II SA/Lu 244/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca), Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. Ć. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 8 lutego 2024 r., znak: SKO.II.41/1778/ŚR/2023 w przedmiocie opłaty za przyznanie miejsca w schronisku dla osób bezdomnych uchyla zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia 8 lutego 2024 r., znak: SKO.II.41/1778/ŚR/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie (dalej jako: Kolegium lub organ) po rozpatrzeniu odwołania J. Ć. (dalej jako: skarżący) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Chełma z dnia 30 listopada 2023 r. w sprawie: udzielenia schronienia poprzez przyznanie tymczasowego miejsca w Schronisku dla osób bezdomnych Towarzystwa Pomocy im. św. Brata Alberta Koło C. w C. w okresie od dnia 22 listopada 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r.; ustalenia miesięcznej odpłatności za pobyt w schronisku dla osób bezdomnych w wysokości 50% dochodu, tj. 851,55 zł.. Kolegium w uzasadnieniu podniosło, że w sprawie zaszły wszystkie przesłanki nakazujące udzielenie schronienia J. Ć. w schronisku dla bezdomnych mężczyzn określone w ustawie o pomocy społecznej - w szczególności w art. 48 ust. 1 (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej jako: u.p.s.). W związku z umieszczeniem skarżącego w schronisku konieczne było również ustalenie odpłatności za pobyt w tym ośrodku. Kolegium oraz organ I instancji odwołały się do uchwały Rady Miasta nr XVIII/158/19 z dnia 29 listopada 2019 r. w sprawie ustalania szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia udzielających schronienia osobom bezdomnych miasta C.. W związku z ustaleniem przez organy wysokości dochodu skarżącego na kwotę 1703,09 zł (listopad 2023 r.) oraz przyjęciem w powołanej uchwale, że skarżący obowiązany jest do ponoszenia odpłatności w wysokości 50% dochodu, opłatę ustalono w wysokości 851,55 zł. Skargę na decyzje organów obu instancji złożył J. Ć. podnosząc, że są one pozbawione sensu oraz logiki. Skarżący wyjaśnił, że do zamieszania w schronisku dla bezdomnych został zmuszony wbrew woli przez straż miejska oraz pracowników MOPR w C. Zdaniem strony nigdy nie zgodziłby się na umieszczenie w tym ośrodku, gdyby wiedział o wysokości opłaty za pobyt. Skarżący podkreślił również, że nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, a jedynie starszą (77 lat) z orzeczoną grupą inwalidzką. Dodatkowo w skardze podkreślono, że zamieszkanie w schronisku dla bezdomnych wynikało z konfliktu małżeńskiego. Skarżący podniósł, że przepisy prawa przewidują możliwość wyjątkowego traktowania osób znajdujących się w podobnych sytuacjach, np. poprzez przyznanie zasiłku okresowego na częściowe opłacenie kosztów pobytu w ośrodku dla bezdomnych i inne. W zakończeniu skarżący wyjaśnił, że nie stać go na opłacenie pobytu w ośrodku oraz zażądał uchylenia decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpatrując skargę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Sąd uchylając decyzję nie wziął jednak pod uwagę zarzutów zawartych w skardze. Należy wyjaśnić, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu 1 grudnia 2023 r. o czym świadczy własnoręczny podpis J. Ć. na egzemplarzu decyzji (k. 21v akt adm.). Odwołanie od tej decyzji wpłynęło do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodziny w C. w dniu 21 grudnia 2023 r. – co wynika z prezentaty umieszczonej na odwołaniu (k. 25 akt adm.). W piśmie przekazującym odwołanie do SKO w C. wskazano, że odwołanie zostało złożone po terminie. Organ odwoławczy nie wziął jednak tego faktu pod uwagę, nie odniósł się do tej okoliczności w ramach postępowania wyjaśniającego oraz w uzasadnieniu decyzji. Sąd wyjaśnia, że odwołanie jest środkiem prawnym o charakterze terminowym, jedynie złożenie go – stosownie do art. 129 § 2 k.p.a. – w terminie 14 dni od doręczenia lub ogłoszenia decyzji, powoduje skuteczne wszczęcie postępowania odwoławczego. W razie przekroczenia terminu do złożenia odwołania organ wyższego stopnia jest obowiązany stwierdzić uchybienie terminu do jego wniesienia – art. 134 k.p.a. W przedmiotowej sprawie nie dokonano żadnych czynności w zakresie ustalenia daty złożenia odwołania przez skarżącego. Nie jest wykluczone, chociaż nie ma na to żadnych dowodów w aktach, że odwołanie zostało wniesione za pośrednictwem operatora pocztowego. Organ odwoławczy nie dokonał jednak żadnych ustaleń w tym zakresie. Brak wyjaśnienia tej podstawowej dla niniejszej sprawy kwestii powoduje, że odniesienie się do merytorycznych zarzutów skargi jest przedwczesne. Prowadząc ponowne postępowanie organ odwoławczy powinien wyjaśnić w jakim terminie (dacie) J. Ć. wniósł odwołanie od decyzji – czy dokonano tej czynności w siedzibie organu w dniu 21 grudnia 2023 r., czy też odwołanie przekazano za pośrednictwem operatora pocztowego. Stosownie do ustaleń organ powinien merytorycznie rozpatrzyć odwołanie skarżącego albo stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. W świetle powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku.