II SA/Wa 1352/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Janusz Walawski (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie z dnia [...] kwietnia 2014 r.; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.

Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 5 § 2 pkt 4, art. 61a oraz art. 161 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po przeprowadzeniu postępowania wstępnego w związku z wnioskiem Z. B. o uchylenie w trybie art. 161 § 1 Kpa ostatecznej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. o opróżnieniu z osób i rzeczy zajmowanego lokalu mieszkalnego, w dniu [...] kwietnia 2014 r. wydał postanowienie nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania. Organ w uzasadnieniu postanowienia podał, że decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Z. B. , jako osoba nieuprawniona do świadczeń z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych została zobowiązana do opróżnienia z osób i rzeczy przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Organ przytoczył treść art. 61a § 1 Kpa i stwierdził, że uzasadnione przyczyny, o których mowa w tym przepisie, to takie sytuacje, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W dalszej części uzasadnienia postanowienia organ przytoczył treść art. 161 § 1 Kpa i podniósł, że jest on wyjątkowy i należy stosować go z dużą ostrożnością i dopiero po wnikliwym zbadaniu całokształtu sprawy. Organ właściwy ma obowiązek wykazania, że w tym trybie możliwe jest usunięcie zagrożenia albo zapobieżenie szkodom. Zastosowanie trybu określonego w tym przepisie wchodzi w grę dopiero po wyeliminowaniu innych trybów wzruszenia decyzji ostatecznej, przewidzianych w art. 145 § 1, art. 154, art. 155, art. 156 § 1 i art. 163 Kpa. Jednym z warunków dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 161 § 1 Kpa jest wykazanie, że organ bezskutecznie usiłował uchylić lub zmienić decyzję na podstawie przepisów szczególnych, jak również nie zdołał doprowadzić do stwierdzenia jej nieważności. W sytuacji wszczęcia postępowania na zasadzie skargowości, rodzaj sprawy i jego przedmiot określa treść zgłoszonego żądania. Wszczęte postępowanie nie oznacza dowolności organu i nie jest on władny do zmiany żądania, a organ nie jest władny do zmiany jego treści. Organ stwierdza, że w ustalonym stanie sprawy brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w trybie art. 161 § 1 Kpa. Komendant Główny Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 61a Kpa, w dniu [...] maja 2014 r. wydał postanowienie nr [...] , którym utrzymał w mocy postanowienie poprzedzające. Komendant Główny Policji w uzasadnieniu postanowienia podał, że zaistniały stan faktyczny i prawny zezwala na stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, tym samym brak jest podstaw prawnych do uznania wniosku skarżącej za zasadny i zaskarżone postanowienie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa należało utrzymać w mocy. Z. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2014 r. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu ewentualnie o jego uchylenie, podnosząc, że został wydany z naruszeniem art. 19 w zw. z art. 22 § 1 pkt 9 Kpa oraz art. 6 Kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 2 Kpa. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, która obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg określonych w § 2 powyżej określonego przepisu. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła do organu wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie art. 161 § 1 Kpa. Z treści wniosku wynika, że żądała ona uchylenia decyzji ostatecznej nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K z dnia [...] czerwca 2013 r., która została zobowiązana do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] położonego na Osiedlu [...] nr [...] w K. Zgodnie z art. 161 § 1 Kpa, minister może uchylić lub zmienić w niezbędnym zakresie każdą decyzję ostateczną, jeżeli w inny sposób nie można usunąć stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu, albo zapobiec poważnym szkodom dla gospodarki narodowej lub ważnych interesów Państwa. Przytoczony przepis stanowi odstępstwo od podstawowej zasady stabilności decyzji ostatecznych, wobec czego organ podejmujący decyzję o zmianie lub uchyleniu innej decyzji ostatecznej z powołaniem się na ten przepis ma obowiązek ustalić, że istotnie zachodziła w sprawie sytuacja (stan zagrożenia) w nim określona. Przesłanki z art. 161 § 1 Kpa nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, lecz tylko ścisłej. Podstawę zastosowania tego przepisu stanowią skutki faktyczne decyzji istotne dla stanów opisanych w tym przepisie, które w sprawie nie występują. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 161 Kpa organ nadzoru nie dokonuje ponownego ustalenia i oceny prawnej stanu faktycznego odnoszącego się do istoty sprawy zakończonej ostateczną decyzją, którą to oceną jest on związany, ale bada wyłącznie tą sprawę w aspekcie określonych tym przepisem przesłanek uchylenia lub zamiany decyzji, w związku z tzw. stanem nagłej konieczności administracyjnej. Innymi słowy ocenia on wyłącznie, czy w związku z wystąpieniem realnego zagrożenia wartości, o których mowa w tym przepisie, istnieje konieczność eliminacji niewadliwej w stopniu kwalifikowanym decyzji z obrotu prawnego. Ocena organu, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 161 § 1 Kpa i uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, powinna nastąpić w formie przewidzianej przepisami prawa, a mianowicie w formie decyzji. W konsekwencji, także odmowa uchylenia decyzji powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie organ pomimo, że powinien przeprowadzić postępowanie w trybie art. 161 § 1 Kpa i wydać decyzję, postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej zakończył postanowieniem o odmowie jego wszczęcia wydanym na podstawie art. 61a § 1 Kpa. Zgodnie art. 61a § 1 Kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca wprowadził zatem w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie negatywne przesłanki z art. 61a § 1 Kpa nie zaistniały, a tym samy brak było podstaw do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie w trybie art. 161 § 1 Kpa. Sąd nie przesądza o formie jego zakończenia, gdyż może dojść do ewentualnego zmiany stanu faktycznego i prawnego sprawy. Sąd nie stwierdził, wbrew twierdzeniu skarżącej, że organ wydając zaskarżone postanowienie naruszył art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 2 Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kierując się powyższą argumentacją, na podstawie art. 145 § 1pk 1 lit. c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.