Sygnatura
II SA/Rz 222/25
Wyrok WSA w Rzeszowie z 28 maja 2025 r., II SA/Rz 222/25 – odpady
Wynik
oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
- Data orzeczenia
- 28 maja 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2025 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 22 listopada 2024 r. nr SKO.402.ŚO.1432.81.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za brak osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego zużycia i recyklingu odpadów komunalnych – skargę oddala –
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Tarnobrzegu, decyzją z 22 listopada 2024 r. nr SKO.402.Ś0.1432.81.2024 – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a." - po rozpatrzeniu odwołania A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej także: "Spółka") - uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z 11 października 2024 r. i nałożyło na tę Spółkę karę pieniężną w wysokości 22 358 zł za nieosiągnięcie wymaganego w 2023 r. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości 35% wagowo. Wskazaną decyzją Prezydent nałożył na Spółkę przedmiotową karę pieniężną w wysokości 24 432 zł. Organ ustalił, że Spółka posiada wpis do Rejestru Działalności Regulowanej i jako podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązana do sporządzenia rocznych sprawozdań, które przekazuje następnie prezydentowi miasta w terminie do dnia 31 stycznia za poprzedni rok kalendarzowy za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO). Spółka sprawozdanie takie złożyła 31 stycznia 2024 r., skorygowane potem 19 lutego 2024 r. oraz ponownie 27 lutego 2024 r. Dopełniła w nim obowiązku zamieszczenia informacji o osiągniętych w roku 2023 poziomach przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania oraz składowania, w odniesieniu do odpadów komunalnych odebranych z terenu Miasta [...] w oparciu o umowy zawarte z właścicielami nieruchomości. Z dokumentu tego wynika, że osiągnęła w 2023 r. poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości 28,05%, w sytuacji gdy zgodnie z art. 9g ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399) dalej określanej jako "u.c.p.g.", obowiązana była do osiągnięcia poziomu 35% wagowo. Organ przeanalizował też przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, przewidziane w art. 189f K.p.a. uznając, że nie zaistniały one w warunkach sprawy. Podkreślił, że podmiot spełniający wymogi co do posiadania wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odpadów komunalnych, powinien miarkować wystąpienie konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu. Spółka powinna więc liczyć się z wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów i konsekwencjami za ich nieprzestrzeganie. Winna więc w taki sposób zorganizować swoje przedsiębiorstwo, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Co do zasady, zawierając umowy w zakresie odbioru odpadów komunalnych miała możliwość oszacowania, w kontekście własnych możliwości technicznych i wymagań prawnych, w tym dotyczących poziomów odzysku, czy osiągnie w danym roku, przy określonej ilości podmiotów i rodzajach odbieranych odpadów, wymagany poziom recyklingu. Analizując na bieżąco w ciągu roku osiągane poziomy, miała zaś możliwość korekty uzyskanych efektów poprzez weryfikację swoich zobowiązań w sprawie odbioru odpadów komunalnych, a także zmianę instalacji komunalnej, przez co mogłaby uzyskać większy procent materiałów nadających się do ponownego użycia i recyklingu. Spółka odwołała się od powyższej decyzji zarzucając niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że morfologia, a zwłaszcza udział odpadów niesegregowanych w odpadach odbieranych z danych nieruchomości nie wpływa ani na osiągnięcie ustawowych poziomów recyklingu ani na zasadność nałożenia kary. Podniosła też zarzut naruszenia art. 189f § 1 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię oraz niezastosowanie, a przez to nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo tego, że waga naruszenia obowiązku jest znikoma. Spółka zarzuciła także naruszenie art. 9g pkt 1 w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że okoliczności uzasadniające brak jej możliwości oddziaływania na poziomy osiągniętego recyklingu nie mają żadnego wpływu na możliwość nałożenia kary. Wskazała też na nieprawidłowe obliczenie wysokości kary przez przyjęcie niewłaściwej stawki z obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 października 2022 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2023 (M. P. z 2022 r. poz. 1009). SKO w Tarnobrzegu, decyzją z dnia 22 listopada 2024 r., zreformowało kwestionowaną decyzję w sposób wskazany na wstępie. Podniosło, że Spółka jest podmiotem odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości na podstawie zawartej umowy. W roku 2023 r., zgodnie z przedłożonym sprawozdaniem, odebrana przez nią łączna masa odpadów komunalnych wyniosła 1071,1410 Mg, zaś masa odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi wyniosła 300,4152 Mg. Obliczony na podstawie przedmiotowych danych poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynosi 28,05%, wobec wymaganego w 2023 r. poziomu 35%. Brakująca masa odpadów przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi przez Spółkę wynosi więc 74,4838 Mg. Przy czym, Kolegium zgodziło się z zarzutem odwołania, że jednostkowa stawka opłaty za umieszczenie w 2023 r. na składowisku niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na podstawie obwieszczenia MKiŚ z 7 października 2022 r. wynosi 300,17 PLN/MG, a nie jak wskazał Organ I instancji 328,02 PLN/Mg. Dlatego też, wysokość kary obliczona zgodnie z art. 9x ust. 3 u.c.p.g. to 300,17 zł x 74,4838 Mg = 22 357,80 zł. Kolegium podniosło, że o ile może wystąpić sytuacja niekorzystnej proporcji odpadów zmieszanych i segregowanych, która może mieć wpływ na osiągnięcie wymaganego poziomu, którego sprawa dotyczy, to jednak nie można uwarunkowywać spełnienia, przez podmiot odbierający odpady komunalne obowiązku, o którym mowa w art. 9g u.c.p.g. od okoliczności, czy odbiera on odpady od właścicieli nieruchomości wytwarzających większość odpadów o charakterze zmieszanych niż o charakterze segregowanym. Na wszystkich podmiotach gospodarczych odbierających odpady komunalne ciąży bowiem ten sam obowiązek, a nie tylko na tych co zawarli umowy na odbiór odpadów komunalnych z przewagą odpadów segregowanych. Zgodnie bowiem z art. 6h u.c.p.g. wszyscy właściciele nieruchomości są obowiązani ponosić opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zatem każdy odbiór odpadów od właścicieli nieruchomości, w formie regulowanej przez przepisy prawa, należy uznać za umowny. Zdaniem SKO, gdyby podzielić rozumowanie Spółki, to doszłoby do niepożądanej sytuacji, że podmiot odbierający odpady komunalne unikałby wywozu odpadów od właścicieli nieruchomości, których odpady komunalne stanowią w większości odpady zmieszane na rzecz odpadów segregowanych. Taka sytuacja jest niedopuszczalna w polskim systemie prawnym. To Spółka jest podmiotem profesjonalnym i winna znać obowiązujące ją przepisy prawne. Prowadząc więc działalność w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości winna tak organizować swoją działalność, żeby móc wywiązać się z ciążących na niej obowiązków. Musi zatem w taki sposób zorganizować swoje przedsiębiorstwo, aby uzyskać jak najwyższy poziom recyklingu. Niewykonanie przez przedsiębiorcę poziomu recyklingu w danym roku kalendarzowym zawsze prowadzi do konsekwencji w postaci nałożenia na ten podmiot kary pieniężnej. Organy nie mają tutaj żadnej dowolności. SKO zauważyło, że w art. 9zc u.c.p.g., który przewiduje miarkowanie kary oraz uwzględnianie przy wymierzaniu kary np. okoliczności niezależnych od przedsiębiorcy, ustawodawca nie wskazał kar wymierzanych na podstawie art. 9x ust. 2. Zatem przyjąć należy, że jego intencją było to, aby kara przewidziana w tym przepisie była karą obligatoryjną. Również art. 9x ust. 2 u.c.p.g. nie przewiduje badania zawinienia, jako przesłanki odpowiedzialności. Kolegium wskazało, że w orzecznictwie sądowym nie ma jednolitości co do kwestii możliwości stosowania regulacji z działu IVa (administracyjne kary pieniężne) K.p.a. w odniesieniu do kar z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. Ze względu jednak na to, że w tym ostatnim akcie nie uregulowano przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej można przyjąć, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary zawarta w K.p.a. może znaleźć zastosowanie w sprawie. W ocenie Organu odwoławczego, nie została spełniona przesłanka takiego odstąpienia. Stopnia naruszenia prawa nie można uznać za znikomy, bowiem przy wymaganym poziomie 35% recyklingu, Spółka uzyskała 28,05%. Nadto, jako profesjonalista w branży, musi być ona świadoma wynikających z ustawy konsekwencji niedochowania poziomów recyklingu. Spółka wniosła na decyzję SKO w Tarnobrzegu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając naruszenie: - art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że morfologia, a zwłaszcza udział odpadów niesegregowanych w odpadach odbieranych z danych nieruchomości nie wpływa ani na osiągnięcie ustawowych poziomów recyklingu ani na zasadność nałożenia kary pieniężnej; - art. 189f § 1 K.p.a. poprzez błędną wykładnię oraz niezastosowanie i przyjęcie, że waga naruszenia nie jest znikoma i w związku z tym nieodstąpienie od nałożenia kary; - art. 9g pkt 1 w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że okoliczności uzasadniające brak jej wpływu na poziomy osiągniętego recyklingu nie mają żadnego wpływu na możliwość nałożenia kary. Spółka wniosła o uchylenie obydwu wydanych w sprawie decyzji, względnie uchylenie tylko decyzji Organu II instancji, w każdym zaś przypadku o zasądzenie kosztów postępowania. Podniosła, że bardzo duża liczba gmin ma problemy z osiągnięciem poziomów recyklingu, co spowodowane jest obliczaniem poziomu recyklingu z uwzględnieniem masy wytworzonych odpadów komunalnych (w tym tych zmieszanych, których podstawową metodą utylizacji jest składowanie). W 2023 r. ze 1071,1410 Mg odpadów komunalnych odebranych przez nią od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych znaczny odsetek stanowiły odpady o kodzie 20 03 01 niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne. Uzysk materiałów nadających się do ponownego użycia i recyklingu wyniósł 5,6%, co z kolei, z uwagi na ilość odpadów, które nie zostały odebrane selektywnie, znacząco wpłynęło na całkowity poziom osiągniętego przez nią recyklingu. Natomiast, odpady selektywnie zebrane, które stanowiły niewielki odsetek odpadów odebranych przez nią od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, zostały poddane recyklingowi w 100 %. Spółka zakwestionowała możliwość oddania do recyklingu odpadów komunalnych w większej ilości, skoro tylko 239,1032 Mg odebranych przez nią odpadów stanowiły te nadające się, po doczyszczeniu, do recyklingu i te zostały poddane recyklingowi w 100%. Nie miała więc skąd wziąć brakującej ilości odpadów nadających się do recyklingu. Zwróciła uwagę, że to gmina powinna podjąć czynności względem właścicieli nieruchomości, aby przymusić ich do realizacji obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Spółka podkreśliła, że jest karana za brak realizacji obowiązku, którego w istniejących okolicznościach faktycznych obiektywnie nie mogła zrealizować. Brak takiej realizacji był okolicznością całkowicie od niej niezależną. Nie jest bowiem wytwórcą odpadów komunalnych, a tylko odbiera te wytworzone i zebrane przez inne podmioty. Nie może przy tym ani przewidzieć, jakie dokładnie odpady odbierze - ich skład morfologiczny wytwarzanych na różnych nieruchomościach jest różny i zmienia się dodatkowo w ciągu roku. Spółka podniosła, że na własny koszt, podejmuje działania zmierzające do zwiększenia odsetka odpadów odbieranych przez siebie z nieruchomości niezamieszkałych jako odpady selektywnie zebrane. Przeprowadza bowiem akcję [....], dającą preferencje przedsiębiorcom właściwie segregującym odpady. Spółka zauważyła też, że instalacje komunalne działają w bardzo podobny sposób, a instalacja wybrana przez nią jest bardzo nowoczesna i osiągany przez nią poziom recyklingu jest jednym z wyższych w skali kraju. Sposoby postępowania z odpadami o kodzie 20 03 01 w każdej z instalacji komunalnej w Polsce są zbliżone, a co za tym idzie żadna z nich nie pozwala na takie przetworzenie odpadów o kodzie 20 03 01 by móc osiągnąć z nich 35% poziom recyklingu. Zdaniem Spółki, nawet gdyby osiągnęła jednak ten poziom, to miałoby to nieznaczny wpływ na poziom recyklingu osiągany przez Miasto (wzrost o 0,51%) i nie spowodowałoby osiągnięcia przez Miasto wymaganego poziomu recyklingu. Naruszenie, którego się dopuściła nie miało i nie mogło mieć negatywnego wpływu na środowisko naturalne, bowiem było incydentalne - w 2020 r., w 2021 r. czy w 2022 r. poziomy recyklingu dla nieruchomości niezamieszkałych były osiągane. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, odsyłając do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli administracji publicznej sąd stosuje kryterium zgodności z prawem, co wynika z brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.). Analizuje więc, czy prowadzone przez organy postępowanie odpowiadało regulacjom procesowym, a także, czy dokonano prawidłowej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod istotne dla sprawy normy materialnoprawne. Tylko stwierdzenie nieprawidłowości wymienionych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." obliguje do usunięcia skarżonego aktu z obrotu prawnego. Tak więc, zauważenie przyczyn z art. 156 K.p.a. skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Natomiast, zaistnienie wad w postaci: naruszenia prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy powoduje konieczność uchylenia decyzji w całości lub w części. Jeśli natomiast sąd uchybień powyższych nie stwierdzi, wówczas oddala skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu stanowiła decyzja o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego w 2023 roku poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości 35% wagowo. Istotny dla sprawy stan faktyczny nie jest sporny. Skarżąca Spółka jest przedsiębiorcą odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości i jako taki podmiot wpisana jest do Rejestru Działalności Regulowanej, zgodnie z art. 9b ust. 1 i art. 9c ust. 1 u.c.p.g. W świetle art. 9g pkt 1 u.c.p.g., jest ona obowiązana do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1. Realizację powyższego obowiązku musi wykazać w rocznym sprawozdaniu, które z mocy art. 9n ust. 2 u.c.p.g. przekazywane jest wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie do dnia 31 stycznia za poprzedni rok kalendarzowy. Zawiera ono bowiem właśnie m. in. informację o osiągniętym poziomie przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (art. 9n ust. 4 u.c.p.g.). Do wymogu powyższego Spółka się dostosowała, bowiem 31 stycznia 2024 r. przedłożyła przedmiotowe sprawozdanie, które następnie dwukrotnie skorygowała. Ze sprawozdania powyższego wynika, że nie dotrzymała Ona obowiązku wynikającego ze wskazanego art. 9g pkt 1 u.c.p.g. Ten ostatni przepis odsyła m. in. do art. 3b ust. 1, w którego pkt 3 wskazane jest, że gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 35% wagowo - za rok 2023. Tymczasem, Spółka - jak wskazuje przedmiotowe sprawozdanie - odebrała w tym roku odpady komunalne o masie 1071,1410 Mg, natomiast masa odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi wyniosła 300,4152 Mg. Zatem, poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wyniósł 28,05%, wobec wymaganego w 2023 r. poziomu 35%. Okoliczności te - jak już wyżej podniesiono - nie były kwestionowane, natomiast spór dotyczył zasadności nałożenia na Spółkę kary pieniężnej w sytuacji, gdy nie miała Ona obiektywnej możliwości uzyskania wymaganego poziomu. Powyższa niemożność winna była prowadzić, zdaniem Skarżącej, do odstąpienia od nałożenia tej kary na podstawie art. 189f K.p.a. Jak stanowi art. 9x ust. 2 u.c.p.g., przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. W związku ze zreformowaniem przez Kolegium decyzji Organu I instancji i określeniem na nowo wielkości kary pieniężnej, sposób obliczenia tej kary, jak i jej wysokość nie są już kwestionowane przez Stronę skarżącą. Spółka w złożonym odwołaniu nie zgodziła się z przyjętą przez Organ stawką opłaty, wskazując, że winna to być kwota 300,17 zł i taką też stawkę zastosowało SKO. W związku z tym, wielkość kary obliczona zgodnie ze wzorem z art. 9x ust. 3 u.c.p.g. to 22 358 zł (300,17 zł x 74,4838 Mg) tj. po zaokrągleniu wymaganym przez art. 9zf u.c.p.g. w zw. z art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej. W tym miejscu należy zauważyć, że kwestia możliwości stosowania powołanego przez Spółkę przepisu K.p.a. (art. 189f) dającego możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie była jednolicie rozpatrywana w orzecznictwie sądowym. Rozbieżności te zostały jednakże rozstrzygnięte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2022 r. (III OPS 1/21), w której Sąd ten przesądził, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stosuje się art. 189f K.p.a. Żaden bowiem z przepisów powołanej ustawy nie normuje przesłanek takiego odstąpienia. Powołany art. 9x u.c.p.g. znajduje się we wskazanym wyżej rozdziale 4d. Odnosząc się do możliwości zastosowania względem Spółki wskazanego art. 189f K.p.a. należy podnieść, że podmioty zajmujące się odbiorem odpadów komunalnych są profesjonalistami w tej branży, a zatem muszą być świadome ciążących na nich obowiązków i konsekwencji prawnych wynikających z ich niedotrzymania. Muszą więc w taki sposób zorganizować swoje przedsiębiorstwa, by zapewnić spełnienie wymagań wynikających z ustawy. Powinny więc oszacować swoje rzeczywiste możliwości faktyczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy, a w razie potrzeby renegocjować zawarte umowy, jak też informować gminę o występujących na jej terenie problemach związanych z odbieraniem odpadów (związanych z niewłaściwą ich segregacją), czy też prowadzić odpowiednie akcje informacyjne mieszkańców, jak też oferować korzystniejsze warunki finansowe za odbiór odpadów zbieranych selektywnie. Przesłanką wymierzenia przedmiotowej kary jest więc obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązków wynikających z art. 9g u.c.p.g. Prowadząc zatem postępowanie w tego rodzaju sprawie organ właściwy nie bada takich okoliczności jak stopień przyczynienia się przedsiębiorcy do nieosiągnięcia przewidzianych ustawą poziomów recyklingu, zawinienia zobowiązanego, czy też sytuacji rynkowej. Wskazuje na to pośrednio treść art. 9zc u.c.p.g., który nakazuje uwzględnienie przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych stopnia szkodliwości czynu, zakresu naruszenia czy dotychczasowej działalności podmiotu. Unormowanie to nie odnosi się jednakże do kar, o których mowa w art. 9x ust. 2 u.c.p.g., bowiem nie wymienia tego ostatniego przepisu, wskazując zaś wprost inne uregulowania prawne, których ma dotyczyć. Powyższe pominięcie świadczy o celowym zabiegu prawodawcy, który świadomie w przypadku kary, o której mowa w sprawie niniejszej nie przewidział możliwości jej miarkowania w zależności od wspomnianych okoliczności. Gdyby zgodzić się z twierdzeniami Skarżącej, to przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. mógłby się okazać w praktyce "martwy", ponieważ przedsiębiorca zawsze mógłby się powołać na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, uzasadniając to nieskutecznym podejmowaniem różnych dostępnych mu działań, ukierunkowanych na realizację tego celu. Tymczasem, jak słusznie zauważyło Kolegium, prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z określonymi ryzykami i podmiot, który taką działalność prowadzi, ryzyka te musi ponosić. Jeśli zaś nie godzi się na to, to winien zaprzestać określonego rodzaju działalności bądź też w ogóle jej nie podejmować. Tym samym, argumentacja Spółki dotycząca rodzaju odbieranych odpadów komunalnych, a więc, że były to głównie niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne, jak też to, że nie ma Ona wpływu na to, jakie odpady odbiera od mieszkańców nie mogła mieć przesądzającego znaczenia dla tego, czy kara winna być nałożona czy też nie. W rozpoznawanej sprawie Organy dokonały analizy możliwości zastosowania odstąpienia od wymierzenia kary. Wyniki tych rozważań doprowadziły do stwierdzenia, że brak było podstaw do zastosowania tej instytucji. Sąd w składzie orzekającym zgadza się z tym stanowiskiem. Przy ocenie powyższego należy mieć na względzie, że instytucja przewidziana w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. ma charakter wyjątkowy, a zatem musi być stosowana ze szczególną rozwagą. Jeśli bowiem ustawodawca nałożył określony obowiązek, to jego adresat jest zobligowany obowiązek ten wykonać. W myśl przywołanego przepisu, organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Organy uznały, że z taką znikomością nie mamy do czynienia w uwarunkowaniach sprawy, gdzie, wymagany ustawą poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynosi 35 % wagowo, zaś ten osiągnięty przez Spółkę to 28,05 %, a zatem nie zbliżający się do wyznaczonego przez ustawodawcę. Prezydent dodatkowo podkreślił, że Spółka mogła analizując na bieżąco osiągane poziomy dokonać korekty swoich zobowiązań. Organ ten zwrócił też uwagę na podwójny charakter przedmiotowej kary tj. restrykcyjny (odpłata za popełniony czyn) oraz prewencyjny (zapobieżenie podobnym czynom w przyszłości). Podkreślił również, że sprawa administracyjna dotyczy nieosiągniętego poziomu za 2023 rok, a zatem za bezprzedmiotowe należy uznać rozważania odnośnie do "zaprzestania naruszenia prawa". Z tej też przyczyny, nie było także uzasadnione wzywanie Strony do przedłożenia dowodów dotyczących usunięcia naruszenia prawa, o czym mowa w art. 189f § 2 K.p.a. Zdaniem Sądu, wywody Organów w powyższym przedmiocie należy uznać za wystarczające. Wprawdzie, uzasadnienie decyzji Kolegium nie jest zbyt szerokie, jednak należy przyjąć, że wystarczające. Organ II instancji reformując rozstrzygnięcie Prezydenta tylko w zakresie wielkości nałożonej kary podzielił Jego stanowisko w pozostałym zakresie. Odnosząc się do argumentacji Spółki należy wskazać, że obowiązek osiągnięcia wynikających z przepisów poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, obciąża przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości niezależnie od takiego samego obowiązku ciążącego na gminie. Odpowiedzialność przedsiębiorcy za osiągnięcie przedmiotowych poziomów jest więc jego indywidualną odpowiedzialnością, niezależną od tego, czy wymagany poziom udało się ostatecznie w danej gminie osiągnąć. Zdaniem Sądu, nie jest zatem zasadny argument Spółki, że nawet gdyby osiągnęła Ona wymagany ustawą poziom, to miałoby to nieznaczny wpływ na poziom recyklingu osiągany przez Miasto (wzrost o 0,51%) i nie spowodowałoby osiągnięcia przez Miasto wymaganego poziomu recyklingu. Fakt bowiem, że osiągnięty przez Nią wynik nie przełożył się w wyraźnie negatywny sposób na wynik gminy nie może świadczyć o znikomej wadze naruszenia, którego dopuściła się Skarżąca. Jak już wyżej podkreślono, odpowiedzialność każdego z tych podmiotów, a więc gminy i przedsiębiorcy jest indywidualna i niezależna od siebie. Podjęcie zaś przez Spółkę działania edukacyjno-promocyjnego w postaci akcji "[...]" wobec podmiotów z terenu Jej działalności należy niewątpliwie ocenić pozytywnie, nie oznacza to jednak automatycznie spełnienia przesłanek do zastosowania wobec Spółki możliwości z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Należy jeszcze podnieść, że nie bez znaczenia dla oceny dopuszczalności odstąpienia od wymierzenia kary w kontekście przesłanki wagi naruszenia jest charakter dóbr i wartości podlegających ochronie. Chronionym dobrem jest w tym przypadku dobro wspólne, jakim jest środowisko, a celem - ograniczenie negatywnego oddziaływania na jego elementy przyrodnicze, poprzez wprowadzenie obowiązku osiągnięcia określonych limitów recyklingu. Wprowadzone ustawą poziomy recyklingu w ramach gospodarowania odpadami komunalnymi ukierunkowane są na ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko zbędnych wytworów działalności ludzkiej. Kwestia negatywnego wpływu na środowisko odpadów jest w istocie oczywista, dlatego nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Strony skarżącej, że "właściwie nie wystąpiły żadne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych". Konkludując Sąd stwierdza, że dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak również przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego należy uznać za wystarczające do załatwienia sprawy. Tym samym, Organy zadość uczyniły ciążącym na nich obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Uzasadnienie decyzji Organu I instancji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a., natomiast uzasadnienie SKO tylko częściowo, jednak uchybienie w tym zakresie nie miało wpływu na wynik sprawy. Jak już podniesiono, Organ ten podzielił stanowisko Prezydenta co do niemożności odstąpienia w przypadku Skarżącej od nałożenia na Nią kary pieniężnej. Jako więc, że Spółka nie osiągnęła w roku kalendarzowym 2023 w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, określonego w art. 3b ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. powyższe musiało skutkować nałożeniem na Nią kary pieniężnej w oparciu na art. 9x ust. 2 u.c.p.g., obliczonej stosownie do wzoru wynikającego z art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Skarżąca, jako podmiot profesjonalny, wiedziała jakie zasady obowiązują przy prowadzeniu tego rodzaju działalności oraz jakie wiążą się z tym konsekwencje. Jeśli bowiem jakiś podmiot chce wykonywać działalność gospodarczą, czyli zarobkową, przyjmuje na siebie zobowiązania wynikające z przepisów i ponosi odpowiedzialność za ich niewypełnienie. Wobec niestwierdzenia naruszeń zarówno prawa materialnego jak i procesowego, które uzasadniałyby wyeliminowanie skarżonej decyzji z obrotu prawnego Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 6 lutego 2025
- Symbol z opisem
- 6135 Odpady
- Hasła tematyczne
- Administracyjne postępowanie Ochrona środowiska
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/ Jolanta Kłoda-Szeliga Stanisław Śliwa /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
art. 9x ust. 2 · Dz.U. 2024 poz. 399
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
art. 189f § 1 · Dz.U. 2024 poz. 572
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
art. 151 · Dz.U. 2024 poz. 935
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Bd 34/25 · 28 maja 2025
Wyrok WSA w Bydgoszczy z 28 maja 2025 r., II SA/Bd 34/25 – odpady
Sygnatura: IV SA/Wa 2403/24 · 28 maja 2025
Postanowienie WSA w Warszawie z 28 maja 2025 r., IV SA/Wa 2403/24 – odpady
Sygnatura: IV SA/Wa 133/25 · 28 maja 2025
Wyrok WSA w Warszawie z 28 maja 2025 r., IV SA/Wa 133/25 – odpady
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny