II SA/Rz 94/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2026 r. w Rzeszowie sprawy ze skargi A. C. na uchwałę Rady Gminy Korczyna z dnia 17 listopada 2025 r. nr XVI/157/25 w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Wójta Gminy Korczyna - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę.

W dniu 21 stycznia 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga A. C. (dalej: "skarżący") na uchwałę Rady Gminy Korczyna z dnia 17 listopada 2025 r. nr XVI/157/25 w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Wójta Gminy Korczyna w związku z niewypełnieniem obowiązku posiadania gminnej ewidencji zabytków oraz programu opieki nad zabytkami, podjętą na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1153 – dalej: u.s.g.), art. 229 pkt 3, art. 237 i art. 238 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 – dalej: k.p.a.). W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Organu wniósł o odrzucenie skargi, jako niedopuszczalnej z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego do jej rozpatrzenia. Pełnomocnik Organu wyjaśnił, że z przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisów P.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie jedynie w sprawach ściśle określonych przez ustawę. Natomiast zaskarżona uchwała została podjęta w trybie przepisów Działu VIII k.p.a., regulujących instytucję tzw. skargi powszechnej. Instrument ten służy społecznej kontroli działalności administracji publicznej i nie jest związany z bezpośrednim kształtowaniem sytuacji prawnej wnoszącego ją podmiotu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności ocenia dopuszczalność skargi. Jeżeli bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy art. 3 – 5 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg wskazanych w tym przepisie, w tym m.in. skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż wyżej wskazane, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Podkreślenia wymaga, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie jedynie w sprawach ściśle określonych przez ustawę. Zaskarżona uchwała została wydana na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. w zw. z art. 229 pkt 3, art. 237 i art. 238 k.p.a. w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Wójta Gminy Korczyna w związku z niewypełnieniem obowiązku posiadania gminnej ewidencji zabytków oraz programu opieki nad zabytkami. W jej treści pouczono skarżącego o brzmieniu art. 239 k.p.a., w myśl którego, w przypadku gdy skarga, w wyniku jej rozpatrzenia, została uznana za bezzasadną i jej bezzasadność wykazano w odpowiedzi na skargę, a skarżący ponowił skargę bez wskazania nowych okoliczności - organ właściwy do jej rozpatrzenia może podtrzymać swoje poprzednie stanowisko z odpowiednią adnotacją w aktach sprawy - bez zawiadamiania skarżącego. Rada uznała wniesioną skargę w części dotyczącej posiadania gminnej ewidencji zabytków za bezzasadną, natomiast w części dotyczącej posiadania gminnego programu opieki nad zabytkami za zasadną, przedstawiając w uzasadnieniu uchwały motywy podjęcia takiego stanowiska. Zaskarżona uchwała została więc podjęta w ramach przewidzianego w Dziale VIII k.p.a. postępowania w sprawie skarg i wniosków. Należy wyjaśnić, że wskazane w tym dziale ustawy instrumenty służą społecznej kontroli działalności administracji publicznej i nie są związane z bezpośrednim kształtowaniem sytuacji prawnej wnoszącego ją podmiotu. Zgodnie z art. 227 k.p.a., przedmiotem takiej skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skargę składa się do organów właściwych do ich rozpoznania, które zostały wymienione w art. 229 pkt 1-9 k.p.a. Stosownie do tych przepisów skargi dotyczące zadań i działalności wójta i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw należących do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, rozpoznaje rada gminy. O sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego (art. 237 § 3 k.p.a.). Ponadto stosownie do art. 18b ust. 1 u.s.g., rada gminy rozpatruje skargi na działania wójta i gminnych jednostek organizacyjnych; wnioski oraz petycje składane przez obywateli; w tym celu powołuje komisję skarg, wniosków i petycji. Postępowanie skargowo-wnioskowe, uregulowane w Dziale VIII k.p.a., ma charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w tym postępowaniu nie stosuje się przepisów Działu II k.p.a., ponieważ - w odróżnieniu od postępowania administracyjnego - postępowanie skargowo-wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Tryb ten (art. 221 i następne k.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia NSA: z dnia 27 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 3045/15, z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 3207/17, dostępne w CBOSA). W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że skarżona uchwała stanowi w istocie jedynie zawiadomienie, o którym mowa w art. 237 § 3 k.p.a. Uchwała ta nie rozstrzyga konkretnej indywidualnej sprawy administracyjnej, a jedynie kończy jednoinstancyjne uproszczone postępowanie poprzez zawiadomienie strony skarżącej o sposobie rozpoznania skargi. Nie ma w tym wypadku znaczenia, że w rozpatrywanej sprawie zawiadomieniu temu nadano formę uchwały, bowiem forma taka wynika ze specyfiki działania organów kolegialnych. Nie jest to więc uchwała stanowiąca akt prawa miejscowego, bądź inna podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej, która podlegałaby kognicji sądu administracyjnego na postawie art. 3 P.p.s.a. Stanowisko wyrażone przez właściwy do rozpoznania skargi organ nie może być poddane kontroli organu wyższego stopnia, jak też sądu administracyjnego. Kontroli sądowoadministracyjnej nie podlega również ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. Powyższe pozostaje zgodne również z utrwalonym w tym przedmiocie orzecznictwem (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2008 r. II OSK 1839/07, postanowienie NSA z dni 22 lutego 2009 r. II OSK 241/09, postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r. II OSK 2692/11, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 11 lutego 2015 r. II SA/Rz 107/15, CBOSA). Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.