II SA/Wa 1302/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi P. G. na czynność Szefa Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości dodatku służbowego oddala skargę

Szef Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej czynnością z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 58 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2023 r., poz. 1683 z późn. zm.) oraz § 1 ust. 1 pkt 3, § 4 ust. 1, § 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 marca 2022 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz.U. z 2022 r. poz. 663) ustalił chor. P.G. (skarżący) z dniem 1 grudnia 2023 r. dodatek służbowy w wysokości 3.244,00 zł (słownie złotych: trzy tysiące dwieście czterdzieści cztery 00/100) miesięcznie. P.G. wniósł odwołanie od decyzji Szefa Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej z dnia [...] listopada 2023 r. do Sądu Rejonowego [...]. Stwierdził, że sentencja decyzji jest bezpodstawna i opiera się na całkowicie błędnej interpretacji zapisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 marca 2022 r w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej. Wskazana podstawa prawna w postaci § 5 ww. rozporządzenia stanowi podstawę do ustalania wysokości dodatku służbowego. Dodatek służbowy ustala się i przyznaje w chwili nawiązania stosunku służbowego, zgodnie z art. 40, art. 56, art. 57 ustawy o Służbie Więziennej. Od tej chwili, jak stanowią zapisy ustawy i rozporządzenia, dodatek służbowy ma charakter dodatku stałego. Art. 57 i 58 ustawy o Służbie Więziennej stanowi, że dodatek służbowy jest dodatkiem o charakterze stałym. Powołane rozporządzenie już samą swoją nazwą, również stanowi o tym, że dodatek służbowy jest dodatkiem o charakterze stałym. Stan faktyczny wygląda następująco: W dniu [...] czerwca 2023 r. Szef Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej wydał Akt Mianowania skarżącego o sygn. [...] i mianował go funkcjonariuszem Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej w służbie stałej. Tym samym aktem mianowania Szef Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej ustalił i przyznał skarżącemu dodatek służbowy w kwocie 3.956,00 zł. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. Szef IWSW ustalił skarżącemu z dniem [...] grudnia 2023 r. dodatek służbowy w wysokości 3.224,00 zł., a więc w wysokości niższej niż w chwili mianowania go do służby w dniu [...]czerwca 2023 r. Skarżący zauważył, że we wspomnianym rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 marca 2022 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej wskazane są trzy przypadki, w których można obniżyć dodatek służbowy o charakterze stałym. Są to kolejno: negatywna prawomocna opinia służbowa, prawomocne ukaranie karą dyscyplinarną, prawomocny wyrok za przestępstwo. Żadne z tych trzech przesłanek nie zaistniały w jego przypadku. Wobec powyższego stwierdził, że wydanie decyzji o obniżeniu stałego dodatku służbowego z kwoty 3.956,00 zł na kwotę 3.244,00 jest bezprawne i bezpodstawne i wynika z całkowicie błędnej interpretacji przytoczonych aktów prawnych. Sąd Rejonowy [...], [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. o sygn. [...] stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i sprawę przekazał do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Odpowiadając na wezwanie WSA w Warszawie Szef Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej (dalej IWSW) wskazał, że skarga Pana P.G. nie jest sprawą administracyjną, ani sprawą należącą do właściwości sądu administracyjnego, w rozumieniu przepisu art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). W tym świetle zasadnym byłoby odrzucenie skargi, czemu, jednak stoi temu naprzeciw art. 58 § 4 p.p.s.a. Z tego względu wnosił o oddalenie skargi (w całości) na podstawie art. 151 § 1 p.p.s.a.. W uzasadnieniu pisma wskazano między innymi, że: Wysokość dodatku służbowego jest uzależniona od wskazanych przez ustawodawcę przesłanek, zaś na niekierowniczych stanowiskach służbowych przy określaniu wysokości dodatku służbowego uwzględnia się: prawidłowe wykonywanie obowiązków służbowych, w szczególności inicjatywę i samodzielność w realizacji zadań służbowych, terminowość i efektywność podejmowanych działań, posiadane kwalifikacje i umiejętności wykorzystywane na zajmowanym stanowisku, a także powierzenie nowych lub dodatkowych obowiązków służbowych lub wystąpienie innej istotnej zmiany warunków służby związanej ze zwiększeniem obowiązków, wymagającej zaangażowania funkcjonariusza w wykonywanie zadań służbowych (§ 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Katalog tych kryteriów jest przykładowy, na co wskazuje zwrot "w szczególności". Dlatego też na wysokość omawianego dodatku mogą również wpływać takie okoliczności jak zmniejszenie obowiązków służbowych, niski poziom odpowiedzialności związanej z wykonywaną pracą, brak samodzielności itp. Dodatek służbowy może zostać obniżony na dwa sposoby - fakultatywnie i obligatoryjnie. Jednocześnie ustawodawca określił maksymalne wskaźniki, o jakie może zostać obniżony dodatek w zależności od konkretnego przypadku (§7 ust. 2 rozporządzenia). Ustawodawca uprawnia przełożonego do weryfikacji wysokości dodatku służbowego, w każdym czasie, gdy zaistnieją ku temu przesłanki, brak w tym zakresie ograniczeń. Równocześnie weryfikacja dodatku, która zaszła w przypadku odwołującego się, nie mieści się w kategorii obligatoryjnych przypadków (por. § 7 ust. 2 rozporządzenia). Stąd przełożony nie jest skrępowany górnymi limitami ustalenia spornego świadczenia. Dlatego można obniżyć dodatek służbowy o dowolną kwotę (%), bez naruszenia przepisów powołanego rozporządzenia. Z akt osobowych funkcjonariusza wynika, że funkcjonariusz prowadząc tylko jedna sprawę operacyjną de facto jej nie prowadził. Do sprawy tej sporządzono kartę nadzoru w dniu 29 października 2023 r. przez Zastępcę Szefa Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej. Z treści przedmiotowej karty wynika, że sprawa prowadzona była w sposób niewłaściwy, a prowadzone przez niego czynności operacyjne nie miały właściwej efektywności, jak również brak było z jego strony inwencji co do dalszych warunków planowanych działań. Na podstawie upoważnienia Szefa Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej Nr 1/2023 z dnia 25 października 2023 r. przeprowadzona została wizytacja na temat "zasadność i celowość wydatkowania środków finansowych z Funduszu Operacyjnego będącego w dyspozycji Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej". Z przedmiotowej wizytacji, w dniu [...] listopada 2023 r., został sporządzony protokół, z treści którego wynikało, m.in., że sprawa prowadzona przez skarżącego była procedowana nierzetelnie, jak również stwierdzono, iż od [...] września 2023 r. do [...] października 2023 r. nie zostały podjęte przez niego żadne czynności operacyjne. Warto zaznaczyć, iż Szef Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej, płk Z.N., pismem Ldz. [...] z dnia [...] października 2023 r. cofnął chor. P.G. wydane upoważnienie do wykonywania czynności służbowych na terenie jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, zezwolenie do kierowania pojazdami służbowymi, a także możliwość używania i wykorzystywania środków przymusu bezpośredniego oraz broni palnej. Osobą odpowiedzialną za koordynowanie czynności związanych z odebraniem uprawnień ww. funkcjonariuszowi Szef IWSW wyznaczył kpt. S.S. - Naczelnika Wydziału [...] Biura [...] IWSW. Dnia 20 listopada 2023 r. Dyrektor Biura [...] IWSW przedłożył Szefowi IWSW wniosek personalny w sprawie ustalenia ww. funkcjonariuszowi nowego dodatku służbowego od dnia [...] grudnia 2023 r. Uzasadnieniem zmiany dodatku był fakt, że podczas przeprowadzanej wizytacji przez Biuro Nadzoru IWSW stwierdzone zostały nieprawidłowości w dokumentowaniu rozliczeń z Funduszu [...] IWSW, niepodejmowanie właściwych czynności operacyjnych, a także zaniechania czasowe. Konsekwencją powyższego Szef IWSW dyspozycją Ldz. [...] z dnia [...] listopada 2023 r., ustalił z dniem [...] grudnia 2023 r. dodatek służbowy w wysokości 3.244,00 zł (uprzednia kwota dodatku wynosiła 3.956,00 zł). Odwołujący się w dniu 1 lutego 2024 r. (zaledwie 8 miesięcy służby) złożył raport o wystąpienie ze służby w IWSW z dniem [...] lutego 2024 r. Szef IWSW wyraził zgodę na zwolnienie ww. funkcjonariusza w dniu [...] lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z art. 58 § 4 p.p.s.a., sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1 (tj. gdy sprawa nie należy do jego właściwości), jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że przywołany przepis zawiera unormowanie, które ma zapobiegać negatywnym sporom o właściwość między sądami administracyjnymi i sądami powszechnymi. Stanowi on bowiem szczególną podstawę właściwości sądów administracyjnych (właściwość delegacyjną), obligującą sąd administracyjny do rozstrzygnięcia danej sprawy, która - co istotne - powinna pozostawać w związku z działalnością administracji publicznej albo brak jest jakiejkolwiek przysługującej stronie drogi sądowej (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1912/10 oraz z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 2746/15, a także wyrok tego sądu z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 3053/13 - dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i wszystkie pozostałe orzeczenia przywołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku, T. Burczyński, Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 67/08, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2011/1/164-169). Trzeba również dostrzec, że postanowienie o przekazaniu sprawy na podstawie art. 464 § 1 k.p.c., tym różni się od postanowienia o odrzuceniu pozwu (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.), że wiąże sąd administracyjny nie tylko w zakresie właściwości, ale także w zakresie obowiązku rozpoznania sprawy niezależnie od wystąpienia innych przesłanek dopuszczalności skargi (zob. B. Adamiak, Glosa do postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2005 r., sygn. akt IV SAB/Gl 23/04, Orzecznictwo Sądów Polskich 2006/7-8/84). Wobec tego tutejszy Sąd był związany wskazanym wcześniej postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w zakresie określenia sądu właściwego do rozpoznania przedmiotowej sprawy i nie mógł odrzucić skargi z uwagi na swoją niewłaściwość. Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej kompleksowo reguluje prawa i obowiązki funkcjonariuszy w ramach stosunków służbowych o charakterze prawno-administracyjnym. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 220 ustawy o Służbie Więziennej spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 ww. ustawy rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. W powołanych wyżej przepisach art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2, nie wymieniono spraw związanych z obniżeniem dodatku służbowego, zatem jest dopuszczalna w niniejszej sprawie droga sądowa i właściwy do jej rozpoznania jest sąd pracy. Jednakże z uwagi na treść art. 58 § 4 p.p.s.a. sprawę rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny. Przepis art. 58 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej stanowi, iż funkcjonariusze otrzymują do uposażenia zasadniczego dodatki o charakterze stałym, tj. dodatek za wysługę lat, dodatek za stopień i dodatek służbowy. Warunki i tryb przyznawania i obniżania dodatków określa aktualnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 marca 2022 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (rozporządzenie). Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia przy ustalaniu wysokości dodatku służbowego na stanowiskach niekierowniczych (a takie pełnił powód) uwzględnia się prawidłowe wykonywanie obowiązków służbowych, w szczególności inicjatywę i samodzielność w realizacji zadań służbowych, terminowość i efektywność podejmowanych działań, posiadane kwalifikacje i umiejętności wykorzystywane na zajmowanym stanowisku, a także powierzenie nowych lub dodatkowych obowiązków służbowych lub wystąpienie innej istotnej zmiany warunków służby związanej ze zwiększeniem obowiązków, wymagającej zaangażowania funkcjonariusza w wykonywanie zadań służbowych. Katalog kryteriów stanowiących o prawidłowym wykonywaniu obowiązków służbowych jest przykładowy, na co wskazuje zwrot "w szczególności". Z tego względu na wysokość omawianego dodatku mogą również wpływać takie okoliczności jak zmniejszenie obowiązków służbowych, niski poziom odpowiedzialności związanej z wykonywaną pracą, brak samodzielności itp.. Stosownie do § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia dodatek służbowy można obniżyć w razie zmiany lub ustania przesłanek, o których mowa w § 5 ust. 1 i 2. Jest to tzw. fakultatywne obniżenie dodatku służbowego. Rozporządzenie przewiduje również obligatoryjne obniżenie dodatku w razie zaistnienia wymienionych enumeratywnie przypadków (§ 7 ust. 2 rozporządzenia). Organ, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie wskazał jednak na wystąpienie takiego przypadku. Kwestią sporną między stronami była ocena, czy w stosunku do skarżącego istniały podstawy do obniżenia dodatku służbowego w oparciu o § 7 ust. 1 rozporządzenia. Sąd po analizie powołanych wyżej przepisów uznał, że działanie Szefa Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej było zgodne z prawem. Z akt osobowych funkcjonariusza wynika, że funkcjonariusz prowadząc tylko jedną sprawę operacyjną de facto jej nie prowadził. Do sprawy tej sporządzono kartę nadzoru w dniu [...] października 2023 r. przez Zastępcę Szefa Inspektoratu Wewnętrznego Służby Więziennej. Z treści przedmiotowej karty wynika, że sprawa prowadzona była w sposób niewłaściwy, a prowadzone przez niego czynności operacyjne nie miały właściwej efektywności, jak również brak było z jego strony inwencji co do dalszych warunków planowanych działań. Z powyższego wynika, że skarżący nie był efektywnym funkcjonariuszem, a swoje zadania wykonywał nierzetelnie, dlatego też organ był uprawniony do obniżenie skarżącemu dodatku o charakterze stałym. Biorąc powyższe pod rozwagę, działając na postawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.