II SA/Rz 59/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wójta Gminy [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 2 października 2025 r. nr SKO.4171.10.2025 w przedmiocie nakazu wykonania na odcinku istniejącego urządzenia studni - p o s t a n a w i a - I. odrzucić skargę, II. zwrócić Wójtowi Gminy [...] kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 października 2025 r. nr SKO.4171.10.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu (dalej: "Kolegium"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm., dalej: "k.p.a.") w pkt I. uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt") z dnia 6 stycznia 2025 r. nr OŚG-II-6331.09.28.24/25 w całości, w pkt II. nakazało Wójtowi Gminy [...] 1. wykonać na odcinku istniejącego urządzenia wodnego – tj. kanalizacji deszczowej - studnię ze zwieńczeniem kopułowym, 2. na długości 8 metrów wykonać odprowadzenie wody za pomocą korytka odwadniającego betonowo – żeliwnego C250, 3. termin wykonania powyższych urządzeń wyznaczyć do dnia 30 grudnia 2025 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na przedmiotową decyzję wniósł Wójt kwestionując jej prawidłowość i podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o odrzucenie skargi wskazując, że bez względu na przedmiot sprawy i jego rzeczywisty związek z interesem prawnym gminy, gmina nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej dotyczącej osoby trzeciej, w której decyzję wydaje wójt gminy. Gmina ani żaden jej organ nie mają uprawnienia do zaskarżenia do sądu administracyjni decyzji organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi sąd administracyjny bada, czy spełnione zostały przesłanki jej dopuszczalności determinujące jej merytoryczne rozpoznanie. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest jej wniesienie przez legitymowany do tego podmiot. Zagadnienie tzw. legitymacji skargowej reguluje art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1), a także inny podmiot, jeżeli ustawy przyznają mu takie prawo (§ 2). Przy ocenie legitymacji skargowej Wójta w przedmiotowej sprawie decydujące znaczenie ma zagadnienie pozycji ustrojowej w polskim systemie jurysdykcji administracyjnej jednostek samorządu terytorialnego, których organom powierzono orzekanie w sprawach indywidualnych. Jednostka samorządu terytorialnego może w postępowaniu administracyjnym pełnić wyznaczoną przez ustawodawcę rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a., który będzie "bronił" interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie Może być także - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy k.p.a. przyznają stronom postępowania administracyjnego (uchwała NSA z 19 maja 2003 r. OPS 1/03, CBOSA). W orzecznictwie ugruntował się pogląd zgodnie z którym w sytuacji, gdy obowiązujące prawo powierza jednostce samorządu terytorialnego kompetencję do rozstrzygania, w drodze decyzji, o prawach i obowiązkach podmiotu pozostającego poza systemem organów administracji publicznej, jednostka ta nie staje się stroną tego postępowania nawet wówczas, gdy decyzja wywołuje określone skutki cywilnoprawne dla niej jako właściciela (por. uchwałę NSA z 9 października 2000 r., OPK 14/00, ONSA 2001/1/17 oraz uchwałę z 19 maja 2003 r., OPS 1/03, ONSA 2003/4/115). Pogląd ten uzupełnia stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 16 lutego 2016 r. (sygn. akt I OPS 2/15, CBOSA), które Sąd w pełni podziela, a po myśli którego ilekroć przepisy prawa pozytywnego sytuują organ jednostki samorządu terytorialnego w pozycji organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie administracyjne lub podatkowe w sprawie indywidulanej, na którymś z jego etapów, tylekroć wyłączona zostaje możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego na drodze zarówno postępowania sądowego, jak i administracyjnego. W cyt. wyżej uchwale wskazano, że w sytuacji, w której jednostka samorządu terytorialnego nie występuje jako adresat działań władczych innych organów władzy publicznej, lecz sama podejmuje takie działania wobec innych podmiotów także jej uprawnienia skargowe ulegają ograniczeniu. Stworzenie jednostkom samorządu terytorialnego prawnej możliwości dochodzenia swego interesu przed sądem administracyjnym przeciwko interesowi prawnemu obywatela, który był przedmiotem decyzji organu tej jednostki wydanej w pierwszej instancji naruszałoby bowiem standardy demokratycznego państwa prawnego, ponieważ postępowanie takie nie zapewniałoby "równości broni" jego stronom oraz podważałoby zaufanie do organów władzy publicznej. Zatem w sprawie, w której organ jednostki samorządu terytorialnego orzekał jako organ I instancji, rola jednostki samorządu terytorialnego skończyła się z chwilą wydania decyzji. W konsekwencji, jednostka ta nie ma legitymacji do ewentualnego udziału w postępowaniu odwoławczym ani inicjowania postępowania w trybach nadzwyczajnych lub udziału w nich w przypadku zainicjowania postępowania nadzwyczajnego przez uprawniony podmiot – nawet jeśli przedmiot tamtych postępowań dotyczy jej praw właścicielskich. W rozpatrywanej sprawie, jak już wskazano, skarga została wniesiona przez Wójta, działającego jako organ administracji publicznej. Wójt, orzekając w sprawie jako Organ I instancji, nie miał legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, a zatem nie był również podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję Organu odwoławczego. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna i na podstawie art. 58 § 1 pkt. 6 P.p.s.a. w pkt I postanowienia orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego Sąd orzekł w pkt II postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 i § 2 P.p.s.a.