II SA/Rz 1760/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. G., K. G., S. P., M. S., C. P., K. Ś., H. K., S. R., A. K., J. Z., G. Z., A. O., K. B., K. B. oraz M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [ ...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie scalenia gruntów - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy.

Do skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie scalenia gruntów M. S., w imieniu którego działa opiekun prawny – siostra L. R., dołączył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wynika z niego, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z siostrą. Mieszkają w domu jej męża. Skarżący będąc osobą niepełnosprawną otrzymuje rentę w wysokości 913 zł, natomiast jego siostra pobiera emeryturę w kwocie 829 zł. Majątek strony to nieruchomość rolna oraz oszczędności pieniężne w kwocie 50 000 zł z tytułu sprzedaży domu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Żądanie strony nie mogło zostać uwzględnione. Prawo pomocy stanowi instytucję, której celem jest wsparcie osób ubogich, którym brak dochodu bądź uzyskiwanie go w niewielkiej wysokości uniemożliwiłby obronę praw na drodze sądowej. Zasadniczo jednak to strony postępowania obowiązane są do ponoszenia kosztów z postępowaniem tym związanych. Stanowi o tym brzmienie art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a."., wedle którego strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tylko więc w wypadkach wyjątkowych możliwe jest odstąpienie od wskazanej reguły, co oznacza jednocześnie, że koszty te poniesie Skarb Państwa, z którego środków instytucja prawa pomocy jest finansowana. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można natomiast, stosując przedmiotowe wsparcie, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych. Cel instytucji prawa pomocy to bowiem zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25.01.2012 r. II FZ 796/2011). Mając powyższe na uwadze uznano, że udzielenie wsparcia wnioskodawcy M. S. byłoby niedopuszczalnym nadużyciem instytucji prawa pomocy. Wymieniony to bowiem wprawdzie osoba niepełnosprawna, lecz uzyskująca stały dochód i mieszkająca z osobą (siostrą), która taki stały dochód także uzyskuje. Ich potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone. Ponadto, zwrócenia uwagi wymaga posiadany przez skarżącego majątek w postaci nieruchomości rolnej -która przecież przez właściwe wykorzystanie może przynosić pożytki (np. poprzez dzierżawę czy środki uzyskiwane z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - ale przede wszystkim zgromadzone środki pieniężne w wysokości 50 000 zł. Ta ostatnia wielkość wielokrotnie przekracza wysokość zarówno wpisu od niniejszej skargi (200 zł), jak też wartość wszystkich ewentualnych kosztów sądowych w sprawie oraz wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika. Jak już wyżej wskazano, uwzględnienie wniosku strony i przyznanie prawa pomocy nie może prowadzić do ochrony jej dóbr materialnych, których fakt posiadania w określonym rozmiarze wyklucza skorzystanie z tej instytucji. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy w całkowitym zakresie (tj. dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata) przyznawanej jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, prawo pomocy częściowe adresowane jest do osoby, która udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z podanych wyżej względów nie przychylono się do żądania wnioskodawcy i orzeczono o odmowie zwolnienia go od kosztów sądowych i odmowie ustanowienia adwokata. Przesądziły o tym posiadane przez stronę oszczędności pieniężne. Podstawę orzeczenia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.