Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Po 170/26

Wyrok WSA w Poznaniu z 24 czerwca 2026 r., II SA/Po 170/26

Wynik

Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia
24 czerwca 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Daniel Asesor WSA Jacek Rejman (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Wojewody z dnia 16 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienie danych z rejestru PESEL uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 4 września 2025 r. nr [...]

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 16 grudnia 2025 r. nr [...] Wojewoda (dalej również: Wojewoda; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania Z. G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691) - dalej: k.p.a. w związku z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2025 r., poz. 274 ze zm.) - dalej: u.e.l., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej również: Prezydent Miasta; organ I instancji) z dnia 4 września 2025 r. nr [...], wydaną w przedmiocie udostępnienie danych z rejestru PESEL. Decyzje te zostały wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. We wniosku z dnia 6 sierpnia 2025 r. Z. G. (dalej również: wnioskodawca; zainteresowany; skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika procesowego (adwokata), wystąpił do Prezenta Miasta [...] o udostępnienie danych dotyczących adresu zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy oraz numeru PESEL J. W.. W uzasadnieniu wniosku powołał się na wezwanie od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] do "usunięcia braków formalnych wniosku - wskazania numeru PESEL obowiązanego J. W.". Do wniosku dołączył m.in. wydruk wezwania Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] R. J. z dnia 28 lipca 2025 r. sygn. akt [...] do usunięcia braków formalnych wniosku uprawnionego Z. G., reprezentowanego przez ad K., przeciwko obowiązanemu J. W. o ustalenie adresu, na mocy art. 797 oraz art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., poprzez "wskazanie nr PESEL pozwanego" J. W.. W piśmie z dnia 8 sierpnia 2025 r. nr [...] organ I instancji wezwał Z. G. do przedłożenia dokumentów potwierdzających interes prawny w uzyskaniu danych wskazanych we wniosku, tj. aktualnego zobowiązania sądu do uzyskania adresu zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy, a także numeru PESEL J. W., w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, jak też wyjaśnił skarżącemu, że nie wystarczy samo uprawdopodobnienie istnienia interesu prawnego, ale interes ten musi zostać udowodniony poprzez przedstawienie określonych dokumentów; poinformował, że nieuzupełnienie braków w wyznaczonym terminie skutkować będzie wydaniem decyzji administracyjnej na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Organ I instancji podjął dwie próby doręczenia korespondencji (I awizo z dnia 13 sierpnia 2025 r. oraz II awizo z dnia 20 sierpnia 2025 r.), a każda z nich okazała się bezskuteczna, wobec czego doręczenie korespondencji w trybie zastępczym nastąpiło w dniu 27 sierpnia 2025 r. (art. 44 k.p.a.). Następnie Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 4 września 2025 r., wydaną na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l., odmówił zainteresowanemu udostępnienia żądanych danych jednostkowych w zakresie zgodnym z wnioskiem. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na to, że odmowa udostępnienia żądanych danych wiąże się z niewykazaniem aktualnego interesu prawnego przez wnioskodawcę. Z. G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji "w części dotyczącej odmowy udostępnienia danych jednostkowych z rejestru PESEL", zarzucając rozstrzygnięciu organu I instancji błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że wnioskodawca nie wykazał, iż aktualnie posiada interes prawny (w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l.) w uzyskaniu numeru PESEL uczestnika postępowania J. W., ponieważ nie przedłożył zobowiązania sądowego do wskazania numeru PESEL tegoż uczestnika postępowania, a jedynie wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku wystosowane przez komornika sądowego, które to wezwanie nie stanowi o interesie prawym wnioskodawcy do ubiegania się o uzyskanie tychże danych jednostkowych. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji (poprzez udostępnienie numeru PESEL uczestnika postępowania J. W.) w przypadku uznania, że wniesione odwołanie zasługuje na uwzględnienie w całości; uchylenie zaskarżonej decyzji w przypadku przekazania sprawy do organu nadrzędnego. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że wnosił jedynie o dane z rejestru PESEL, ale już nie o uzyskanie adresu zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy, co wynika jednoznacznie z zaznaczenia na stronie 1 wniosku w pkt 1. Dodał, że nieporozumienie być może wzięło się stąd, że takie zaznaczenie nastąpiło na stronie 3 wniosku w pkt 3. Stwierdził, że przedmiotem niniejszego odwołania jest wyłącznie odmowa udostępnienia numeru PESEL uczestnika postępowania J. W.. Do odwołania skarżący załączył: potwierdzony za zgodność z oryginałem wydruk zawiadomienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 kwietnia 2025 r. sygn. akt [...] o zniesieniu terminu rozprawy wyznaczonego na dzień 14 maja 2025 r. oraz, z uwagi na fakt, że korespondencja kierowana do uczestnika postępowania J. W. nie została przez niego odebrana pomimo dwukrotnego awizowania, doręcza odpis wyroku oraz pouczenia i na podstawie art. 139(1) § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. zobowiązuje do doręczenia ich uczestnikowi postępowania w terminie 2 miesięcy za pośrednictwem komornika i przedłożenia w tym terminie potwierdzenia doręczenia pism bądź zwrócenia odpisu wniosku i przedłożenia dowodu na piśmie, że zamieszkuje on pod adresem wskazanym we wniosku - pod rygorem zawieszenia postępowania; potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] R. J. z dnia 30 czerwca 2025 r. sygn. akt [...] w sprawie nieegzekucyjnej prowadzonej z wniosku Z. G., z udziałem J. W. na podstawie zobowiązania Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 kwietnia 2025 r. sygn. akt [...]; potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię protokołu Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] R. J. z dnia 10 czerwca 2025 r. sygn. akt [...], sygn. sądowa [...], w sprawie wniosku Z. G. o dokonanie doręczenia dla J. W. zabezpieczonej koperty, z którego wynika, że na miejscu zastano matkę, która oświadczyła, że uczestnik mieszka w [...], ale nie zna jego adresu; potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię wniosku ad K. z dnia 16 lipca 2025 r. adresowanego do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] R. J. o ustalenie aktualnego adresu uczestnika postępowania (brak prezentaty wpływu); potwierdzony za zgodność z oryginałem wydruk wezwania Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] R. J. z dnia 28 lipca 2025 r. sygn. akt [...], do usunięcia braków formalnych wniosku uprawnionego Z. G. przeciwko obowiązanemu J. W. o ustalenie adresu, wzywającego wyżej wymienionego, na podstawie art. 797 oraz art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., do uzupełnienia wniosku z dnia 16 lipca 2025 r. poprzez wskazanie nr PESEL pozwanego J. W., w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem zwrotu wniosku. Wojewoda, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 16 grudnia 2025 r. podniósł, że nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że wnioskodawca wnosił jedynie o dane z rejestru PESEL, ale już nie o uzyskanie adresu zameldowania na pobyt stały oraz czasowy, w związku z czym przedmiotem odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] jest tylko odmowa w części dotyczącej uzyskania numeru PESEL uczestnika postępowania J. W.. Zdaniem organu II instancji, z wniosku jednoznacznie wynika, że żądanie zainteresowanego dotyczyło udostępnienia adresu zameldowania na pobyt stały, adresu zameldowania na pobyt czasowy oraz numeru PESEL J. W.. W ocenie organu odwoławczego, w sytuacji gdy strona zaskarżyła jedynie część decyzji organu I instancji, nie oznacza to, że w pozostałej niezaskarżonej części decyzja ta staje się ostateczna; organ odwoławczy nie jest w szczególności związany podstawami odwołania, co oznacza, że może – a nawet powinien – rozpatrzyć sprawę w granicach nieobjętych zakresem odwołania, jeżeli jest to niezbędne dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Przyjęcie, że zaskarżona odwołaniem decyzja staje się ostateczna w części nieobjętej podstawami odwołania, oznaczałoby uznanie sprzecznej z Kodeksem postępowania administracyjnego zasady związania organu odwoławczego wniesionym przez stronę odwołaniem, a tym samym bezpodstawne ograniczenie kompetencji organu odwoławczego do kontroli decyzji w zaskarżonej części, nie zaś do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia w całości sprawy administracyjnej rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją organu pierwszej instancji. Według Wojewody, przepisy ustawy o ewidencji ludności w sposób jednoznaczny określają zasady udostępniania danych z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców tj. zawierają zamknięty katalog osób prawnych i osób fizycznych uprawnionych do udostępnienia im danych osobowych z wskazanych rejestrów, a ponadto określają warunki jakie powinien spełniać podmiot uprawniony do uzyskiwania danych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Podkreślił, że interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny; powinien on być interesem rzeczywistym, a nie hipotetycznym. Stwierdził również, że na organie ewidencyjnym – administratorze danych osobowych – nie spoczywa obowiązek poszukiwania dowodów na wykazanie interesu prawnego wnioskodawcy, lecz to osoba ubiegająca się o uzyskanie dostępu do tych danych winna wykazać, że ma interes prawny w uzyskaniu danych, podać podstawę prawną i okoliczności uzasadniające żądanie. Co również istotne, interes prawny w uzyskaniu danych gromadzonych w rejestrze PESEL i rejestrze mieszkańców musi być właściwie udokumentowany, co wynika z użytego w art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. sformułowania "wykażą", które oznacza, że to na stronie występującej z wnioskiem spoczywa ciężar udowodnienia interesu prawnego. Ponadto organ II instancji wskazał m.in. na brzmienie art. 47 ust. 3 u.e.l., jako podstawę odmowy w drodze decyzji administracyjnej udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46 u.e.l. Poza tym odniósł się do definicji przetwarzania danych, zawartej w ogólnym Rozporządzeniu o Ochronie Danych Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. (dalej: RODO), wskazując na art. 4 pkt 2 i art. 5 RODO. Zdaniem Wojewody organ I instancji był zobowiązany do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o udostępnienie danych jednostkowych z rejestru PESEL dotyczącego adresu zameldowania na pobyt stały, adresu zameldowania na pobyt czasowy oraz numeru PESEL J. W. - z punktu widzenia przesłanek udostępnienia danych z rejestru PESEL zawartych w art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. Następnie organ II instancji wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż: 1) Z. G. zainicjował przed Sądem Rejonowym w [...] postępowanie o zasiedzenie nieruchomości; sprawa prowadzona jest pod sygn. [...]; 2) Sąd Rejonowy w [...] pismem z dnia 30 kwietnia 2025 r. sygn. akt [...] zawiadomił pełnomocnika Z. G. o zniesieniu terminu rozprawy wyznaczonego na dzień 14 maja 2025 r., poinformował, że korespondencja kierowana do uczestnika postępowania J. W. nie została przez niego odebrana, doręczył wymienionemu odpis wniosku oraz pouczenia i na podstawie art. 139(1) § 1 w zw. z art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.) zobowiązał do doręczenia tych dokumentów J. W. w terminie 2 miesięcy za pośrednictwem komornika i przedłożenia w tym terminie potwierdzenia doręczenia pism, bądź zwrócenia odpisu wniosku i przedłożenia dowodu na piśmie, że zamieszkuje on pod adresem wskazanym we wniosku - pod rygorem zawieszenia postępowania; 3) Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] podjął bezskuteczną próbę doręczenia przesyłki korespondencji uczestnikowi postępowania, w następstwie czego postanowieniem z dnia 30 czerwca 2025 r. sygn. akt [...] m.in. zwrócił wnioskodawcy protokół z czynności oraz niedoręczoną przesyłkę sądową; 4) Z. G. wystąpił do komornika sądowego z wnioskiem z dnia 16 lipca 2025 r. o ustalenie aktualnego adresu uczestnika postępowania J. W.; 5) Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] pismem z dni 28 lipca 2025 r. sygn. akt [...] wezwał Z. G., na mocy art. 797 oraz art. 130 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 16 lipca 2025 r. o ustalenie adresu J. W. przez wskazanie numeru PESEL pozwanego w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem zwrotu wniosku z dnia 16 lipca 2025 r. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z przepisami prawa: 1) według art. 797 § 1 k.p.c. we wniosku o wszczęcie egzekucji lub żądaniu przeprowadzenia egzekucji z urzędu wskazuje się świadczenie, które ma być spełnione. Do wniosku lub żądania dołącza się tytuł wykonawczy rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 listopada 2018 r. sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o wszczęcie egzekucji kierowanego do komornika, PESEL dłużnika jest elementem fakultatywnym ww. wniosku. Zgodnie z adnotacją zamieszczona w pkt. 4.2 przedmiotowego wzoru wniosku, można też podać numer PESEL lub NIP dłużnika będącego osobą fizyczną; według art. 13 § 2 k.p.c. przepisy o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych w niniejszym Kodeksie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej; wskazał, co według art. 126 k.p.c. powinien zawierać wniosek o ustalenie adresu. Organ II instancji stwierdził, że w świetle powyższego skarżący nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu danych o udostępnienie których wystąpi, bowiem z przywołanych w wezwaniu z dnia 28 lipca 2025 r. sygn. akt [...] przepisów Kodeksu postępowania cywilnego nie wynika konieczność podania numeru PESEL uczestnika postępowania. Ponadto zauważył, że upłynął już 7-dniowy termin określony w wezwaniu z dnia 28 lipca 2025 r., a tym samym i wniosek z dnia 16 lipca 2025 r. o ustalenie aktualnego adresu uczestnika postępowania J. W., zgodnie z rygorem wskazanym w wezwaniu, został zwrócony skarżącemu oraz – co najistotniejsze – wnioskodawca ma możliwość uzyskania numeru PESEL J. W. z akt sprawy, którą zainicjował przed Sądem Rejonowym w [...] sygn. akt [...] o zasiedzenie nieruchomości, bowiem zgodnie z art. 208(1) k.p.c. sąd z urzędu ustala numer PESEL uczestników postępowania, a treść art. 9 k.p.c. zapewnia skarżącemu, jako stronie tego postępowania, dostęp do akt sprawy. Przy takiej argumentacji Wojewoda stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż żądanie skarżącego dotyczące udostępnienia numeru PESEL J. W. nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Według organu, wskazany przez wnioskodawcę cel uzyskania danych dotyczących numeru PESEL J. W. nie stanowi podstawy do wyprowadzenia na gruncie materialnoprawnym przesłanek jego udostępnienia. W skardze na decyzję odwoławczą Z. G., reprezentowany przez pełnomocnika procesowego (adwokata), zaskarżając tę decyzję w całości, zarzucił jej – częściowo podobnie jak w wcześniej w odwołaniu – naruszenie prawa polegające na błędzie w ustaleniach faktycznych (będącym konsekwencją naruszenia art. 7 oraz art. 80 k.p.a.) poprzez przyjęcie, że wnioskodawca nie wykazał, iż posiada interes prawny (w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności) w uzyskaniu numeru PESEL uczestnika postępowania J. W., albowiem z przywołanych w wezwaniu z dnia 28 lipca 2025 r. (sygn. akt [...]) przepisów Kodeksu postępowania cywilnego nie wynika bowiem konieczność podania numeru PESEL uczestnika postępowania J. W.. Wskazując na taki zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Wojewodzie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podniósł, że za całkowicie niezrozumiały należy uznać argument zawarty na str. 7 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż w niniejszym postępowaniu wnioskodawca nie wykazał, że posiada interes prawny (w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l.) w uzyskaniu numeru PESEL uczestnika postępowania J. W., bowiem z przywołanych w wezwaniu z dnia 28 lipca 2025 r. przepisów nie wynika konieczność podania numeru PESEL uczestnika postępowania J. W.. Podkreślił, że komornik sądowy w ramach procedury ustalania aktualnego adresu pozwanego (doręczenie komornicze na podstawie art. 3b ustawy o komornikach sądowych) jest uprawniony – a w celu sprawnego działania wręcz zobligowany – do zażądania od wnioskodawcy numeru PESEL strony postępowania cywilnego (w niniejszym przypadku uczestnika postępowania). Według skarżącego, za nieporozumienie należy także uznać argument, że upłynął już termin 7-dniowy wskazany w wezwaniu z dnia 28 lipca 2025 r. i wniosek został już zwrócony skarżącemu. W tym względzie podniósł po pierwsze, że wniosek ten nie został przez rzeczonego komornika sądowego zwrócony wnioskodawcy po upływie 7 dni, ponieważ przed upływem tego terminu pełnomocnik poinformował komornika, że uzyskanie żądanego przez niego numeru PESEL nie będzie możliwe w zakreślonym terminie i wystąpił o to, aby po upływie wyznaczonego terminu nie następował fizyczny zwrot wniosku. Po drugie, stwierdził, że należy mieć na uwadze, iż zobowiązanie organu I instancji z dnia 8 sierpnia 2025 r. było bezprzedmiotowe, gdyż z treści tego zobowiązania wynikało, iż skarżący miał dostarczyć aktualne zobowiązanie sądowe do podania numeru PESEL, a także adresu zameldowania na pobyt stały i czasowy osoby poszukiwanej. Pełnomocnik argumentował, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji szeroko uzasadniał absurdalność i bezprzedmiotowość tego żądania i nie będzie w tym miejscu tej argumentacji powtarzał. Dodatkowo zwrócił jedynie uwagę – w kontekście przywołanego argumentu o upływie 7-dniowego terminu – że gdyby tego bezprzedmiotowego i bezzasadnego wezwania Prezydent Miasta [...] nie wystosował, ale niezwłocznie merytorycznie rozpoznał wniosek, to zakreślony przez komornika sądowego termin zostałby zachowany. Według pełnomocnika, bez znaczenia jest także argument, że numer PESEL uczestnika postępowania J. W. wnioskodawca mógł pozyskać z akt sprawy, gdyż po pierwsze Prezydent Miasta [...], odmawiając podania numeru PESEL, nie powołał się na ten argument, a po drugie przede wszystkim należy zważyć, że taka okoliczność nie zwalnia organu z obowiązku udostępnienia żądanych danych, o ile wnioskodawca wykaże posiadanie interesu prawnego, co w tym wypadku miało miejsce. W odpowiedzi na skargę Wojewoda, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdził m.in., że z przepisu art. 3b ustawy o komornikach sądowych, to komornikowi sądowemu przysługuje uprawnienie do żądania niezbędnych informacji od podmiotów wymienionych w art. 761 § 1(1) k.p.c., co powoduje, że o takie dane winien wystąpić samodzielnie, a nie za pośrednictwem podmiotu zlecającego (skarżącego). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy – wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu – nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Zarazem Sąd wyjaśnia, że stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, w tym przede wszystkim na podstawie przedstawionych przez organ akt postępowania administracyjnego i pism procesowych stron wraz z załącznikami. Stąd też analiza i ocena prawna okoliczności niniejszej sprawy nastąpiła na gruncie faktów znajdujących odzwierciedlenie w aktach tejże sprawy (por. np. orzecznictwo powołane w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2678/21, dostępnym w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 4 września 2025 r. wydaną w sprawie odmowy udostępnienie danych z rejestru PESEL dotyczących adresu zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy oraz numeru PESEL J. W.. Rozpoznając sprawę na podstawie powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego, jak też poprzedzająca je decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa. Każdej decyzji organu administracyjnego należy stawiać wszystkie wymagania wynikające z powyżej przywołanych przepisów, jak konieczność respektowania zasady legalizmu i prawdy obiektywnej (art. 6 i art. 7 k.p.a.), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11 k.p.a.), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego i motywowania stanowiska organu (art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.). Odnosi się to również do decyzji organu odwoławczego. Ze względu na wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest co do zasady takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (patrz np. wyrok NSA z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 3040/17, dostępny jw. - i powołane tam orzecznictwo). Zaskarżona decyzja wydana została przede wszystkim z naruszeniem przepisów postępowania, jak też prawa materialnego, a w szczególności art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. polegającym na błędnej wykładni tego przepisu polegającej na wadliwym utożsamieniu przez Wojewodę wykazania interesu prawnego wnioskodawcy w udostępnieniu danych z rejestru PESEL z wykazaniem braku możliwości pozyskania danych w jakimkolwiek innym trybie postępowania regulowanego ustawą oraz z naruszeniem art. 5 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) - dalej: RODO, polegającym na błędnym powołaniu (zastosowaniu) tych przepisów jako uzasadniających odmowę udostępnienia wnioskodawcę żądanych danych. Z kolei decyzja organu I instancji obarczona była wadą polegającą na błędnej odmowie zastosowania art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. w ustalonym stanie faktycznym sprawy, wynikającą w pewnym uproszczeniu z przyjęcia, że wniosek ten powinien zostać uzupełniony o aktualne zobowiązanie sądowe do uzyskania numeru PESEL, jak też że powołane we wniosku okoliczności nie świadczą o interesie prawnym w uzyskaniu tych danych z rejestru PESEL. O ile też można przyjąć, że w świetle treści wniosku z dnia 6 sierpnia 2025 r. organ I instancji mógł zasadnie przyjąć, że skarżący domaga się nie tylko podania numeru PESEL, ale również adresu zameldowania na pobyt stały i na pobyt czasowy J. W. (na co literalnie wskazywała treść wniosku), o tyle organ II instancji – mając na uwadze treść odwołania i załączone do niego dokumenty – powinien był co najmniej rozważyć umożliwienie skarżącemu doprecyzowania lub skorygowania tego wniosku na etapie odwoławczym. Skarżący tak na tym etapie postępowania administracyjnego, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym utrzymywał bowiem, że w istocie chodziło mu o uzyskanie danych w zakresie numeru PESEL uczestnika postępowania (określonego jako "obowiązany" lub "powód" przez komornika sądowego). Uzasadniając powyższe stanowisko, w pierwszym rzędzie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione między innymi osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Posłużenie się przez ustawodawcę w art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. określeniem "wykaże" oznacza, że legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym musi zostać udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione. Zatem zasadniczo to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia istnienia interesu prawnego oraz udokumentowania, że uprawnienie to odnosi się do konkretnej osoby. Organy nie są zobowiązane do prowadzenia własnego postępowania dowodowego w przedmiocie koniecznej indywidualizacji osób wskazanych we wniosku, gdyż uwiarygodnienie interesu, którego elementem jest wspomniana indywidualizacja, spoczywa na osobie, która udostępnienia danych się domaga. Pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o ewidencji ludności. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny. Wskazane powyżej cechy interesu prawnego prowadzą do wniosku, że powinien on być interesem rzeczywistym, a nie hipotetycznym. Tylko bowiem interes rzeczywisty jest interesem indywidualnym, aktualnym i konkretnym, a także nadaje się do obiektywnego sprawdzenia. Nie można zatem uznać legitymacji prawnej podmiotu, który uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których dąży lub zamierza podjąć w przyszłości. Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie niepewne, nie mogą stanowić o interesie prawnym, ponieważ ten powinien być aktualny. Wnioskodawca ubiegający się o udostępnienie danych ma interes prawny w uzyskaniu danych dopiero po wytoczeniu powództwa przed sądem powszechnym i to dodatkowo w sytuacji, gdy z czynności podejmowanych w toku postępowania przed sądem powszechnym wynika konieczność podania aktualnego adresu zamieszkania pozwanego. Dopiero wówczas dochodzi bowiem do konkretyzacji, aktualizacji i urealnienia się interesu prawnego w pozyskaniu danych z rejestru PESEL. (por. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 3370/19, 18 maja 2021 r. sygn. akt II OSK 2497/18 i 26 listopada 2018 r. sygn. akt II OSK 344/18 - orzeczenia dostępne jw.). W ocenie Sądu (w tym względzie skład orzekający podziela stanowisko zaprezentowane m.in. w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 29 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 804/21, dostępnym jw.), tak rozumiany interes prawny – w świetle okoliczności sprawy – niewątpliwie skonkretyzował i zaktualizował się w kontrolowanej sprawie, skoro skarżący wystąpił do sądu cywilnego przeciwko J. W. z wnioskiem o wszczęcie postępowania sądowego (w trybie nieprocesowym), zaś potrzeba uzyskania danych z rejestru PESEL wynikała wyłącznie z konieczności dokonania wymaganych doręczeń w tym postępowaniu. W tym miejscu trzeba przypomnieć, że sam organ potwierdził, iż skarżący zainicjował przed Sądem Rejonowym w [...] postępowanie o zasiedzenie nieruchomości; sprawa prowadzona jest pod sygn. [...]; 2) Sąd Rejonowy pismem z dnia 30 kwietnia 2025 r. sygn. akt [...] zawiadomił pełnomocnika Z. G. o zniesieniu terminu rozprawy wyznaczonego na dzień 14 maja 2025 r., poinformował, że korespondencja kierowana do uczestnika postępowania J. W. nie została przez niego odebrana, doręczył wymienionemu odpis wniosku oraz pouczenia i na podstawie art. 139(1) § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i zobowiązał do doręczenia tych dokumentów J. W. w terminie 2 miesięcy za pośrednictwem komornika i przedłożenia w tym terminie potwierdzenia doręczenia pism, bądź zwrócenia odpisu wniosku i przedłożenia dowodu na piśmie, że zamieszkuje on pod adresem wskazanym we wniosku - pod rygorem zawieszenia postępowania; 3) Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] podjął bezskuteczną próbę doręczenia przesyłki korespondencji uczestnikowi postępowania, w następstwie czego postanowieniem z dnia 30 czerwca 2025 r. sygn. akt [...] m.in. zwrócił wnioskodawcy protokół z czynności oraz niedoręczoną przesyłkę sądową; 4) Z. G. wystąpił do komornika sądowego z wnioskiem z dnia 16 lipca 2025 r. o ustalenie aktualnego adresu uczestnika postępowania J. W.; 5) Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] pismem z dni 28 lipca 2025 r. sygn. akt [...] wezwał skarżącego, na podstawie art. 797 oraz art. 130 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 16 lipca 2025 r. o ustalenie adresu J. W. przez wskazanie numeru PESEL pozwanego w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem zwrotu wniosku z dnia 16 lipca 2025 r. Bez znaczenia dla oceny interesu prawnego strony występującej o udostępnienie danych z rejestru PESEL pozostają twierdzenia Wojewody dotyczące przepisów Kodeksu postępowania cywilnego oraz stanowisko przestawione w odpowiedzi na skargę dotyczące przepisów ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1458 ze zm.). Organ ewidencyjny nie jest władny rozstrzygać, które przepisy winny zostać zdaniem organu administracji zastosowane w postępowaniu sądowym toczącym się z powództwa wnioskodawcy. Zauważyć bowiem należy, że stanowiący materialnoprawną podstawę działania organów art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. nie zawiera jakiegokolwiek odwołania do innych przepisów, a jako jedyną przesłankę wprowadza wykazanie istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w udostępnieniu danych, nie obostrzając tego wymogu koniecznością wykazania braku możliwości uzyskania tych danych w innym trybie, względnie wykazania, że pozyskanie tych danych jest niezbędne dla dochodzenia ochrony prawnie chronionych interesów wnioskodawcy. Co za tym idzie – okoliczność, że komornik sądowy na zlecenie sądu albo na wniosek powoda (odpowiednio: wnioskodawcy w postępowaniu nieprocesowym) może podejmować czynności zmierzające do ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania adresata nie wpływa bowiem w żadnym stopniu na ocenę, czy działający samodzielnie podmiot (powód, wnioskodawca) będący stroną (uczestnikiem) postępowania cywilnego - posiada interes prawny w pozyskaniu z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców danych umożliwiających skuteczne prowadzenie określonego postępowania sądowego, do których zaliczyć należy przede wszystkim dane co do numeru PESEL oraz aktualnego miejsca zamieszkania przeciwnika procesowego (uczestnika postępowania). Tym bardziej, że o tylko takiego rodzaju dane zwrócił się też w kontrolowanym postępowaniu skarżący (wnioskodawca). Z tych samych powodów chybione są również rozważania Wojewody co do tego, czy takie dane jak numer PESEL obowiązanego powinny znajdować się w aktach sprawy cywilnej i faktycznie znajdują się w aktach takiego postępowania. Zdaniem Sądu, na oczywistą nietrafność zaproponowanej przez Wojewodę wykładni art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. w powiązaniu przepisami ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (aktualnie: Dz.U. z 2026 r., poz. 468 ze zm.) oraz ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych wskazuje nadto okoliczność, że w przypadku jej przyjęcia o te same dane, o jakie aktualnie zwrócił się skarżący od organu ewidencyjnego, musiałby się w efekcie zwrócić do organu komornik sądowy działający na zlecenie wnioskodawcy (skarżącego). Tego rodzaju wykładnia prowadziłaby zatem do zbędnego przewlekania czasu trwania postępowania sądowego czy wykonywania niezbędnych czynności komorniczych – i jako taka winna zostać odrzucona ze względów celowościowych. Niezależnie od powyższego i jedynie na marginesie rozważań o charakterze zasadniczym, wskazać należy na to, że argumentacja zawarta w tym zakresie w odpowiedzi na skargę jest dodatkowo obarczona wadą polegającą na odwołaniu się do art. 761 § 1(1) k.p.c. w sytuacji, gdy to komornik sądowy żąda od skarżącego (wnioskodawcy) podania określonych danych obowiązanego, uzależniając od tego dalsze procedowanie wniosku w zakresie dokonania doręczenia wezwania obowiązanemu (uczestnikowi postępowania sądowego). Nie można także zgodzić się z domniemanym stanowiskiem Wojewody co do tego, że uwzględnieniu wniosku skarżącego miałyby sprzeciwiać się regulacje zawarte w art. 5 ust. 1 lit. a i lit. b RODO. Przywołana regulacja stanowi w art. 5 ust. 1, że dane osobowe muszą być: a) przetwarzane zgodnie z prawem, rzetelnie i w sposób przejrzysty dla osoby, której dane dotyczą ("zgodność z prawem, rzetelność i przejrzystość"); b) zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach i nieprzetwarzane dalej w sposób niezgodny z tymi celami; dalsze przetwarzanie do celów archiwalnych w interesie publicznym, do celów badań naukowych lub historycznych lub do celów statystycznych nie jest uznawane w myśl art. 89 ust. 1 za niezgodne z pierwotnymi celami ("ograniczenie celu"); c) adekwatne, stosowne oraz ograniczone do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane ("minimalizacja danych"). Z żadnego z przytoczonych powyżej przepisów nie można zaś wyprowadzić wniosku, że regulacje dotyczące przetwarzania danych osobowych sprzeciwiają się udostępnieniu danych z rejestru publicznego je zawierającego podmiotowi na potrzeby prowadzonego postępowania sądowego w sytuacji, gdy przepisy prawa krajowego wprost przewidują możliwość udostępniania danych z rejestru PESEL i rejestrów mieszkańców, ograniczając ja jednakże do podmiotów, które wykażą posiadanie w tym zakresie interesu prawnego, a który to interes w świetle przedstawionych wyżej, a powszechnie aprobowanych poglądów judykatury musi być rzeczywisty, aktualnym i konkretnym, a także nadawać się do obiektywnego sprawdzenia. Udostępnienie danych w takiej sytuacji spełnia wymóg zgodności z prawem, rzetelności i przejrzystości, jest ograniczone do wyraźnego i prawnie ograniczonego celu w postaci prowadzenia sporu cywilnego oraz niezbędne do tegoż celu. Nadto, trafne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania – w skardze wskazano na uchybienie dotyczące art. 7 i art. 80 k.p.a. Zebrany przez organy materiał dowodowy był co najmniej na etapie postępowania odwoławczego na tyle kompletny, że pozwalał na przyjęcie w tym stanie faktycznym sprawy – chociażby na zasadzie korekty wniosku – że skarżącemu w istocie, pomimo niespójności wypełnionych rubryk wniosku, chodziło o podanie jednego rodzaju danych z rejestru PESEL, tj. numeru PESEL obowiązanego (uczestnika postępowania), a nie jego adresów. Tym bardziej w świetle uzupełnionej dokumentacji nie było wątpliwości co do ustalenia celów, dla jakich wnioskodawca chce uzyskać dane z rejestru PESEL. Trzeba też zaznaczyć, że hipotezy organu II instancji co do faktycznej bezprzedmiotowości żądania udostępnienia danych ze względu na domniemany zwrot wniosku przez komornika sądowego z uwagi na upływ wyznaczonego 7-dniowego terminu do uzupełnia wniosku, były zapełnienie nieuprawnione, gdyż niepoparte żadnymi wiarygodnymi informacjami. Organ II instancji miał zaś możliwość wyjaśnić – wobec treści odwołania – jaki jest faktyczny zakres wniosku o udostępnienie danych z rejestru PESEL, jak również uzyskać od pełnomocnika skarżącego informacje, jakie są losy wniosku skierowanego do komornika sądowego. Według pełnomocnika, taki zwrot wniosku faktycznie bowiem miał nie nastąpić z uwagi na sygnalizowane komornikowi trudności z uzyskaniem numeru PESEL obowiązanego. Ze względu na stwierdzenie nieprawidłowości zaskarżonej decyzji, skarga podlegała uwzględnieniu. Wobec ustalenia, że tak zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów postępowania, jak art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i przywołanych przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, zaszły podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego (uchylenia) obydwu decyzji administracyjnych wydanych w sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i rozpoznają wniosek skarżącego przy przyjęciu, że wykazał on w zakresie żądanych informacji interes prawny w udostępnieniu danych z rejestru PESEL. Nadto, organy jednoznacznie ustalą faktyczny zakres treści (żądania) wniosku. Na koniec Sąd wyjaśnia, że pomimo uwzględnienia skargi nie rozstrzygał o kosztach postępowania, bowiem strona skarżąca (reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika) nie złożyła takiego wniosku (patrz: art. 209 i art. 210 § 1 p.p.s.a.).

Informacje o sprawie

Data wpływu
23 lutego 2026
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/ Jacek Rejman /sprawozdawca/ Paweł Daniel

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny