Sygnatura
II SA/Po 63/26
Wyrok WSA w Poznaniu z 24 czerwca 2026 r., II SA/Po 63/26 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
- Data orzeczenia
- 24 czerwca 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Dnia 24 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel (sprawozdawca) Asesor WSA Jacek Rejman Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi L. K., E. B., J. B. na decyzję Wojewody z dnia 28 listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewoda (dalej również jako: "Wojewoda", "organ II instancji" albo "organ odwoławczy") decyzją z 28 listopada 2025 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 30 kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania na rzecz: E. i J. B., D. i K. C., A. i H. C., A. B., G. P. i P. M., M. i A. K., E. W., S. i A. K., L. K., K. I. i M. B., M. P. oraz K. H., w łącznej kwocie [...]zł, w częściach odpowiadającym ich udziałom w prawie własności nieruchomości położonej w L., obręb [...], arkusz mapy 5, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o pow. 0,0081 ha, zapisanej w KW nr [...], przejętej przez Gminę [...], na podstawie decyzji Starosty [...] z 14 września 2023 r. nr [...], znak [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi wraz z kanalizacją deszczową oraz przebudową oświetlenia w ul. [...] w L.. Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym. Gminę [...] na mocy decyzji Starosty [...] z dnia 14 września 2023 r., nr [...], znak [...], zezwalającej na realizację inwestycji drogowej obejmującej budowę drogi wraz z kanalizacją deszczową oraz przebudową oświetlenia w ul. [...] w L. nabyła własności nieruchomości położonej w L., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,0081 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] W związku z powyższym, Starosta [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania, o czym poinformował strony pismem z dnia 24 stycznia 2024 r., a następnie postanowieniem z dnia 25 października 2024 r., powołał rzeczoznawcę majątkowego – A. W.. Biegła sporządziła opinię w dniu 12 grudnia 2024 r., ustalając łączną wartość nieruchomości na kwotę [...]zł, na którą złożyły się: wartość gruntu: [...] zł, wartość nakładów budowlanych: [...] zł, wartość nasadzeń roślinnych: [...] zł. Następnie Starosta [...], po przeprowadzeniu procedury, w tym po rozpatrzeniu uwag odwołujących z dnia 12 lutego 2025 r. oraz wyjaśnień biegłej z dnia 18 marca 2025 r., wydał w dniu 30 kwietnia 2025 r. decyzję (znak [...]) ustalającą odszkodowanie w wysokości [...];- zł na rzecz E. i J. B., D. i K. C., A. i H. C., A. B., G. P. i P. M., M. i A. K., E. W., S. i A. K., L. K., K. I. i M. B., M. P. oraz K. H., a więc współwłaścicieli przedmiotowej działki w częściach odpowiadających ich udziałom w prawie własności. Odwołania od powyższej decyzji wnieśli E. i J. B. oraz L. K., reprezentowani przez r. B.. Odwołujący podnieśli szereg zarzutów, w tym zarzuty dotyczące braku zawiadomienia o oględzinach oraz braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, jak również zarzut nieprawidłowego określenia stron postępowania. Skarżący zakwestionowali również prawidłowość operatu szacunkowego. W ramach prowadzonego postępowania odwoławczego Wojewoda wystąpił pismami z dnia 11 czerwca 2025 r. oraz 1 sierpnia 2025 r. do rzeczoznawcy majątkowego, który odpowiedział na nie w dniach 22 lipca 2025 r. oraz 25 września 2025 r. Następnie opisaną na wstępie decyzją z 28 listopada 2025 r., znak: [...], Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że chociaż art. 79 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej jako: "K.p.a.") nakazuje informować strony o prowadzeniu dowodów, to nie dotyczy on oględzin prowadzonych samodzielnie przez rzeczoznawcę przed sporządzeniem opinii. Wizja lokalna nie jest formalnym dowodem z punktu widzenia K.p.a. – dowodem jest dopiero gotowy operat szacunkowy. Co więcej, biegła powiadamiała strony o oględzinach, na które finalnie nikt się nie stawił. Organ odwoławczy wskazał, że zrezygnowano z wyznaczenia rozprawy administracyjnej (art. 89 K.p.a.), gdyż nie przyspieszyłoby to sprawy; wszelkie wątpliwości biegła wyjaśniała bowiem skutecznie na piśmie. Organ odwoławczy wskazał na bezzasadność podniesionego zarzutu, jakoby wpisany w dziale III księgi wieczystej podział quoad usum dawał wyłączne prawo do obszaru działki [...], co miało czynić decyzję przyznającą środki również innym osobom nieważną (skierowaną do osób niebędących stronami). Wojewoda, wyjaśnił, że umowa o podział korzystania nie kreuje odrębnego prawa własności. Żadnemu współwłaścicielowi nie przysługuje fizycznie wydzielona część rzeczy, co oznacza, że adresatami odszkodowania mogli być wyłącznie wszyscy formalni współwłaściciele w częściach ułamkowych. Następnie Wojewoda wskazał, że organ administracji nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, w związku z czym nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii biegłego w aspekcie metodologicznym. Rola organu sprowadza się do kontroli operatu pod kątem formalnym, zasad logicznego rozumowania oraz tego, czy biegły wyjaśnił wszystkie zaistniałe wątpliwości i uwagi stron. Wojewoda zaznaczył, że ewentualne podważenie operatu jest dopuszczalne tylko w ewidentnych wypadkach naruszenia prawa lub błędów dyskwalifikujących jego walory dowodowe. Jeśli strona ma zastrzeżenia co do rzetelności wyceny z punktu widzenia wiedzy specjalistycznej, powinna z własnej inicjatywy wystąpić o ocenę operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych Zdaniem Wojewody przedłożony operat był spójny w zakresie doboru nieruchomości podobnych, ustalonych cech rynkowych i przypisanych im wag. Organ zweryfikował procedurę obliczeniową oraz poprawność wyniku końcowego i uznał, że operat spełnia wszystkie wymogi określone w przepisach rozporządzenia w sprawie wyceny. Zaznaczono również, że operat na dzień orzekania zachował swoją ważność (nie upłynął termin 12 miesięcy od jego sporządzenia). Organ II instancji podkreślił, że odwołujący zarzucali, że biegła nie wykazała, iż transakcje użyte do porównań miały charakter wolnorynkowy i że strony nie działały w warunkach przymusu. Wojewoda uznał jednakże wyjaśnienia biegłej z dnia 22 lipca 2025 r. za wyczerpujące. Biegła zapewniła, że do bazy porównawczej przyjęto wyłącznie transakcje sprzedaży gruntów pod drogi zawierane w formie aktów notarialnych. Wykluczono ze zbioru wszelkie kwoty ustalane w postępowaniach odszkodowawczych, w ramach rekompensat czy rozliczeń, a analiza aktów notarialnych nie dała podstaw do twierdzenia o wystąpieniu szczególnych warunków (np. przymusowych), które wypaczałyby ceny. Wojewoda w pełni podzielił to stanowisko. Wojewoda odniósł się do zarzutu braku precyzyjnego wyjaśnienia podobieństwa nieruchomości przyjętych do porównań. Organ przyjął wyjaśnienia biegłej, która wskazała jasne kryteria doboru: podobieństwo rynków (gminy powiatu [...] sąsiadujące z P., m.in. [...] i [...]), stan prawny (prawo własności), przeznaczenie (pod drogi lokalne oraz pod zabudowę mieszkaniowo-usługową) oraz sposób korzystania (grunty niezabudowane). Wojewoda uznał te kryteria za spójne i wiarygodne. Z uwagi na fakt, że kluczowym zarzutem stron było to, że działka powinna zostać wyceniona jako grunt pod zabudowę (według przeznaczenia gruntów przyległych), a nie jako droga, co skutkowałoby wyższym odszkodowaniem, Wojewoda, opierając się na wyjaśnieniach biegłej, wyjaśnił mechanizm prawny z § 49 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz. U. z 2023 r., poz. 1832, dalej jako: "rozporządzenie"). Przepis ten nakazuje wycenę na podstawie przeznaczenia gruntów przyległych tylko w przypadku, gdy określenie wartości przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych jest niemożliwe (klauzula "chyba że"). Ponieważ biegła znalazła na rynku lokalnym i regionalnym zbiór transakcji nieruchomościami drogowymi, który spełniał kryteria rynkowe, zastosowanie cen drogowych było obligatoryjne, a rezygnacja z tego podejścia na rzecz wyceny gruntów przyległych byłaby błędem. Wojewoda badał również, czy można było wycenić grunt wyłącznie jako teren mieszkaniowy, biorąc pod uwagę, że faktycznie znajdowały się tam elementy takie jak trawnik, ogrodzenie, taras i nasadzenia. Organ zaakceptował szczegółową analizę biegłej w tym zakresie, która wskazała, że na dzień wydania decyzji obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (dalej jako: "MPZP") przeznaczał 90% działki pod drogi publiczne klasy dojazdowej, a zaledwie 10% pod zabudowę mieszkaniowo-usługową. Równocześnie, zdaniem organu odwoławczego, zgodnie z art. 134 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 399, dalej jako: "u.g.n." albo "ustawa"), "zasada korzyści" nie może być stosowana w oderwaniu od przeznaczenia w planie miejscowym. Faktyczne zagospodarowanie nieruchomości (np. urządzenie na niej ogrodu czy postawienie ogrodzenia) nie może przesądzać o sposobie szacowania, jeśli jest to sprzeczne z aktem prawa miejscowego (MPZP), który jednoznacznie ograniczał możliwości zagospodarowania tego terenu do funkcji komunikacyjnej. Wojewoda przytoczył również ustalenia z aktów notarialnych stron (z 2022 i 2023 r.), z których wynikało, że już w momencie zakupu lokali strony były informowane o przyjętej przez gminę koncepcji budowy ciągów komunikacyjnych i ścieżki rowerowej na tym terenie. Sposób korzystania z tego fragmentu działki jako ogrodu miał więc z góry charakter tymczasowy i właściciele powinni byli liczyć się z przejęciem gruntu pod drogę. Końcowo Wojewoda podsumował, że wycena odpowiadała wartości rynkowej, a biegła w wyczerpujący, spójny i logiczny sposób odpowiedziała na wszystkie zarzuty, udowadniając słuszność zastosowanych metod prawnych i rzeczoznawczych. Z tego względu organ uznał operat szacunkowy za wiarygodny dowód i oparł na nim decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonego odszkodowania. Skargę na powyższą decyzję wnieśli do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. K. oraz E. i J. B., reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono zarzuty: 1. art. 79 w zw. z art. 39 i 81 K.p.a. – zdaniem skarżących samo zawiadomienie o wpłynięciu opinii biegłego uznać należało za niewystarczające, ponieważ strona musi mieć bezwzględne prawo do uczestnictwa w fizycznych oględzinach na gruncie pod nadzorem państwa (organu), z prawem zadawania biegłej pytań; 2. art. 89 w zw. z art. 8 K.p.a. – w opinii strony skarżącej, brak rozprawy obnażył opieszałość organów. Biegła omijała niewygodne pytania, nie dając stanowczych odpowiedzi, co dałoby się z łatwością skontrolować podczas ustnego przesłuchania w urzędzie; 3. art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a. – zdaniem skarżących zaskarżona decyzja jest nieważna w części wypłacającej odszkodowanie innym, niezainteresowanym współwłaścicielom, którzy – z racji wpisu do księgi wieczystej podziału quoad usum – od dawna nie czerpali żadnych korzyści z tej części nieruchomości; 4. art. 134, art. 151 ust. 1 u.g.n., § 49 rozporządzenia – w ocenie skarżących dobór tzw. "drogowych transakcji" uznać należało za fundamentalny błąd w sztuce wyceny. Skoro nie ma otwartego, komercyjnego rynku sprzedaży ulic (nie ma takich ofert w internecie), transakcje te noszą znamiona przymusu, nie spełniając rygorystycznych wymogów rynkowości. Skarżący wskazali, że zastosowanie przepisu § 49 ust. 4 rozporządzenia nakazywało sięgnąć do wartości działek przyległych (budowlanych-mieszkaniowych, symbol 11MN), co zwiększyłoby należne odszkodowanie kilkukrotnie w stosunku do przyznanych [...];- zł. W oparciu o to strona zażądała uchylenia orzeczeń w całości. Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji bądź postanowienia także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie pozostaje decyzja Wojewody, który utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 30 kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w L., obręb [...], arkusz mapy 5, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o pow. 0,0081 ha, zapisanej w KW nr [...], przejętej przez Gminę [...], na podstawie decyzji Starosty [...] z 14 września 2023 r. nr [...], znak [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi wraz z kanalizacją deszczową oraz przebudową oświetlenia w ul. [...] w L.. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że nie mogły zostać uwzględnione podnoszone w skardze zarzuty dotyczące wadliwości zasądzenia odszkodowania na rzecz wszystkich współwłaścicieli. To, że skarżący są współwłaścicielami wywłaszczonej działki i dokonali z pozostałym współwłaścicielami podziału określonych jej części do użytkowania, nie oznacza zniesienia współwłasności, gdyż tzw. podział quoad usum na podstawie art. 206 Kodeksu cywilnego jest umową o charakterze wyłącznie obligacyjnym. Umowa ta w każdej chwili może zatem ulec zmianie wskutek zmiany okoliczności bądź to poprzez zawarcie nowej umowy, polegającej na podziale pomiędzy współwłaścicieli nieruchomości do użytkowania inaczej niż dotychczas, bądź poprzez zniesienie współwłasności, które ma trwały skutek prawny w zakresie prawa własności, w przeciwieństwie do umowy quoad usum. Nieruchomość, stanowiąca podstawę wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, stanowi zatem współwłasność wszystkich współwłaścicieli, co oznacza, że byli oni uprawnieni do uzyskania odszkodowania. Idąc dalej, Sąd wskazuje, że zarzuty skarżących koncentrują się wokół prawidłowości przyjętego operatu szacunkowego, stanowiącego podstawę odszkodowania. Niewątpliwie, jak zasadnie uznały organ odwoławczy, na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 79 K.p.a. Sąd podziela stanowisko Wojewody, że chociaż przepis powyższy nakazuje informować strony o prowadzeniu dowodów, to nie dotyczy on oględzin prowadzonych samodzielnie przez rzeczoznawcę przed sporządzeniem opinii. Wynika to z faktu, że wizja lokalna nie jest formalnym dowodem z punktu widzenia K.p.a – dowodem jest dopiero gotowy operat szacunkowy. Nie ma zatem prawnego obowiązku informowania stron o dacie oględzin podejmowanych przez biegłego. Co istotne, niezależnie od braku podstawy prawnej żądania skarżących, wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie biegła powiadamiała strony o oględzinach, na które finalnie nikt się nie stawił, co dodatkowo wskazuje na bezzasadność powyższego zarzutu. Sąd podziela również stanowisko organu odwoławczego, dotyczące braku konieczności wyznaczenia rozprawy administracyjnej (art. 89 K.p.a.). Zdaniem Sądu ich przeprowadzenie nie przyspieszyłoby załatwieni sprawy, a wszelkie wątpliwości biegła wyjaśniała skutecznie na piśmie w ramach korespondencji prowadzonej z organem. Idąc dalej wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie okoliczności faktyczne sprawy nie są kwestionowane, a skarżący kwestionują prawidłowość przedłożonego operatu szacunkowego. W tym miejscu Sąd zauważa, że zasady szacowania wartości nieruchomości, a także określenie podmiotów uprawnionych do określania tych wartości zawierają art. 149-159 u.g.n. Podstawowym dowodem w postępowaniu o ustalenie opłaty planistycznej jest operat szacunkowy ustalający wartość nieruchomości przed i po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sporządzany przez rzeczoznawcę majątkowego (art. 156 ust. 1 u.g.n.). Podkreślenia przy tym wymaga, że przeprowadzenie w sprawie administracyjnej dowodu z operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, a zatem oparcie się na źródle dowodowym o statusie kwalifikowanym, tj. wymagającym wiadomości specjalnych, nie zwalnia organu administracji z obowiązku oceny jego wiarygodności. Operat szacunkowy jest dowodem w sprawie (ma moc prawną opinii biegłego – art. 84 § 1 k.p.a.), a zatem jak każdy dowód podlega swobodnej ocenie jako element materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Niemniej jednak dokonywana przez organ administracji ocena na podstawie art. 80 k.p.a. wartości dowodowej operatu szacunkowego nie może dotyczyć zakresu wyznaczonego wiadomościami specjalnymi rzeczoznawcy majątkowego. Konieczne jest zatem odróżnienie oceny wiarygodności dowodowej operatu szacunkowego od oceny prawidłowości tego operatu. Ocena operatu szacunkowego winna być jednak dokonana pod względem normatywnym oraz formalnym, wobec czego należy zbadać, czy został on sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, nie zawiera niejasności, pomyłek i braków, które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. W konsekwencji, zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, ale wyłącznie w przypadku, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzaniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe (por. wyroki NSA z: 13 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 411/18; z 17 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 428/19, z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 1408/19 oraz z 25 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2458/18). Poza zakresem analizy sądów administracyjnych jest kwestia merytorycznej zasadności wyboru metody i techniki szacowania nieruchomości. Stosownie do art. 154 ust. 1 u.g.n., rzeczoznawca majątkowy ma swobodę w wyborze właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania. Organ prowadzący postępowanie, a tym bardziej sąd administracyjny, nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2665/15). Dokonując oceny przedłożonego operatu szacunkowego Sąd uznał, że spełnia on wymogi dające podstawę do zakwalifikowania go, jako dowód w sprawie, a podnoszone zarzuty nie mogły zostać uznane za zasadne, gdyż dotyczyły wiadomości specjalnych, a więc sfery, która nie podlega ocenie organów administracji publicznej oraz sądu administracyjnego. I tak twierdzenia skarżących, jakoby brak było transakcji nieruchomościami pod drogi (o czy, zdaniem skarżących, przesądza brak tego typu ofert), odnoszą się do wiedzy specjalistycznej, która posiada biegły. Zakwestionowanie metody wyceny, w tym transakcji przyjętych w operacie, jest możliwe jedynie w ramach przewidzianych przez ustawę, a więc w ramach przedłożenia innego operatu szacunkowego lub opinii właściwego podmiotu przesądzającego o wadliwości operatu sporządzonego na zlecenie organu. Gołosłowne twierdzenia, nie oparte na stanowisku osób posiadających odpowiednie kwalifikacje, nie przesądzaja o wadliwości operatu szacunkowego. Idąc dalej, dokonując oceny przedłożonego operatu szacunkowego Sąd miał na względzie, iż Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 25 lipca 2025 r. w sprawie I OPS 1/24 uchwałę, w której stwierdzono, że określenie wartości nieruchomości wywłaszczonej lub przejętej z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 311), która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, powinno nastąpić na podstawie § 49 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz.U. z 2023 r., poz. 1832), a przed zmianą stanu prawnego na podstawie § 36 ust. 4 uchylonego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2021 r., poz. 555 ze zm.), uwzględniając zasadę korzyści określoną w art. 134 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1145). W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że ustawowa zasada korzyści z art. 134 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi o konieczności przyjęcia, jako podstawy wyliczenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, korzystniejszego dla podmiotu wywłaszczanego przeznaczenia tej nieruchomości ze względu na zwiększenie jej wartości jako pochodnej inwestycyjnej atrakcyjności wynikającej z celu wywłaszczenia. Wymiaru odszkodowania nie można ograniczać w sposób arbitralny, bez wyraźnego unormowania, którego nie sposób poszukiwać także w przepisie art. 134 ust. 4 Przepis ten nie pozostawia swobody wyboru w zakresie podstawy określenia wartości nieruchomości, wyraźnie stanowiąc, że określenie tej wartości musi być oparte na korzystniejszym dla wywłaszczanego przeznaczeniu nieruchomości dającym wyższą jej wartość i w wyniku tego zwiększającym odszkodowanie. Odmienna interpretacja godziłaby w wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadę wyłącznie ustawowego ustanawiania ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił też, że uchwała odnosi się do sytuacji, w której drogowy cel przeznaczenia nieruchomości wywłaszczonej zwiększa jej wartość. Odrębną kwestią, pozostającą poza wnioskiem o podjęcie niniejszej uchwały, jest natomiast okoliczność, gdy drogowy cel wywłaszczenia nieruchomości nie zwiększa jej wartości albo gdy na rynku obrotu nieruchomościami nie ma nieruchomości o przeznaczeniu drogowym. W takim, jednakże przypadku dotychczasowa praktyka orzecznicza odwołuje się do stosowania art. 134 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. W konsekwencji stwierdzić zatem należy, że aby określić wartość nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w celu realizacji inwestycji drogowej należy kolejno: 1) określić wartość nieruchomości według aktualnego sposobu jej użytkowania (czyli przeznaczenia przed wywłaszczeniem); 2) określić wartość nieruchomości według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z przeznaczenia zgodnego z celem wywłaszczenia (czyli przeznaczenia drogowego); 3) dokonać porównania tych dwóch wartości w aspekcie ustalenia, czy przeznaczenie zgodne z celem wywłaszczenia (drogowe) skutkuje zwiększeniem wartości; 4) większą z tych dwóch wartości wskazać, jako wartość rynkową nieruchomości, będącą podstawą do ustalenia wysokości odszkodowania. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie biegły rozważył możliwość zastosowania art. 134 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wynikających z nich "zasady korzyści" biorąc pod uwagę faktyczne zagospodarowanie nieruchomości, co powoduje, że przyjęta została taka wartość nieruchomości, która jest najbardziej korzystna dla skarżących. Podsumowując dotychczasowe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazuje, że przedłożony operat szacunkowy mógł zostać przyjęty jako dowód w sprawie, a wydane decyzje organów administracji publicznej odpowiadają prawu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 22 stycznia 2026
- Symbol z opisem
- 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
- Hasła tematyczne
- Gospodarka gruntami
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Izabela Paluszyńska /przewodniczący/ Jacek Rejman Paweł Daniel /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
art. 79, art. 89 · Dz.U. 2025 poz. 1691
- Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
art. 151 ust. 1 · Dz.U. 2026 poz. 399
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 151 · Dz.U. 2026 poz. 143
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I OSK 1889/24 · 24 czerwca 2026
Wyrok NSA z 24 czerwca 2026 r., I OSK 1889/24 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie
Sygnatura: I OSK 1904/24 · 24 czerwca 2026
Wyrok NSA z 24 czerwca 2026 r., I OSK 1904/24 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie
Sygnatura: I OSK 1387/23 · 24 czerwca 2026
Wyrok NSA z 24 czerwca 2026 r., I OSK 1387/23 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny