II SA/Rz 270/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: przewodniczący - sędzia WSA Ewa Partyka /spr./ sędziowie - sędzia WSA Paweł Zaborniak sędzia WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K.A.G. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Joanny Zdrzałki, Elżbiety Mazur-Selwy i Krystyny Józefczyk od rozpoznania sprawy ze skarg K.A.G., [ ] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] listopada 2015 r. nr [.] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów - p o s t a n a w i a - odmówić wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Joanny Zdrzałki, Elżbiety Mazur-Selwy i Krystyny Józefczyk od rozpoznania niniejszej sprawy.

Decyzją z dnia [.] listopada 2012 r. nr [.], Starosta Powiatu [.] zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi [.] gmina [.] o ogólnym obszarze 242,5336 ha, poszerzony o część gruntów wsi [.] gmina [.] o pow. 0,60 ha. Decyzją z dnia [.] listopada 2015 r. nr [.], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Skargę na ostatnio wymienioną decyzję wnieśli wymienieni w sentencji skarżący. W piśmie z dnia 18 sierpnia 2016 r. (k. 279) skarżąca K.A.G. zawarła wniosek o wyłączenie sędziów WSA w Rzeszowie Joanny Zdrzałki, Elżbiety Mazur-Selwy i Krystyny Józefczyk, którzy brali udział w wydaniu wyroku o sygn. II SA/Rz 506/14 podając, że zachodzą wobec nich okoliczności uzasadniające wątpliwość co do ich bezstronności. Wnioskodawczyni powzięła je po zapoznaniu się z uzasadnieniem sporządzonym w ww. sprawie. Uważa, że w sprawie II SA/Rz 506/14 doszło do matactwa. Sąd miał opory w dopuszczeniu jej do głosu podczas rozprawy. Została dwukrotnie upomniana, a gdy podnosiła rękę i prosiła o udzielenie głosu Sędziowie nie zwracali na nią uwagi. Sędziowie pilnowali, aby najmniej lub nic to protokołu nie zostało wpisane, oprócz słów "podtrzymuję moją skargę". Poinformowano ją, że zostanie wyprowadzona z sali, ale w końcu została dopuszczona do głosu. Niemniej, ówczesną sprawę rozpoznano bez odniesienia się do argumentów zawartych w skardze. Sędziowie nie respektowali zeznań osób biorących udział w scaleniu i byli bardzo stronniczy działając irracjonalnie na korzyść administracji państwowej. W protokole nie zapisano pełnego jej zeznania, o odwołanie o jego sprostowanie odrzucono. W złożonych oświadczeniach sędziowie Joanna Zdrzałka, Elżbieta Mazur-Selwa i Krystyna Józefczyk podały, że nie zachodzą wobec nich żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) dalej zwanej: "Ppsa". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Realizacji bezstronności służy zawarta w przepisach Ppsa instytucja wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 – iudex inhabilis) albo na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 – iudex suspectus). Instytucja ta służy zapewnieniu rozpoznania sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą i którzy w obiektywnym wymiarze będą wolni od uzasadnionych podejrzeń i wątpliwości co do ich bezstronności, a więc osobistego zainteresowania (z przyczyn faktycznych lub prawnych) wynikiem danej sprawy. Czynności Sądu i sędziego powinny być bowiem oparte na w pełni zobiektywizowanych przesłankach i podjęte bez jakichkolwiek uprzedzeń do stron postępowania. Wniosek o wyłączenie sędziego nie może jednak być oparty tylko na subiektywnym przekonaniu strony. Nie może być w żadnym razie wykorzystywany do eliminowania z postępowania sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów. Rozpoznając wniosek K.A.G. o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziów Joanny Zdrzałki, Elżbiety Mazur-Selwy i Krystyny Józefczyk w pierwszej kolejności wskazać należy, że żaden z ww. sędziów nie został wyznaczony jako sprawozdawca w niniejszej sprawie. Nie wyznaczono również składu sędziowskiego (orzeczniczego), w którym miałyby uczestniczyć. Niemniej, nie dyskwalifikuje to samego wniosku, który podlega rozpoznaniu w trybie określonym w Ppsa. Wniosek oparto na przepisie art. 19 Ppsa. Zgodnie z nim, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Zasadniczo wnioskodawczyni opiera swoje wątpliwości co do bezstronności ww. sędziów na przebiegu rozprawy w sprawie o sygn. II SA/Rz 506/14, w której byli członkami składu orzekającego. W sprawie tej wyrokiem z dnia 29 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] grudnia 2013 r. nr [.] stwierdzające niedopuszczalność odwołań od decyzji Starosty Powiatu [.] z dnia [.] listopada 2012 r. nr [.] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów. Wyrok uprawomocnił się bez wniesienia przez którąkolwiek ze stron skargi kasacyjnej. Analiza akt tamtej sprawy i oświadczeń złożonych przez sędziów Joannę Zdrzałkę, Elżbietę Mazur-Selwę i Krystynę Józefczyk w niniejszej sprawie nie pozwoliła podzielić argumentów podniesionych w rozpoznawanym wniosku. Z protokołu rozprawy z dnia 21 października 2014 r. (II SA/Rz 506/14) wynika, że K..A.G. była na niej obecna i zabierała głos, a jej wypowiedź została zaprotokołowana, zgłoszony zaś wniosek dowodowy oddalony. Była ona obecna również podczas ogłaszania orzeczenia w dniu 28 i 29 października 2014 r. W piśmie z dnia 3 grudnia 2014 r. wystąpiła zaś m.in. o sprostowanie protokołów, przy czym zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2014 r. odmówiono uwzględnienia tego żądania z powodu jego wniesienia z uchybieniem terminu. Wyrok z dnia 29 października 2014 r. uprawomocnił się, a żadna ze stron nie wniosła skargi kasacyjnej. W żadnym z ww. protokołów nie odnotowano zdarzeń naprowadzanych (zarzucanych) we wniosku o wyłączenie sędziów. Niemniej stwierdzić należy iż to, że skarżąca – jak podaje, nie mogła wypowiadać się w sprawie wedle swego uznania nie świadczy jeszcze o naruszeniu przez ww. skład sędziowski gwarancji procesowych określonych w Ppsa albo naruszeniu nakazu bezstronnego postępowania przez sędziów. Przepisy Ppsa określają bowiem, że rolą przewodniczącego jest m.in. udzielanie głosu (art. 98 § 1 Ppsa). Zasadą wynikającą z § 46 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. poz. 1177) jest zaś to, że na rozprawie przed sądem administracyjnym każda ze stron zabiera głos tylko jeden raz, chyba że przewodniczący składu orzekającego uzna dalszą wypowiedź strony za potrzebną. Wniosek o uzupełnienie lub sprostowanie protokołu można natomiast zgłosić tylko w terminie 30 dni, ponieważ taki określa przepis art. 103 Ppsa. Sąd administracyjny może zaś przeprowadzić tylko dowód uzupełniający z dokumentów (art. 106 § 3 Ppsa). Samo zaś orzekanie przez tego samego sędziego w innych sprawach tej samej osoby nie stanowi dostatecznego uzasadnienia do postawienia takiemu sędziemu zarzutu stronniczości (braku obiektywizmu lub negatywnego nastawienia do strony), a niniejsze postępowanie nie służy badaniu zasadności czynności w innym postępowaniu sądowym. W sprawie o sygn. II SA/Rz 506/14 żadna ze stron nie wniosła zaś skargi kasacyjnej. Wnioskodawczyni nie podała natomiast żadnych innych obiektywnych okoliczności świadczących o tym, aby sędziowie Joanna Zdrzałka, Elżbieta Mazur-Selwa i Krystyna Józefczyk miały negatywne emocjonalne nastawienie do niej albo zachodziły inne jeszcze okoliczności mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Na marginesie Sad zauważa jednak, że wyrokiem w sprawie II SA/Rz 506/14 skargi zostały przez Sąd uwzględnione, a kontrolowane postanowienie uchylone. Uwzględnienie wniosku i wyłączenie sędziego nie może nastąpić tylko na podstawie subiektywnego odczucia wnioskującej strony o braku bezstronności sędziego. O wyłączeniu decydować muszą fakty obiektywne i możliwe do weryfikacji. Pomiędzy ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w przedstawionych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny, musi zachodzić związek przyczynowy, którego skarżąca nie uprawdopodobniła. Nie uzasadniają wyłączenia także same tylko kontakty urzędowe sędziego ze stroną w innych sprawach, jeżeli nie zostanie wykazane istnienie dodatkowych okoliczności świadczących o możliwości (prawdopodobieństwie) bezstronności sędziego. Skoro zatem wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła żadnych zewnętrznych i obiektywnie uchwytnych przesłanek wyłączenia sędziów Joanny Zdrzałki, Elżbiety Mazur-Selwy i Krystyny Józefczyk, a sędziowie ci oświadczyli, że okoliczności takie wobec nich nie zachodzą, to wniosek ten podlegał oddaleniu na podstawie art. 19 Ppsa jako niezasadny.