II SA/Rz 916/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2026 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 24 kwietnia 2025 r. nr SKO.4160/11/2025 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego - oddala skargę -

Zaskarżonym postanowieniem z 24 kwietnia 2025 r. nr SKO.4161/11/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej SKO, Kolegium, Organ II instancji lub Organ odwoławczy), po rozpatrzeniu zażalenia A. S. (dalej: Skarżący) od postanowienia Burmistrza Miasta [...] (dalej: Burmistrz lub Organ I instancji) z 25 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego - utrzymało w mocy postanowienie Organu I instancji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt postępowania wynika, że Skarżący zwrócił się do Burmistrza z wnioskiem o rozgraniczeniu nieruchomości stanowiącej jego własność - działki nr [...] w [...] z nieruchomościami sąsiednimi oznaczonymi jako: działka nr [...] (własność M. W.) i [...] (własność I. S.). Burmistrz wszczął postępowanie rozgraniczeniowe, upoważniając uprawnionego geodetę do przeprowadzenia czynności rozgraniczenia, który wraz z wykonaną dokumentacją rozgraniczeniową, przedłożył fakturę za wykonaną pracę, na kwotę 3 500 zł. Decyzją z 25 lutego 2025 r. nr [...] Burmistrz orzekł o rozgraniczeniu działki Skarżącego nr [...], z nieruchomościami sąsiednimi oznaczonymi [...], a następnie postanowieniem z 25 lutego 2025 r. orzekł w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Organ ustalił koszty postępowania na kwotę 3 500 zł (do kosztów zaliczono koszt dokonania czynności rozgraniczeniowych w terenie i sporządzenia dokumentacji rozgraniczeniowej przez geodetę uprawnionego), oraz osoby zobowiązane do pokrycia tychże kosztów tj. wszystkich trzech uczestników postępowania rozgraniczeniowego, a także rozdzielił koszty postępowania rozgraniczeniowego w ten sposób, ze Skarżącego zobowiązał do partycypowania w kosztach w kwocie 1750 zł, natomiast pozostałych dwoje uczestników rozgraniczenia w kwotach po 875 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ I instancji powołał się na regulację art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r., poz. 1071 ze zm.; dalej: k.c.) oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 i uzasadniał, że postępowanie rozgraniczeniowe toczy się w interesie wszystkich podmiotów uczestniczących w rozgraniczeniu bez względu na to, którzy z nich żądali wszczęcia tego postępowania. Tym samym zarówno w stadium administracyjnym, jak i sądowym, koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, z uwagi na ich interes w postępowaniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił Organowi I instancji naruszenie art. 7 i art. 77 § ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej K.p.a.), podkreślając, że strony przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego były w równym stopniu zainteresowane rozgraniczeniem gruntów oraz utrzymaniem stałych znaków granicznych, a zatem po równo powinny partycypować w kosztach tego rozgraniczenia. Tymczasem organ zróżnicował koszty postępowania na niekorzyść Skarżącego, obciążając go dwukrotnie wyższą kwotą. Opisanym na wstępie postanowieniem z 24 kwietnia 2025 r. Kolegium utrzymało w mocy postanowienie Organu I instancji, odwołując się do przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm.) i art. 262 § 1 i art. 264 § 1 K.p.a. oraz wskazując, że prawidłowym było obciążenie kosztami wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, gdyż rozgraniczenie to leżało w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości rozgraniczanych. Kolegium wyraźnie wskazało, że koszty rozgraniczenia działki nr [...] z działką sąsiednią nr [...] ponoszą po połowie właściciele tychże działek, tak samo jak po połowie ponoszą koszty rozgraniczenia właściciele działek nr [...] z działką sąsiednią o numerze [...]. Wobec tego ustalone w pkt 4 zaskarżonego postanowienia koszty rozgraniczenia zostały, zdaniem SKO, ustalone prawidłowo, gdyż obciążają wszystkie strony postępowania rozgraniczeniowego w prawidłowej wysokości. W skardze do WSA w Rzeszowie Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 10u ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2025 r. poz. 341- dalej: k.w.h.) poprzez niewłaściwe ustalenie prawa własności. W uzasadnieniu wskazał, że rozkład kosztów powinien odzwierciedlać rzeczywisty zakres sporności lub niepewności. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zwarte w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: skarga nie okazała się zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz. U. z 2024 r. poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc sprawdzeniu czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa, dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji/postanowienia z przepisami prawa. W tak zakreślonych granicach kontroli sądowej, wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie nie narusza bowiem obowiązującego prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie wydane w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, toczącego się z wniosku Skarżącego, który kwestionował przebieg granicy, wynikający z dokumentów geodezyjno-kartograficznych. Z postępowaniem rozgraniczeniowym nieodłącznie związane są jego koszty, na które składa się m.in. wydatek w postaci wynagrodzenia geodety. Są to koszty, które zostały poniesione w interesie oraz na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie i które w myśl art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. obciążają stronę postępowania. Wysokość tych kosztów, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia ustala organ w drodze postanowienia jednocześnie z wydaniem decyzji (art. 264 § 1 K.p.a.). W ustawie - prawo geodezyjne i kartograficzne brak jest bowiem szczególnych regulacji w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W przypadku kosztów rozgraniczenia nieruchomości istotne znaczenie ma uchwała NSA z 11 grudnia 2006 r . I OPS 5/06, w treści której przyjęto zasadę, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Skoro bowiem istota rozgraniczenia polega na wyodrębnieniu nieruchomości z innych, otaczających ją gruntów, poprzez ustalenie zasięgu prawa własności jej właściciela w stosunku do gruntów sąsiadujących, to zlikwidowanie sporu granicznego poprzez ustalenie stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami bez wątpienia leży w interesie wszystkich zainteresowanych stron. W treści powołanej uchwały, NSA odwołał się więc do art. 152 Kodeksu cywilnego, który przewiduje, że właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych, a koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Zdaniem NSA, bez wątpienia norma zawarta w tym przepisie ma również zastosowanie w postępowaniu administracyjnym. Nielogiczne byłoby bowiem założenie, że rozgraniczenie nieruchomości jest dokonywane w postępowaniu administracyjnym według innych kryteriów i prawideł niż rozgraniczenie nieruchomości, do którego dochodzi w postępowaniu cywilnym. Przedstawiona w uchwale teza wyraża zatem niewątpliwie zasadę proporcjonalnego rozdzielenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy wszystkich uczestników tego postępowania. Zasada ta została w przedmiotowej sprawie zastosowana prawidłowo, biorąc pod uwagę specyfikę stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy. Z mapy załączonej do akt postępowania wynika, że działka Skarżącego o nr [...] leży pomiędzy działkami pozostałych uczestników postępowania rozgraniczeniowego – działkami nr [...]. Stosując zasadę równomiernego rozdzielenia kosztów postępowania, pomiędzy uczestnikami tego postępowania organy nie mogły nie zauważyć, że Skarżący odpowiada zarówno za połowę kosztów rozgraniczenia jego nieruchomości z działką jednego z sąsiadów – tj. z działką nr [...], jak i za połowę kosztów rozgraniczenia tej nieruchomości z działką drugiego z sąsiadów tj. z działką nr [...]. Tym samym Skarżący, w ramach partycypowania w kosztach rozgraniczenia po połowie, ponosi odpowiedzialność za połowę kosztów ustalenia przebiegu całej granicy tj. dwukrotnie dłuższego odcinka granicy, aniżeli pozostali uczestnicy postępowania, ustalający w przedmiotowym postępowaniu jedynie fragment granicy swoich działek. Wobec tego udział Skarżącego w kosztach przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego jest w sposób zasadny dwukrotnie wyższy, aniżeli udział pozostałych dwóch uczestników tego samego postępowania. Tym samym nie negując ani faktu zaistnienia sporu granicznego, ani zasady udziału w kosztach wszystkich uczestników postępowania rozgraniczeniowego, organy zasadnie obciążyły kosztami przeprowadzonego postępowania wszystkich uczestników postępowania w sposób proporcjonalny do ich udziału w sprawie tj. do długości granicy, której przebieg uległ ustaleniu w toku przeprowadzonego postępowania. Wbrew twierdzeniom Skarżącego taki właśnie rozkład kosztów odzwierciedla rzeczywisty zakres interesów poszczególnych uczestników postępowania. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że gmina nie była uczestnikiem postępowania rozgraniczeniowego, a zatem zarzut skargi, w kwestii braku partycypowania w przedmiotowych kosztach ze strony gminy nie jest zasadny. Jak wyżej wskazano do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych, zobowiązani są właściciele gruntów sąsiadujących, którzy w ramach tego obowiązku ponoszą konieczne koszty. Ustawa nie przewiduje takiego obowiązku po stronie gminy. Na podstawie art. 264 K.p.a. organ prowadzący postępowanie rozgraniczeniowe zobowiązany był orzec o kosztach tego postępowania, w tym o kosztach w postaci wynagrodzenia geodety za wykonaną przez niego pracę. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia przepisu art. 10 k.w.h. Przepis ten nie ma bowiem zastosowania dla rozdzielenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy uczestników tego postępowania. Sama wysokość ustalonych w przedmiotowej sprawie kosztów postępowania rozgraniczeniowego nie jest kwestionowana w treści skargi. Niezależnie jednak od tego, w ramach kontroli zaskarżonego postanowienia poza granicami skargi, Sąd zauważa, że koszty te nie przekraczają wysokości uznawanej za uzasadnioną wysokość wynagrodzenia biegłego geodety w innych sprawach w tego samego rodzaju (por. postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych w Gorzowie, Białymstoku i Łodzi w sprawach: II SA/Go 568/25, II SA/Bk 1722/25, II SA/Łd 365/25, II SA/Łd 323/25). Sąd w składzie orzekającym podziela obecny w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym organ administracji publicznej ma obowiązek czuwać, aby koszty postępowania przerzucane na stronę tego postępowania nie były określone w wysokości nadmiernej, nieuzasadnionej zakresem pracy biegłego. Jednakże, oceniając wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego w przedmiotowej sprawie, na tle analogicznych kosztów w innych postępowaniach tego rodzaju - Sąd nie ma wątpliwości, co do tego, że wysokość wynagrodzenia biegłego nie została określona w wysokości nadmiernej i nieuzasadnionej. Tym samym w ocenie Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie ma podstaw do twierdzenia, że organ odwoławczy naruszył zarzucone w treści skargi przepisy prawa procesowego i materialnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.