Sygnatura
II SA/Po 528/26
Wyrok WSA w Poznaniu z 12 sierpnia 2026 r., II SA/Po 528/26 – usługi opiekuńcze
Wynik
Uchylono decyzję I i II instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
- Data orzeczenia
- 12 sierpnia 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Robert Talaga Asesor WSA Jacek Rejman Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2026 r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 23 marca 2026 r. nr [...]
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 4 maja 2026 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. J. (dalej także: "strona") od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z 23 marca 2026 r., nr [...], w przedmiocie usług opiekuńczych, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z 23 marca 2026 r., nr [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 17 ust. 1 pkt 11, art. 50 ust. 1-3, art. 106 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1214 ze zm., dalej: "u.p.s.") oraz art. 104 § 1, art. 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: "K.p.a."), odmówił pomocy w formie usług opiekuńczych w wymiarze 6 godzin dziennie przez 7 dni w tygodniu wraz ze świętami. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał na uprzednio już wydaną decyzję odmowną z 29 grudnia 2025 r. i decyzję kasacyjną SKO z 16 lutego 2026 r., nr [...] Następnie organ ten zwrócił uwagę na ponowną analizę sytuacji osobistej, zdrowotnej i funkcjonalnej wnioskodawcy. Powołując się na art. 50 ust. 1 u.p.s. organ I instancji wskazał, że zakres i wymiar usług opiekuńczych powinien być adekwatny do rzeczywistych, niezbędnych potrzeb osoby ubiegającej się o pomoc, a nie do jej subiektywnych oczekiwań. Zgromadzony materiał dowodowy zdaniem organu nie potwierdza, by strona była osobą niesamodzielną w stopniu uzasadniającym przyznanie usług w wymiarze 6 godzin dziennie po 7 dni w tygodniu wraz ze świętami. Ustalono, że strona: - samodzielnie funkcjonuje w środowisku, - porusza się bez stałej pomocy osób trzecich, - prowadzi pojazd mechaniczny, - jest zdolna do załatwiania spraw poza miejscem zamieszkania, - wykonuje czynności dnia codziennego. Wskazuje to, że zakres potrzeb opiekuńczych strony ma charakter ograniczony i nie wymaga zapewnienia wielogodzinnej, codziennej opieki. Usługi opiekuńcze nie stanowią formy zapewnienia komfortu życia ani zastępstwa w czynnościach, które osoba jest w stanie wykonać samodzielnie, lecz mają na celu wsparcie w zakresie niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że przyznanie usług w wymiarze 2 godzin dziennie jest wystarczające i adekwatne do faktycznych potrzeb strony, pozostając w zgodzie z zasadą celowości i gospodarności określoną w art. 3 u.p.s. W odwołaniu strona wskazała, że organ podważa orzeczenie komisji lekarskiej. Odwołujący jest osobą schorowaną, ma problem w poruszaniu się i funkcjonowaniu, jest osobą niepełnosprawną. Porusza się o dwóch kulach. Jest po prawostronnym udarze. Korzysta z pomocy sąsiadów, obcych ludzi. Jako osoba po prawostronnym udarze ręki nie zawiąże buta, nie zapnie guzika, kartofli nie obierze do obiadu, chleba nie ukroi i nie jest w stanie posmarować. Są takie dni że musi leżeć nawet tydzień bez żadnej pomocy w zimnym pomieszczeniu, bez ciepłej wody, nie może zejść po schodach, żeby pójść do piwnicy, napalić, czy wyczyścić piec. Odwołujący wyraził wątpliwości na czym oparł się organ I instancji i wskazał by opiekę nad nim przyznać sąsiadom. Kolegium w decyzji podanej na wstępie niniejszego uzasadnienia przywołało treść art. 50 ust. 1, art 50 ust. 2 i art. 50 ust. 5 u.p.s. i podniosło, że z przepisów tych wynika, że przyznanie usług opiekuńczych ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że usługi te muszą być przyznane w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, jednak decyzje w tej sprawie mają charakter uznaniowy w części odnoszącej się do zakresu usług, okresu i miejsca ich świadczenia. Organ odwoławczy przywołał także m.in. zasady ogólne przyznawania pomocy społecznej wyrażone w art. 2, art. 3 i art. 4 u.p.s. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, jak dalej stwierdził organ II instancji, odwołujący nie jest osobą niesamodzielną w stopniu uzasadniającym przyznanie usług opiekuńczych w wymiarze 6 godzin dziennie przez 7 dni w tygodniu wraz ze świętami. Odwołujący nie wyraża zgody na przyznanie zaproponowanej mu pomocy w formie usług opiekuńczych w wymiarze 2 godzin dziennie. Uznano że będzie to pomoc wystarczająca i adekwatna do potrzeb odwołującego. Odwołujący samodzielnie funkcjonuje w środowisku, porusza się bez stałej pomocy osób trzecich, prowadzi pojazd mechaniczny, jest zdolny do załatwiania spraw poza miejscem zamieszkania, wykonuje czynności dnia codziennego. Powyższe wskazuje, że zakres potrzeb opiekuńczych odwołującego ma charakter ograniczony i nie wymaga zapewnienia wielogodzinnej, codziennej opieki. Zatem zakres wnioskowanej pomocy znacząco przekracza rzeczywiste potrzeby strony ustalone w toku postępowania. W skierowanej do tut. Sądu skardze J. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej zarzucając naruszenie: 1) przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art 80 K.p.a. przez wybiórczą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że pomoc usługowa w wymiarze zaledwie 2 godzin dziennie jest adekwatna do jego stanu zdrowia i wystarczająca do zaspokojenia niezbędnych, codziennych potrzeb życiowych, podczas gdy jego stan psychofizyczny wymaga znacznie szerszego wsparcia; 2) przepisów prawa materialnego tj. art. 50 ust. 3 u.p.s. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieodpowiednim ustaleniu wymiaru i zakresu usług opiekuńczych w sposób rażąco nieodpowiadający faktycznemu stanowi zdrowia skarżącego i jego sytuacji życiowej, która uniemożliwia samodzielne funkcjonowanie. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. Organ stwierdził, że podniesione w skardze zarzuty nie wpływają na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. W piśmie z 9 sierpnia 2026 r. skarżący zwrócił się o uwzględnienie jego stanu zdrowia, który pogarsza się z dnia na dzień. Z uwagi na kręgosłup ma problem, by wstać z łóżka. Skarżący wniósł o przyznanie pomocy 1 godz. rano, w południe i wieczorem. Z uwagi na depresję ma problemy z pamięcią, jak i kiedy brać leki. Gdyby była taka możliwość skarżący zwrócił się o przyznanie pomocy od sąsiadów. Wskazał, że rodzina się go wyrzekła. Na rozprawie, która odbyła się przed tut. Sądem 12 sierpnia 2026 r., nikt się nie stawił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, zważywszy zwłaszcza na ostatnie pismo procesowe skarżącego z 9 sierpnia 2026 r. i zawarte w nim twierdzenia oraz wnioski, że sądy administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej z perspektywy jej zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa (por. art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267). Poza oceną legalności tej działalności sądy administracyjne nie mogą – co do zasady – zastępować organów administracji publicznej w podejmowanych przez nie czynnościach, w tym w rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Sąd nie może wobec tego ani dokonywać czynności dowodowych i nowych ustaleń faktycznych, chociażby co do aktualnego stanu zdrowia skarżącego, ani też orzekać o należnej skarżącemu formie, czy zakresie pomocy. Sąd ograniczyć się musi do oceny, czy dotychczas wydane wobec skarżącego rozstrzygnięcia, w tym poprzedzające je czynności dowodowe organów, miały miejsce w zgodzie z prawem. Wychodząc z tej perspektywy rozważań zdaniem Sądu zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 4 maja 2026 r., nr [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z 23 marca 2026 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę tych decyzji stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z jej art. 50 ust. 1 osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Stosownie do art. 50 ust. 1a u.p.s. usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania mogą być przyznane w formie usług sąsiedzkich. W świetle art. 50 ust. 2 u.p.s. usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Usługi opiekuńcze, co wynika już z art. 50 ust. 3 u.p.s., obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Usługi sąsiedzkie, w świetle art. 50 ust. 3a u.p.s., obejmują pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, podstawową opiekę higieniczno-pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia niewymagające specjalistycznej wiedzy i kompetencji, oraz, w miarę potrzeb i możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Wreszcie specjalistyczne usługi opiekuńcze, zgodnie z art. 50 ust. 4 u.p.s., są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. Jak stanowi art. 50 ust. 5 u.p.s. ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia. Rada gminy – o czym mowa w art. 50 ust. 6 i ust. 6a u.p.s. – określa w drodze uchwały szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania, a także – w przypadku organizowania przez gminę usług opiekuńczych w formie usług sąsiedzkich – także szczegółowe warunki przyznawania usług sąsiedzkich, wymiar i zakres tych usług oraz sposób rozliczania wykonywania takich usług. Jak wskazuje się w orzecznictwie, na tle przywołanych dotychczas regulacji prawa materialnego, wyznacznikami ustalenia zakresu przyznania usług są z jednej strony – rozmiar potrzeb i sytuacja wnioskodawcy, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Osoba uprawniona do uzyskania pomocy w postaci usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ust. 1 i ust. 3 u.p.s. nie może oczekiwać, że ta forma pomocy zaspokoi jej wszelkie oczekiwania, lecz jak się przy tym podkreśla, pomoc ta musi realizować ustalone przez prawodawcę cele społeczne zakreślone w art. 2 i art. 3 u.p.s. Z zawartych tam regulacji wynika zwłaszcza, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Zakres swobody działania organu administracji publicznej, wynikający z przepisu prawa materialnego, jakim jest art. 50 ust. 5 u.p.s., ograniczony jest także ogólnymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2665/16, wyrok WSA w Rzeszowie z 22 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1129/17, wyrok WSA w Łodzi z 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 512/17, dostępne w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wydanie decyzji w przedmiocie przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych musi być poprzedzone wyjaśnieniem rzeczywistej sytuacji strony, lecz nie tylko sytuacji materialnej, ale całej sytuacji życiowej wnioskodawcy, a więc także stanu zdrowia i ograniczeń z tym związanych, sytuacji mieszkaniowej, kosztów utrzymania i opłacenia niezbędnych leków, środków medycznych i usług bez których strona nie jest w stanie funkcjonować (np. rehabilitacja, przewóz i sprzęt specjalistyczny, czy pozostałe usługi opiekuńcze itp.), a uzasadnienie decyzji niewątpliwie musi zawierać adekwatną ocenę tej sytuacji (por. wyrok WSA w Łodzi z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 681/19, CBOSA). Z przepisów prawa procesowego wynika spoczywający na organie administracji publicznej obowiązek podjęcia z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. art. 7 K.p.a.). Zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś stosownie do art. 80 K.p.a. – na podstawie całokształtu tak zgromadzonego materiału dowodowego – organ ten obowiązany jest ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Jak przewidziano w art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak dostrzega się w judykaturze decyzja w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych musi zostać poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym, którego konicznym elementem jest rodzinny wywiad środowiskowy. Rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu, przewidzianym w ustawie o pomocy społecznej i pełni on w sprawach pomocowych niezwykle ważną rolę. Przeprowadza się go w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia (por. art. 107 ust. 1 u.p.s.). Rodzinny wywiad środowiskowy ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny starającej się o przyznanie świadczenia lub korzystającej z pomocy. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA z 14 kwietnia 2026 r., sygn. akt I OSK 462/24, z 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2134/12, CBOSA). Wymogom wynikającym z powyżej przywołanym przepisów postępowania orzekające w sprawie organy nie sprostały, co powoduje konieczność uchylenia wydanych decyzji. Organy te nie poczyniły bowiem wystarczających ustaleń faktycznych co do okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy na rzecz skarżącego. Zauważyć trzeba, że w sprawie wydaje się bezsporne to, że skarżący jest osobą, na rzecz której przyznane być powinny usługi opiekuńcze. Organy nie sprecyzowały już jednak nawet tego, czy podstawą przyznania tych usług ma być art. 50 ust. 1, czy art. 50 ust. 2 u.p.s. Już tylko to świadczy o tym, że organy lekceważąco podeszły do problemu dokładnego wyjaśnienia sytuacji osobistej skarżącego, skoro zaniechały jednoznacznego wykazania, z którą z osób wspomnianych w rzeczonych regulacjach mają do czynienia w okolicznościach tej konkretnej sprawy. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego domyślanie się w oparciu o jaką podstawę prawną zostaje podjęte rozstrzygnięcie w sprawie. Co więcej, jak słusznie spostrzegły orzekające w sprawie organy, zakres i wymiar usług opiekuńczych należnych skarżącemu powinien być adekwatny do jego rzeczywistych i niezbędnych potrzeb. Twierdzenie to wprost nawiązuje do przytoczonych już powyżej poglądów judykatury. Organy nie wykazały już jednak, jakie są potrzeby skarżącego. Zarówno na etapie postępowania I, jak i II instancji w uzasadnieniu wydanych rozstrzygnięć podano, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikać ma, że skarżący nie jest na tyle niesamodzielny, by uzasadnione było przyznanie mu usług opiekuńczych w wymiarze 6 godzin dziennie przez 7 dni w tygodniu wraz ze świętami. Organy podały jakoby w sprawie ustalono, że skarżący: - samodzielnie funkcjonuje w środowisku, - porusza się bez stałej pomocy osób trzecich, - prowadzi pojazd mechaniczny, - jest zdolny do załatwienia spraw poza miejscem zamieszkania, - wykonuje czynności dnia codziennego. Ustalenia te wbrew twierdzeniom organów w ogóle nie znajdują jednak potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie wiadomo w oparciu o jakie konkretnie dowody zostały one przez organy poczynione. Powoduje to, że wydane w tej sprawie rozstrzygnięcie, w którym odmówiono skarżącemu pomocy we wnioskowanym zakresie, staje się całkowicie arbitralne. Okoliczności, na które powołują się organy, a które mają świadczyć o względnej samodzielności skarżącego, nie wynikają zwłaszcza z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Z jego treści – odnośnie tych okoliczności – obok ogólnych informacji o skarżącym, jego stanie zdrowia (w wywiadzie ograniczono się do lakonicznego wskazania na co skarżący choruje) i jego sytuacji rodzinnej – wyczytać można jedynie, że skarżącemu opał dostarczać ma syn, zdarza się, że napali w piecu. Syn ma ponosić także opłaty. W wywiadzie tym brak jest natomiast jakichkolwiek stwierdzeń odnoszących się do ograniczeń wynikających ze stanu zdrowia skarżącego, jego stanu psychicznego i umiejętności motorycznych, czy w ogóle możliwości wykonywania przez niego poszczególnych czynności dnia codziennego, jak i bardziej szczegółowych informacji co do jego sytuacji mieszkaniowej poza tymi, że ma on zajmować dom a opłaty ponosić ma syn. W konsekwencji z wywiadu środowiskowego nie sposób odczytać jaki dokładnie jest zakres czynności niezbędnych do wykonania wobec skarżącego i jego miejsca zamieszkania. Z innych zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że skarżący jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (zob. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 10 maja 2024 r., wydane do 31 maja 2026 r.). Na uwagę zasługuje także to, że dokumenty zbierane na potrzeby postępowania (jak oświadczenie o stanie majątkowym, czy oświadczenie o dochodach) nie były wypełniane osobiście przez skarżącego, lecz przez pracownika socjalnego z dopiskiem, że skarżący ma problem z pisaniem. Twierdzenia organów co do względnej samodzielności skarżącego nie tylko nie znajdują w tych okolicznościach potwierdzenia, lecz nadto na tle tych okoliczności budzą poważne wątpliwości co do ich prawdziwości. Co więcej, w odwołaniu skarżący powołał się na liczne ograniczenia, czy dysfunkcje mające wynikać z jego stanu zdrowia, lecz zostały one przez Kolegium zupełnie zignorowane. Organ odwoławczy nie podjął nawet próby ich zweryfikowania, czy skonfrontowania z okolicznościami, jakie w jego ocenie mają świadczyć o stopniu samodzielności, który ma wykluczać skarżącego z zakresu wnioskowanej pomocy. Wszystko to powoduje, iż w sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Podjęte w niej rozstrzygnięcie nosi znamiona dowolnego, arbitralnego, bowiem w ogóle nie znajdujące oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Na koniec odnieść trzeba się jeszcze do dwóch kwestii. Po pierwsze, jak zostało to już zasygnalizowane, w sprawie wydaje się nie być kwestionowane to, że skarżącemu powinny być przyznane usługi opiekuńcze, lecz organ zdaje się podważać jedynie zakres tych usług. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wprost uznał przecież za potrzebne przyznanie skarżącemu usług opiekuńczych w wymiarze 2 godzin dziennie. Abstrahując już od arbitralności twierdzeń co do zakresu należnej skarżącemu pomocy, o czym była mowa powyżej, w tym miejscu wskazać należy, iż mimo uznania w uzasadnieniu decyzji, że skarżącemu należne są usługi opiekuńcze w wymiarze 2 godzin dziennie nie znalazło to odzwierciedlenia w rozstrzygnięciu, czego organ I instancji w żaden sposób nie wyjaśnił. Organ ponownie zatem z istotnym uchybieniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. nie wykazał dlaczego ogranicza się wyłącznie do negatywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia sprawy. Skoro doszedł do przekonania, że skarżącemu należą się usługi opiekuńcze w innym wymiarze niż wnioskowany, to powinien o tym orzec - przyznając te usługi w należnym wymiarze i odmawiając ich przyznania w pozostałym zakresie wynikającym z wniosku. Jeżeli zaś w ocenie organu nie jest zasadne przyznanie skarżącemu usług opiekuńczych w jakimkolwiek wymiarze i z tego powodu ogranicza się do odmownego załatwienia wniosku, to w uzasadnieniu wydanego w takim kształcie rozstrzygnięcia powinien w sposób jednoznaczny wyjaśnić dlaczego tak czyni. Z przekazanych tut. Sądowi akt administracyjnych ani stanowisk organów nie wynika przy tym, by kwestia przyznania skarżącemu usług opiekuńczych – w innym niż wynikający z wniosku wymiarze – została objęta odrębną, pozytywną dla niego decyzją. Jednocześnie do akt tych nie zostały włączone uchwały podjęte w oparciu o art. 50 ust. 6 lub ust. 6a u.p.s. Po drugie, skarżący w treści odwołania wskazał, iż usługi opiekuńcze chciałby otrzymać w postaci pomocy sąsiadów. Także do tej kwestii Kolegium się nie ustosunkowało. Ponownie rozpoznając sprawę orzekający w sprawie organ powinien zatem nie tylko uzupełnić zgromadzony w niej materiał dowodowy celem poczynienia szczegółowych ustaleń co do sytuacji życiowej skarżącego, lecz także ustosunkować się do tej części jego stanowiska, w którym podaje on, iż chciałby skorzystać z usług sąsiedzkich. Z uwagi na to, że ta ostatnia kwestia nie była w ogóle przedmiotem rozważań ze strony organów ustosunkowanie się do niej przez tut. Sąd nie jest dopuszczalne. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niego wskazania co do dalszego postępowania.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 22 czerwca 2026
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Jacek Rejman Robert Talaga Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 · Dz.U. 2025 poz. 1691
- Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
art. 50 · Dz.U. 2025 poz. 1214
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Po 186/26 · 12 sierpnia 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 12 sierpnia 2026 r., II SA/Po 186/26 – usługi opiekuńcze
Sygnatura: I SA/Wa 703/26 · 12 sierpnia 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 12 sierpnia 2026 r., I SA/Wa 703/26 – usługi opiekuńcze
Sygnatura: I OSK 875/26 · 12 sierpnia 2026
Postanowienie NSA z 12 sierpnia 2026 r., I OSK 875/26 – usługi opiekuńcze
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny