchomość ma zostać przeznaczona pod realizację celu publicznego, na którego wywłaszczenie nastąpiło i tylko w zakresie niezbędnym tj. wynikającym z planów realizacyjnych. Jest to następstwo konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności, wyartykułowanej w przepisie art. 21 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z którym: wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Wojewoda podniósł, że uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko nieruchomość, która spełnia wskazane w przepisie art. 137 warunki może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom. W związku z powyższym zasadniczym zadaniem w tym zakresie jest ustalenie czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Odnosząc się do realiów sprawy Wojewoda wyjaśnił, że J. K. była właścicielką nieruchomości oznaczonej dawnym numerem [...] o pow. 889 m2, położonej w B. przy ul. [...] objętej księgą wieczystą "[...]", co potwierdza zarządzenie z dnia [...] marca 1974 r. Nr Dz. [...] Państwowego Biura Notarialnego w B. w osobie notariusza B. B.. Jak ustalił organ I instancji na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego postanowieniem Sądu Powiatowego w B. z dnia [...] czerwca 1971 r. sygn. akt [...] spadek po J. K. z mocy testamentu nabyli: Z. K., J. K., A. B. i K. R. po 1/4 części każdy z nich. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] września 2004 r., sygn. akt I [...] spadek po K. M. R., zmarłej dnia 8 sierpnia 2004 r. w B. na podstawie ustawy nabyły córki M. K. i I. Z. po 1/2 części każda z nich. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] listopada 2014 r., sygn. akt I [...] spadek po A. M. B., zmarłej w dniu 4 kwietnia 2014 r. na podstawie testamentu notarialnego nabył w całości syn M. S. B.. Aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] listopada 2020 r. notariusz H. O. poświadczyła, że spadek po J. S. K., zmarłej 12 kwietnia 2007 r. na podstawie ustawy nabyły: A. M. B. w 1/2 części, M. K. w 1/4 części oraz I. Z. w 1/4 części. Wnioskiem z dnia 23 lipca 2020 r. I. Z., M. K. i M. B. zwrócili się do Starosty B. o zwrot nieruchomości położonych w B. przy ul. [...] i ul. [...], należących do J. K., A. B. i K. R., które ich zdaniem co najmniej w części nie zostały użyte na cel wywłaszczenia. Jak wskazują wnioskodawcy w wyniku wywłaszczenia przejęto również zabudowania. Organ podkreślił, że powyżej przywołane postanowienia spadkowe oraz akt poświadczenia dziedziczenia z wskazują, że z wnioskiem o zwrot wystąpiły osoby do tego uprawnione. Wypełniając wskazania zawarte w decyzji kasacyjnej Wojewody L. z dnia [...] czerwca 2024 r. znak [...] organ I instancji na etapie ponownie prowadzonego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości zlecił uprawnionemu geodecie sporządzenie dokumentacji geodezyjno-prawnej, która przedstawia rozliczenie dawnych działek nr [...] i nr [...] na tle aktualnej ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z operatem technicznym nr [...] dokonano pierwszego podziału działki nr [...]. W wyniku tego podziału powstały działki nr [...] o pow. 2212 m2 oraz nr [...] o pow. 315 m2. Następnie został dokonany drugi podział nieruchomości oznaczonej jako działka [...] o pow. 2212 m2na działki nr [...] o pow. 1638 m2oraz nr [...] o pow. 574 m2 co zostało wskazane w operacie technicznym nr [...]. Na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] marca 1973 r., znak: [...], działka oznaczona nr [...] o pow. 1638 m2 przeszła na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy osiedla mieszkaniowego, co jednoznacznie potwierdza uzasadnienie przedmiotowego orzeczenia wskazując, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło zgodnie z decyzją lokalizacji szczegółowej budowy osiedla mieszkaniowego uwzględnionej w zatwierdzonych planach gospodarczych/urbanistycznych Państwa, m. B.. Organ odwoławczy wskazał również, że w przywołanym orzeczeniu omyłkowo wpisano niewłaściwy nr działki [...] o pow. 1638 m2. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika zaś, że wywłaszczenie dotyczyło działki nr [...] o pow. 1638 m2. Po wywłaszczeniu przedmiotowa działka nr [...] ark. [...] włączona została do większej nieruchomości oznaczonej numerem [...] ark. [...]. Na podstawie Wykazu Powierzchni Nieruchomości Zawnioskowanych do Wywłaszczenia na Rzecz Państwa z Operatu Technicznego nr [...] działki oznaczone numerami: [...] i [...] zostały połączone i utworzyły działkę nr [...] ark. [...] o pow. 889 m2. Na podstawie Zarządzenia Państwowego Biura Notarialnego w B. z dnia [...] marca 1974 r. Nr. Dz. [...] dla przedmiotowej działki nr [...] o pow. 889 m2założona została księga wieczysta KW Nr [...]. Następnie na podstawie aktu notarialnego Nr [...] z dnia [...]05.1974 r. ww. działka została sprzedana na własność Skarbu Państwa w celu utworzenia Muzeum Działu Sitarskiego w B.. Jak wskazał organ I instancji w zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2025 r. na przestrzeni lat 1979 - 1986 w wyniku pomiarów zmianie uległa numeracja i powierzchnia działek w mieście B.. Działki oznaczone dawnymi numerami [...] i [...] zostały w wyniku Operatu Technicznego nr [...] włączone do jednej działki oznaczonej nr [...] ark. [...]. W wyniku kolejnych podziałów działka nr [...] ark. [...] zaksięgowanych pod numerami [...], [...], [...] w obszarze wywłaszczonej nieruchomości (dawny nr [...]) powstały nowe działki oznaczone numerami [...] ark. [...], nr [...] ark. [...] oraz nr [...] ark. [...]. Działka [...] o pow. 889 m2 ark. [...] w wyniku Operatu Technicznego [...] została przenumerowana na działkę nr [...] ark. [...], zmianie uległa także powierzchnia przedmiotowej działki na 1060 m2. Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków m. B., działka nr [...] ark. [...] stanowi obecnie własność Powiatu B. w użyczeniu Muzeum Ziemi B.. Wojewoda podkreślił, że dokumentacja geodezyjno-prawna zawierająca wykazy zmian gruntowych oraz mapy do celów prawnych obrazująca rozliczenie dawnych działek nr [...] i nr [...] na tle aktualnej ewidencji gruntów i budynków została przyjęta i wpisana do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty B. prowadzącego Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w B. za identyfikatorem ewidencyjnym materiału zasobu operatu technicznego [...] w dniu [...] czerwca 2025 r. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji, że przedstawiony w sprawie stan prawny i faktyczny wskazują jednoznacznie, iż w obszarze dawnej działki oznaczonej nr [...] o pow. 889 m2 zbytej dobrowolnie aktem notarialnym rep. [...]. nr [...] z dnia [...] maja 1974 r. z przeznaczeniem na utworzenie Muzeum Działu Sitarskiego w B., zrealizowano w pełni cel wywłaszczenia i do chwili obecnej nieruchomość wykorzystywana jest zgodnie z tym celem. Mając powyższe na uwadze zdaniem organu odwoławczego zasadnie organ I instancji odmówił zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] W (obecna nazwa - ul. [...]) oznaczonej dawnym nr [...] o pow. 889 m2, stanowiącej byłą własność J. K., A. B., K. R. i Z. K. a wchodzącej obecnie w obszar działki nr [...] ark. [...]. Sprzedaż Skarbowi Państwa ww. nieruchomości położonej przy ul. [...], stanowiącej działkę budowlaną, zabudową, oznaczoną na planie nr [...] dla której urządzona była księga wieczysta [...] nastąpiła ww. aktem notarialnym z [...] maja 1974 r. w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.). Skarb Państwa nabył tę nieruchomość w celu utworzenia Działu Sitarskiego Muzeum Regionalnego w B. zgodnie z decyzją nr [...] Naczelnika Powiatu w B. z dnia [...] kwietnia 1974 r. w sprawie dobrowolnego wykupu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], przywołującej w treści uzasadnienia decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. z dnia [...] kwietnia 1969 r. o wpisaniu do rejestru zabytków Wojewoda zagrody sitarskiej w B. przy [...] Odnosząc się do działki oznaczonej dawnym nr [...] o pow. 1638 m2 przejętej na rzecz Skarbu Państwa powyżej przywołanym orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] marca 1973 r., znak: [...] z przeznaczeniem na budowę osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego wskazano, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w całości z czym w pełni zgodził się także organ odwoławczy. Organ podkreślił, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło zgodnie z decyzją lokalizacji szczegółowej budowy osiedla mieszkaniowego uwzględnionej w zatwierdzonych planach gospodarczych/urbanistycznych m. B.. Jak wskazano w treści przedmiotowego orzeczenia wywłaszczone nieruchomości stanowiły grunty położone w mieście (osiedlu). Zgodnie z materiałem dowodowym działka nr [...] jak wskazano w powyżej przywołanych operatach technicznych na przestrzeni lat została najpierw włączona do nieruchomości oznaczonej nr [...] ark. [...], następnie do działki nr [...] ark. [...], natomiast w wyniku podziałów działki nr [...] w latach kolejnych w obszarze tej działki powstały działki: nr [...] ark. [...], nr [...] ark. [...] oraz dz. nr [...] ark. [...]. Jak wynika z akt sprawy na terenie wywłaszczonym powstał blok mieszkalny oraz infrastruktura służąca do prawidłowego funkcjonowania osiedla i w taki też sposób teren ten wykorzystywany jest obecnie. Obecnie zgodnie z ewidencją gruntów i budynków m. B., działki oznaczone numerami: [...] ark. [...] i [...] ark. [...] stanowią własność Gminy Miasto B. w wieczystym użytkowaniu Spółdzielni Mieszkaniowej "Ł.", natomiast działka nr [...] ark. [...] stanowi własność osób fizycznych. Organ odwoławczy podkreślił, że na działkach nr [...] ark. [...], nr [...] ark. [...] oraz dz. nr [...] ark. [...] znajduje się infrastruktura niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania osiedla. Nie budzi wątpliwości, że infrastruktura ta mieści się w ramach realizacji osiedla mieszkaniowego i potwierdza realizację celu wywłaszczenia. Mając powyższe na uwadze zdaniem organu odwoławczego prawidłowo organ I instancji uznał, że cel wywłaszczenia na zawnioskowanych nieruchomościach do zwrotu nieruchomościach objętych wnioskiem został zrealizowany. W zakończeniu podniesiono, że zgodnie z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje wyłącznie wtedy, gdy jest ona zbędna w rozumieniu ustawy, czyli nie została wykorzystana na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej (bądź został on zrealizowany tylko częściowo, co do części nieruchomości). Jeżeli cel został zrealizowany jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie wówczas nie można mówić o zbędności i zwrocie a roszczenie o zwrot nie powstaje. Wobec niebudzących w sprawie ustaleń, że doszło do realizacji celu wywłaszczenia na przedmiotowych nieruchomościach organ odwoławczy jako niezasadne ocenił zarzut skarżących dotyczący naruszenia art. 136 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP. Skargę na powyższą decyzję złożył pełnomocnik skarżących, zarzucając decyzji: 1. mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 80 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w toku postępowania oraz błędne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie cel wywłaszczenia nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]) oznaczonej dawnym numerem [...] został spełniony, podczas gdy zebrany materiał dowodowy nie potwierdza spełnienia celu wywłaszczenia na nieruchomości w całości, a jedynie świadczy o częściowej realizacji tego celu, co stanowi rażące naruszenie prawa własności oraz potwierdza brak realizacji celu wywłaszczenia, a co Wojewoda L. całkowicie pominął i w konsekwencji czego wydał decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, uznając za słuszne rozstrzygnięcie dotyczące odmowy zwrotu nieruchomości oznaczonej dawnym numerem [...]; 2. mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 80 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w toku postępowania oraz błędne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie cel wywłaszczenia nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]) oznaczonej dawnym numerem [...] został spełniony, podczas gdy zebrany materiał dowodowy nie potwierdza spełnienia celu wywłaszczenia na nieruchomości jakim była budowa osiedla mieszkaniowego w całości, a jedynie świadczy o częściowej zabudowie nieruchomości na ten cel, co stanowi rażące naruszenie prawa własności oraz potwierdza brak realizacji celu wywłaszczenia, a co Wojewoda L. całkowicie pominął i w konsekwencji czego wydał decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, uznając za słuszne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia postępowania w zakresie zwrotu nieruchomości oznaczonej dawnym numerem [...]; 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez organ, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka zbędności nieruchomości oznaczonej dawnym numerem [...] oraz [...] na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a co za tym idzie uznanie, iż brak jest przesłanek do orzeczenia zwrotu nieruchomości, podczas gdy w niniejszej sprawie nie sposób uznać, że zarówno co do nieruchomości położonej w B. przy dawnej ul. [...] oznaczonej dawnym nr [...], jak i dawnym nr [...], zrealizowano cel wywłaszczenia w całości, a co za tym idzie organ powinien orzec o tym, iż nieruchomość oznaczona dawnym nr [...] stała się zbędna na cel określony w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. o wywłaszczeniu znak [...] z dnia [...] marca 1973 r., natomiast działka oznaczona dawnym nr [...] stała się zbędna na cel określony w akcie notarialnym Rep. [...]. nr [...] z dnia [...] maja 1974 r. z uwagi na brak wykorzystania nieruchomości w całości zgodnie z celem wywłaszczenia. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami. W uzasadnieniu opisano stan sprawy i przedstawiono argumentację popierającą powołane powyżej zarzuty. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Podkreślić należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przedmiotem tak określonej kontroli sądowej były opisane powyżej orzeczenia Wojewody L. oraz Starosty B. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zdaniem tut. Sądu wydane orzeczenia zostały wydane z: naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz naruszeniem reguł postępowania wyjaśniającego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c p.p.s.a. Wskazane naruszenia prawa dotyczą decyzji obu instancji, dlatego też uchylono zarówno decyzję wydaną przez organ odwoławczy, jak i organ I instancji. Odnosząc się do naruszenia przez organy prawa, które daje podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. należy zauważyć, że organy błędnie ustaliły krąg stron postępowania pomijając przy orzekaniu podmioty obecnie dysponujące prawami rzeczowymi lub obligacyjnymi do nieruchomości objętych postępowaniem zwrotowym. Zarówno w postępowaniu prowadzonym przez Starostę B., jak i Wojewodę L. za strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. zostali uznani wyłącznie wnioskujący o zwrot wywłaszczonych nieruchomości I. Z., M. K. oraz M. B.. Decyzja Starosty została również doręczona wyłącznie tym podmiotom, zaś Wojewoda doręczył decyzję dodatkowo również Staroście B. jako organowi I instancji. W realiach przedmiotowej sprawy konieczne jest wskazanie, że organy orzekały w stosunku do nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] (obecna nazwa - ul. [...]) oznaczonej dawnym nr [...] o pow: 889 m2, stanowiącej byłą własność J. K., A. B., K. R. i Z. K., wchodzącej obecnie w obszar działki nr [...] ark. [...] oraz nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] (obecna nazwa - ul. [...]) oznaczonej dawnym nr [...] o pow. 1638 m2, stanowiącej byłą własność J. K., A. B., K. R. i Z. K., wchodzącej obecnie w obszar działki nr [...] ark. [...], [...] ark. [...] i [...] ark. [...]. Z akt sprawy wynika natomiast, że działka nr [...] jest własnością Powiatu B. w użyczeniu Muzeum Ziemi B., działki nr [...] i [...] stanowią własność Gminy Miasto B. w wieczystym użytkowaniu Spółdzielni Mieszkaniowej "Ł.", zaś działka nr [...] stanowi własność osób fizycznych. Żaden ze wskazanych podmiotów nie został natomiast poinformowany o toczącym się postępowaniu dotyczącym tych działek pomimo posiadania interesu prawnego wynikającego z prawa własności lub innego prawa do nieruchomości. Okoliczność ta stanowi o naruszeniu przepisów materialnych i procesowych, których konsekwencję stanowić może wznowienie postępowania administracyjnego. Popełniony przez organy błąd jest na tyle istotny, że już sam w sobie powoduje konieczność uchylenia wydanych w sprawie decyzji w celu prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania, poinformowania o toczącej się sprawie i umożliwienia wzięcia w nim czynnego udziału. Ponownie orzekając, po uprawomocnieniu się wyroku, Starosta B. powinien dokonać stosownych ustaleń w zakresie podmiotów dysponujących prawem do wskazanych nieruchomości i zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. zawiadomi o toczącym się postępowaniu wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Konieczne jest również wskazanie, że prowadzone postępowanie nie wyjaśniło wszystkich okoliczności, które dałyby podstawę do uznania, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. Decyzje organów naruszając przepisy postępowania dotyczące postępowania wyjaśniającego w tym w szczególności art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. Dokonane czynności dowodowe pozwoliły na bezsporne ustalenie, że o zwrot przedmiotowych nieruchomości wystąpiły osoby uprawnione oraz wykazały dzięki dokumentacji geodezyjno-technicznej w jaki sposób pierwotna działka nr [...] oraz [...] ulegały w przeszłości przeobrażeniom (podziałom). Należy jednak podkreślić, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że działki te zostały w całości wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia. Poza wydrukami zdjęć obrazującymi dzisiejszy wygląd i sposób zagospodarowania działek (k. 288, 242, 226 akt adm.), które zgodnie ze znajdującą się na nich adnotacją mają charakter poglądowy i nie są dokumentami, w aktach administracyjnych brak jest precyzyjnego materiału przedstawiającego aktualny sposób zagospodarowania działek będących przedmiotem postępowania. Organy nie przeprowadziły koniecznych w tego typu sprawach oględzin nieruchomości oraz nie dokonały innych czynności dowodowych jak np. nie zrobiły zdjęć obrazujących sposób zagospodarowania tychże nieruchomości. Rację ma więc pełnomocnik skarżących, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był niewystarczający do właściwej oceny sprawy, a więc także do wydania decyzji w oparciu o dyspozycję art. 136 ust. 3 u.g.n. Sąd podkreśla, że w ponownie prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym należy przeprowadzić oględziny nieruchomości oraz zgromadzić aktualną dokumentację zdjęciową, przy czym o wszystkich czynnościach postępowania należy poinformować strony postępowania w tym strony, które zostały przez organy pominięte. Organy powinny również, w zależności od potrzeb, przeprowadzić inne czynności, które wyjaśnią wszystkie istotne okoliczności sprawy. Dodatkowo należy podkreślić, że w uzasadnieniach decyzji, sprzecznie z art. 107 § 3 k.p.a., nie wyjaśniono, dlaczego w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej obecnie działkę nr [...] odmówiono zwrotu nieruchomości natomiast w odniesieniu do działek nr [...], [...] oraz [...] umorzono postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Organy uznały w odniesieniu do wszystkich tych nieruchomości, że został zrealizowany na nich cel wywłaszczenia (zob. strona 8 z 11 oraz 9 z 11 decyzji Wojewody), jednakże wydały różne orzeczenia. Sąd może jedynie domyślać się podstaw działania organów. Mając powyższe na uwadze uchylono zaskarżone decyzje (pkt I sentencji wyroku). Ponownie orzekając organy, stosownie do sformułowanych wytycznych, przeprowadzi postępowanie wyjaśniające z udziałem prawidłowo ustalonych stron postępowania. O zwrocie na rzecz skarżących kosztów postępowania orzeczono na podstawie w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Zasądzone koszty postępowania obejmują uiszczony solidarnie wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżących, które stosownie do § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) wynosi 480 zł.