Sygnatura
II SA/Ol 156/26
Wyrok WSA w Olsztynie z 18 sierpnia 2026 r., II SA/Ol 156/26
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
- Data orzeczenia
- 18 sierpnia 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Grzegorz Klimek Protokolant sekretarz sądowy Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia budowy dwóch wolnostojących budynków oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z 16 października 2025 r. Starosta Piski (dalej jako: "organ I instancji"), działając na podstawie art. 30 ust. 5c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.), dalej jako: "u.p.b.", wniósł sprzeciw w sprawie zamiaru budowy dwóch wolnostojących parterowych budynków: budynku rekreacji indywidualnej i budynku gospodarczego na działce nr [...]. Organ I instancji wskazał, że postanowieniem z 18 września 2025 r. zobowiązał inwestora do dostarczenia decyzji o warunkach zabudowy. Wobec niedostarczenia dokumentu zgodnie z ww. postanowieniem, organ orzekł jak na wstępie. W odwołaniu z 3 listopada 2025 r. A. L. (dalej: "skarżący", "inwestor") zarzucił, że sprzeciw został wniesiony po upływie 21-dniowego terminu od daty zgłoszenia zamiaru budowy. Pismem z 3 grudnia 2025 r. skarżący uzupełnił zarzuty odwołania, podnosząc, że zgłoszenie było kompletne i spełniało wszystkie warunki wymienione w obowiązujących aktualnie przepisach art. 30 ust. 2 i 2a u.p.b. Z przepisów nie wynika dziś obowiązek, aby do zgłoszenia zamiaru budowy budynku rekreacyjnego i gospodarczego inwestor musiał dołączać jakiekolwiek pozwolenia, uzgodnienia czy opinie, w tym decyzję o warunkach zabudowy. Dlatego postanowienie wzywające do uzupełnienia zgłoszenia z 18 września 2025 r. było bezpodstawne i nie mogło przerwać biegu terminu do wniesienia sprzeciwu, który należy liczyć od otrzymania przez organ zgłoszenia w dniu 16 września 2025 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z 7 stycznia 2026 r., nr WIN-II.7843.4.59.2025 KP, Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy potwierdził zasadność wniesienia sprzeciwu. Wskazano, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a i pkt 16 lit. a u.p.b. zamiar budowy wnioskowanych budynków nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 tej ustawy. Stosownie do art. 30 ust. 2a pkt 3 u.p.b. do zgłoszenia należy dołączyć m.in. pozwolenia, uzgodnienia i opinie, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów ustaw odrębnych, w tym przypadku jest to decyzja o warunkach zabudowy, aby organ administracji architektoniczno-budowlanej mógł sprawdzić zgodność zamierzenia z ustaleniami tej decyzji. Przytoczono treść art. 59 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2025 r. poz. 527; dalej w skrócie: "u.p.z.p.") i skonstatował, że zgodnie z tymi unormowaniami zmiana zagospodarowania terenu (z wyjątkiem zmiany tymczasowej), nawet taka, która nie wymaga pozwolenia na budowę, oznacza konieczność uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Zmiana funkcji terenu, a tym samym zmiana zagospodarowania terenu wymaga ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, co potwierdzają liczne wyroki sądów administracyjnych. Ustalono, że na wnioskowanym terenie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Działka ma przeznaczenie rolne i jest oznaczona symbolami RV i RVI, zatem w wyniku wzniesienia parterowych budynków rekreacji indywidualnej i gospodarczego niewątpliwie doszłoby do zmiany zagospodarowania terenu, bowiem powstałyby budynki na gruncie rolnym. Inwestor powinien w związku z tym uzyskać decyzję o ustaleniu warunków zabudowy, jak wynika to z treści art. 4 ust. 2 i art. 59 ust. 1 u.p.z.p. W art. 59 ust. 1 u.p.z.p. wskazano, że przepis art. 50 ust. 2 pkt 1 stosuje się odpowiednio, tzn. z uwzględnieniem postanowień art. 59 ust. 1. Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że w art. 59 ust. 2a u.p.z.p. wyraźnie określono przypadki obiektów budowlanych niewymagających decyzji o warunkach zabudowy, a są to obiekty, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 4-6, 8-12, 17, 21-28 i 30 oraz ust. 2 u.p.b. Wnioskowany budynek rekreacji indywidulanej oraz parterowy budynek gospodarczy do tych wyłączeń się nie zaliczają. W związku z tym organ I instancji słusznie wezwał inwestora do uzupełnienia przedmiotowego zgłoszenia o decyzję o warunkach zabudowy. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 30 ust. 5d u.p.b. nałożenie obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przez organ administracji architektoniczno-budowlanej przerywa bieg terminu 21 dni do wniesienia sprzeciwu. Z akt sprawy wynika, że postanowienie wzywające do uzupełnienia braków wysłano do inwestora w terminie 21 dni od dnia doręczenia staroście zgłoszenia budowy, co potwierdza data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz adnotacja na postanowieniu starosty dotycząca terminu wysłania tego postanowienia. Organ stwierdził, że nie doszło do wydania przez organ I instancji decyzji o sprzeciwie po ustawowo przewidzianym terminie. Brak decyzji o warunkach zabudowy, w sytuacji, gdy jest ona wymagana, uzasadniał wniesienie sprzeciwu do przedmiotowego zgłoszenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji instancyjnych oraz postanowienia organu I instancji z 18 września 2025 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez uchylenie się od ponownego rozpatrzenia zgłoszenia co do jego meritum oraz poprzez nierozpatrzenie wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, jak też w uzupełnieniu odwołania (treść uzasadnienia skarżonej decyzji o tym świadczy); - przepisów postępowania k.p.a. poprzez nierozpatrzenie zarzutów do zaskarżonego w odwołaniu postanowienia organu I instancji z 18 września 2025 r. oraz brak rozstrzygnięcia wojewody w przedmiocie tegoż postanowienia; - art. 30 ust. 5b i 5c u.p.b. poprzez: a) akceptację wydania przez organ I instancji postanowienia żądającego nieuzasadnionego przepisami uzupełnienia zgłoszenia (mimo, że z punktu widzenia obowiązującego prawa było ono kompletne i nie miało braków); b) przyjęcie, że wydanie jakiegokolwiek postanowienia (nawet niezasadnego w świetle obowiązującego prawa) przerywa bieg terminu, w którym organ może wnieść sprzeciw; c) akceptację faktu wniesienia sprzeciwu już po upływnie ustawowego terminu, w którym organ I instancji był uprawniony do wydania decyzji o sprzeciwie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2026 r. skarżący podtrzymał skargę i zarzuty w niej zawarte. Podkreślił, że istotą jego skargi jest wskazanie, że sprzeciw organu został wydany po upływie terminu. Pełnomocnik Wojewody Warmińsko-Mazurskiego podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji oraz odpowiedzi na skargę i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. W myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy w świetle przytoczonych kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do budowy budynku gospodarczego i budynku rekreacji indywidualnej odpowiada prawu. Przepisy art. 29 ust. 1 u.p.b. określają na zasadzie wyjątku zamierzenia budowlane, których realizacja nie wymaga pozwolenia na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 tej ustawy. Ten ostatni przepis reguluje procedurę rozpatrzenia zgłoszenia. Zgodnie z przepisami tego artykułu samo zgłoszenie robót budowlanych nie uruchamia postępowania, o jakim mowa w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.", nie stanowi bowiem wniosku, który wymaga załatwienia sprawy administracyjnej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej w drodze decyzji administracyjnej. Milczenie organu, czyli niewniesienie sprzeciwu w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, uprawnia inwestora do podjęcia robót budowlanych objętych zgłoszeniem (art. 30 ust. 5 u.p.b.). Dlatego przed wydaniem decyzji o sprzeciwie w sprawie zgłoszenia nie toczy się postępowanie administracyjne w zakresie uregulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie dopiero od wydania decyzji o sprzeciwie. Decyzję tę organ wydaje w postępowaniu administracyjnym wszczętym z urzędu, gdy w wyniku oceny zamierzenia inwestycyjnego ustali wystąpienie ustawowych przesłanek do wniesienia sprzeciwu (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 1971/14, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). W niniejszej sprawie podstawę do wniesienia sprzeciwu stanowił art. 30 ust. 5c u.p.b. Zgodnie z tym przepisem w razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada na zgłaszającego, w drodze postanowienia, obowiązek uzupełnienia, w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia - wnosi sprzeciw w drodze decyzji. Istota sporu sprowadza się do ustalenia czy organ I instancji zasadnie nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy dla wnioskowanego zamierzenia oraz czy postanowienie to przerwało bieg terminu do wniesienia sprzeciwu określonego w art. 30 ust. 5 u.p.b. Bezspornym w sprawie pozostaje, że skarżący nie wykonał obowiązku w wyznaczonym terminie, gdyż uważa, że planowana inwestycja nie wymaga uzyskania decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Skarżący zarzucił w skardze organowi odwoławczemu, że nie rozpatrzył sprawy w całokształcie. Wyjaśnić więc należy, że w przypadku wniesienia sprzeciwu w trybie art. 30 u.p.b. rola organu odwoławczego sprowadza się do oceny, czy rzeczywiście spełnione zostały przesłanki do wniesienia sprzeciwu i czy zachowany został termin do wniesienia sprzeciwu. Wbrew zarzutom skargi, uzasadnienie zaskarżonej decyzji przekonuje, że organ odwoławczy prawidłowo rozważył całokształt sprawy, adekwatnie do podnoszonych w odwołaniu zarzutów. Organ odwoławczy przytoczył ustalenia faktyczne i prawne, na podstawie których wywiódł, że nałożenie na inwestora obowiązku przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy było zasadne i organ I instancji zachował termin do wniesienia sprzeciwu. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego w sposób spójny i logiczny odnosi się zatem do istoty sporu. Pozwala też na poznanie toku myślowego organu odwoławczego i weryfikację zajętego stanowiska. Niezasadnie więc skarżący zarzuca naruszenie przepisów k.p.a. przez nierozpatrzenie zgłoszenia co do meritum czy nierozpatrzenie zarzutów do kwestionowanego postanowienia nakładającego obowiązek uzupełnienia zgłoszenia. Rolą organu odwoławczego było dokonanie subsumcji bezspornych ustaleń faktycznych do mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Stosownie do art. 30 ust. 5 zdanie drugie u.p.b. organ administracji architektoniczno-budowlanej, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, może, w drodze decyzji, wnieść sprzeciw. Stosownie do art. 30 ust. 5c u.p.b. w razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada na zgłaszającego, w drodze postanowienia, obowiązek uzupełnienia, w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia - wnosi sprzeciw w drodze decyzji. Art. 30 ust. 5d u.p.b. stanowi, że nałożenie obowiązku, o którym mowa w ust. 5c, przerywa bieg terminu, o którym mowa w ust. 5. W myśl art. 30 ust. 6a u.p.b. za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji w placówce pocztowej operatora pocztowego. W orzecznictwie i w doktrynie nie budzi wątpliwości, że termin do wniesienia sprzeciwu stanowi termin prawa materialnego, którego przedłużanie jest niedopuszczalne (por. wyroki NSA z: 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2199/16; 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 415/19, publ. w CBOSA). Organ odwoławczy ma obowiązek uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.), jeżeli stwierdzi brak podstaw do wniesienia sprzeciwu lub przekroczenie terminu do wniesienia sprzeciwu (por. A. Gliniecki, [w:] A. Despot- Mładanowicz, A. Gliniecki, Z. Kostka, A. Ostrowska, W. Piątek, Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2016, s.403). Wyjaśnić pozostaje sposób liczenia biegu terminu, którego upływ wyklucza wniesienie sprzeciwu. Nie nasuwa wątpliwości ta kwestia, gdy organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wzywa inwestora do uzupełnienia zgłoszenia. Wówczas termin 21 dni liczyć należy od dnia doręczenia zgłoszenia, o czym stanowi wprost art. 30 ust. 5 u.p.b. Z przepisów nie wynika natomiast od kiedy i jak należy liczyć termin na nowo po przerwaniu jego biegu na skutek nałożenia obowiązku (art. 30 ust. 5d). W orzecznictwie ukształtował się pogląd, że dla zachowania terminu ustawowego konieczne jest nadanie postanowienia przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 21 kwietnia 2009 r., II OSK 574/08, 20 stycznia 2011 r., II OSK 105/10, 25 sierpnia 2011 r., II OSK 1185/10, publ. w CBOSA). Nie budzi też wątpliwości, że w przypadku wydania postanowienia zobowiązującego inwestora do uzupełnienia zgłoszenia, termin do wniesienia sprzeciwu biegnie od początku. Ugruntowane zostało również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji nałożenia przez organ na zgłaszającego obowiązku uzupełnienia brakujących dokumentów (art. 30 ust. 2), przerwany bieg terminu do zgłoszenia sprzeciwu rozpoczyna bieg od dnia złożenia tych dokumentów, a w wypadku ich niezłożenia, od upływu wyznaczonego postanowieniem terminu (por. wyroki NSA z: 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1185/10; 22 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1147/12; 30 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1282/18; 28 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1125/21; 14 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2529/22, publ. w CBOSA). Zgodnie z art. 30 ust. 5c u.p.b. w postanowieniu organ określa w jakim zakresie należy uzupełnić zgłoszenie oraz wyznacza termin, w jakim należy tego dokonać. Na postanowienie w przedmiocie uzupełnienia nie przysługuje zażalenie. Ustawodawca nie określa terminu, w jakim inwestor powinien uzupełnić zgłoszenie. Termin ten określa organ, który stosownie do zakresu uzupełnienia zgłoszenia powinien wyznaczyć odpowiedni termin. Termin ten powinien być z jednej strony realny do wykonania przez inwestora, a z drugiej strony organ powinien uwzględniać zawity termin do wniesienia sprzeciwu. Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, stwierdzić pozostaje, że organ I instancji zachował termin do wniesienia sprzeciwu. Jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy, postanowienie o nałożeniu obowiązku zostało wydane i doręczone skutecznie skarżącemu przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu (potwierdzenie odbioru z 30 września 2025 r. w aktach administracyjnych sprawy). Postanowienie to przerwało bieg terminu do wniesienia sprzeciwu, o czym stanowi jednoznacznie art. 30 ust. 5d u.p.b. Organ I instancji w postanowieniu wyznaczył skarżącemu 14-dniowy termin na wykonanie obowiązku, liczony od daty otrzymania postanowienia. Postanowienie doręczone zostało skutecznie skarżącemu 30 września 2025 r. W związku z tym termin na wykonanie obowiązku upłynął 14 października 2025 r. Od 15 października rozpoczął biegł 21-dniowy termin do wniesienia sprzeciwu. Decyzję o sprzeciwie organ I instancji wydał zaś i nadał 16 października 2025 r. Zatem bezspornie sprzeciw do zamiaru budowy wniesiony został w terminie. Decyzja ta doręczona została skarżącemu skutecznie 20 października 2025 r. (dowód doręczenia w aktach sprawy), a więc jeszcze przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu. W niniejszej sprawie prawidłowe jest także stanowisko organów orzekających co do konieczności przedłożenia przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy dla objętej zgłoszeniem inwestycji. Potwierdzała to w szczególności treść art. 30 ust. 6 pkt 2 u.p.b., który niezmiennie nakazuje wniesienie sprzeciwu, jeżeli budowa objęta zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy. Na zasadzie tego przepisu organ administracji architektoniczno-budowlanej ma obowiązek ustalić czy teren inwestycji jest objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zweryfikować zgodność zamierzenia objętego zgłoszeniem z ustaleniami tych aktów. Wykładnia systemowa art. 30 u.p.b. uzasadniała od zawsze przyjęcie obowiązku załączenia do zgłoszenia decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli jest ona wymagana przepisami odrębnymi. Obowiązek ten wywodzono m.in. z treści art. 30 ust. 2a pkt 3 u.p.b. (w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonywania zgłoszenia i wniesienia sprzeciwu). Przepisy ust. 2a określają dokumenty, które należy dołączyć do zgłoszenia. W dacie wniesienia kontrolowanego sprzeciwu nie wymieniały one jednoznacznie decyzji o warunkach zabudowy. Jednak obowiązek ten wynikał z zawartych w art. 30 ust. 2a pkt 3 u.p.b. sformułowań "pozwolenia, uzgodnienia i opinie, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw", "innych dokumentów". Zgodnie z takim brzmieniem przepisów, odpowiedzi co do konieczności legitymowania się przez inwestora decyzją o warunkach zabudowy należało poszukiwać w przepisach odrębnych. Tutaj, w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która reguluje to zagadnienie. Z przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która w swojej treści nawiązuje do przepisów u.p.b., wynika, że podstawowym warunkiem legalnego powstania obiektu budowlanego jest jego zgodność z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo w przypadku jego braku - z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 4 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p.) Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Wydania decyzji o warunkach zabudowy wymaga zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego (art. 59 ust. 1 u.p.z.p.). Decyzja ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu jest aktem stosowania prawa, w sposób władczy konkretyzuje czy lokalizacja inwestycji będzie pozostawała w zgodzie z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i z unormowaniami szczególnymi, określającymi uwarunkowania związane zabudową i zagospodarowaniem terenu (art. 56 i 61 u.p.z.p.). Celem decyzji ustalającej warunki zabudowy jest zagwarantowanie ładu przestrzennego, określonego treścią art. 2 pkt 1 u.p.z.p., rozumianego jako takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w przyporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, gospodarczo - społeczne, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne. Decyzja o warunkach zabudowy wydawana jest na wstępnym etapie inwestycyjnym w celu ustalenia czy na wnioskowanym terenie jest dopuszczalna jakakolwiek zabudowa, ewentualnie jaki rodzaj zabudowy, o jakiej funkcji i jakich parametrach może powstać na danym terenie. Wynika to z treści art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Zgodnie z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55 u.p.z.p. decyzja o warunkach zabudowy wiąże organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę. Przy czym, co istotne, decyzja o warunkach zabudowy nie dotyczy tylko inwestycji objętych pozwoleniem na budowę, ale jest wymagana co do zasady dla każdej zmiany zagospodarowania terenu, także nieobjętej obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, prócz tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku (art. 59 ust. 2 u.p.z.p.). Treść art. 30 ust. 6 pkt 2 u.p.b. ewidentnie podkreśla, że ustalenia decyzji o warunkach zabudowy są wiążące dla organu administracji architektoniczno-budowlanej także przy ocenie zamierzenia budowlanego objętego zgłoszeniem budowlanym. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że powstanie nowej zabudowy oznacza zawsze zmianę zagospodarowania terenu i wymaga ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (por. wyrok NSA z 27 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2469/22, publ. w CBOSA). Nie jest więc zasadne stanowisko skarżącego, że skoro wnioskowane obiekty budowlane nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, to są zwolnione z obowiązku uzyskania warunków zabudowy. W zaskarżonej decyzji przedstawiona została prawidłowa wykładnia art. 59 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a u.p.z.p. Słusznie organ odwoławczy wywiódł, że zamiar inwestora nie jest objęty dyspozycją art. 59 ust. 2a u.p.z.p. Przepis ten wymienia enumeratywnie, na zasadzie wyjątku, przypadki budowy obiektów budowlanych niewymagających uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Przepis ten nie wprowadza wyłączenia dla art. 29 ust. 1 pkt 14 i 16 u.p.b., co potwierdza, że zgłoszenie dokonywane na podstawie tych przepisów (mających zastosowanie w niniejszej sprawie) wymaga uprzedniego ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Prawidłowość przedstawionej interpretacji przepisów u.p.b. i u.p.z.p. potwierdził jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji ustawodawca, który ustawą z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, ogłoszoną 23 grudnia 2025 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 1847) dodał do art. 30 ust. 2a u.p.b. pkt 1a. Przepis ten stanowi, że do zgłoszenia należy dołączyć decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepis ten wszedł w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia i obowiązuje od 7 stycznia 2026 r., tj. od daty wydania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu do tej noweli (druk X.1379, dostępny w bazie LEX) ustawodawca podał, że projektowane zmiany do ustawy Prawo budowlane wprowadza się w celu eliminacji wątpliwości interpretacyjnych zgłaszanych przez uczestników procesu budowlanego oraz organy administracji publicznej właściwe w sprawach uregulowanych ustawą – Prawo budowlane. Wyjaśnia to, że wprowadzona zmiana nie zmienia dotychczasowych zasad, ale konkretyzuje i potwierdza prawidłowość dotychczasowej wykładni przepisów przyjmowanej przez sądy administracyjne. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 5 marca 2026
- Symbol z opisem
- 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
- Hasła tematyczne
- Budowlane prawo
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Grzegorz Klimek Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/ Tadeusz Lipiński
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
art. 30 ust. 2a pkt 1a, pkt 3, ust.5, ust. 5c, ust. 5d, ust.6 pkt 2, ust. 6a · Dz.U. 2025 poz. 418
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Rz 754/26 · 18 sierpnia 2026
Postanowienie WSA w Rzeszowie z 18 sierpnia 2026 r., II SA/Rz 754/26
Sygnatura: II SA/Wr 183/26 · 18 sierpnia 2026
Wyrok WSA we Wrocławiu z 18 sierpnia 2026 r., II SA/Wr 183/26
Sygnatura: VII SA/Wa 330/26 · 13 sierpnia 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 13 sierpnia 2026 r., VII SA/Wa 330/26
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny