II SA/Wa 24/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi S. P. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę

Zaskarżoną w niniejszej sprawie uchwałą z [...] marca 2024 r. nr [...] (dalej: "uchwała nr [...]", "zaskarżona uchwała") Zarząd Dzielnicy [...] (dalej: "Zarząd Dzielnicy", "organ"), na mocy § 6 pkt 8 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), a także § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 7 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836 ze zm.; dalej: "uchwała z 2019 r."), odmówił zakwalifikowania S. P. (dalej: "skarżący") do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W uzasadnieniu uchwały nr [...]Zarząd Dzielnicy wskazał, że skarżący zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. R. [...]w W., który został mu użyczony bezumownie przez właścicieli. Przedmiotowy lokal składa się z 1 pokoju, kuchni, łazienki i WC. Powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 26,45 m2, powierzchnia mieszkalna wynosi 12,8 m2. W lokalu zamieszkuje 1 osoba, metraż uprawniający do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie może przekroczyć 10 m2 powierzchni mieszkalnej. Wnioskodawca utrzymuje się z zasiłku stałego. S. P. ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Do akt sprawy załączył zaświadczenia lekarskie o złym stanie zdrowia. Wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi nie znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej. Komisja Mieszkaniowa sprawę zaopiniowała negatywnie. Wniosek został rozstrzygnięty na podstawie § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 7 ust. 1 Uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy - przekroczone kryterium warunków zamieszkiwania. Pismem z dnia [...] grudnia 2024 r. S. P. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę nr [...], wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Uzasadniając skargę, wskazał, że Zarząd Dzielnicy w skarżonej uchwale nie wziął pod uwagę art. 7 ust. 4 uchwały nr [...] Rady m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r., która stwierdza, że, jeśli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1, czyli warunków dotyczących kryterium metrażowego. Zarząd jednak nie podjął nawet próby wnikliwego przeanalizowania warunków mieszkaniowych i jego sytuacji życiowej, tym samym dopuszczając się rażącego zaniedbania swoich obowiązków i naruszenia jego praw przy wydaniu skarżonej uchwały. Skarżący zauważył, że orzecznictwo sądowe nie dopuszcza odmowy przyznania lokalu socjalnego z przyczyn innych niż nie spełnianie kryterium dochodowego i tytułu najmu do innego lokalu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 stycznia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wr 541/07). Warunki przyznawania lokali socjalnych określa ustawa o ochronie praw lokatorów z dnia 21 czerwca 2001 r., w której w art. 23 ust. 2 ustalone są jedynie dwa kryteria udzielania pomocy mieszkaniowej w postaci najmu socjalnego: brak tytułu prawnego do innego lokalu i spełnianie kryterium dochodowego. Wprowadzanie przez Zarząd Dzielnicy innych wymogów i kryteriów jest więc niezgodne z ww. zapisem ustawy. Skarżący ma pod swoją opieką małoletnie dzieci i konstytucyjnym obowiązkiem Gminy, wynikającym wprost z art. 75 Konstytucji RP jest zapewnienie realizacji ich potrzeb mieszkaniowych. Zwrócił uwagę, że prawo lokalne ustanowione uchwałą z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy musi pozostawać w zgodzie z Konstytucją RP i wywodzić się z ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianach kodeksu cywilnego. W ocenie skarżącego nie można stosować procedur krzywdzących dla obywatela przez odmowę zaspokojenia uzasadnionych i chronionych prawem potrzeb mieszkaniowych. W piśmie procesowym z dnia [...] tycznia 2025 r. skarżący, podtrzymując skargę, wskazał, że zaskarżona uchwała jest dla niego krzywdząca, ponieważ organ nie powinien brać pod uwagę metrażu, ale jego sytuację zdrowotną i finansową. Podał, że ze względu na stan zdrowia posiada status osoby niepełnosprawnej i ma poważne ograniczenia w zatrudnieniu i korzysta ze wsparcia OPS. Ze względu na dochody jakie posiada nie jest w stanie wynająć mieszkania na wolnym rynku. Zaznaczył, że mieszkanie, w którym obecnie przebywa, nie jest jego własnością więc nie powinno być brane pod uwagę. Podał, że plany właścicieli co do tego mieszkania są inne i ponaglenia z ich strony spowoduje, że będzie musiał opuścić dotychczasowe miejsce pobytu. Obecnie pokrywa koszty eksploatacyjne zajmowanego mieszkania. Skarżący zaznaczył, że uzyskanie mieszkania po latach bezdomności jest dla niego marzeniem i warunkiem normalnego życia i funkcjonowania. Pismem procesowym z dnia [...] kwietnia 2025 r. ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik z urzędu (radca prawny) podtrzymał w całości stanowisko skarżącego. Podniósł, że nie ma żadnego związku logicznego pomiędzy sytuacją zdrowotną i stanem zdrowia skarżącego a dyspozycyjnością w zakresie lokalu czy też jego powierzchni. Skarżący może tak samo być chory na 5 m2, jak i na 10 m2 czy 25 m2. Organ nie wziął pod uwagę, że skarżący nie dysponuje żadną własnością ani żadnym stałym ważnym tytułem prawnym do jakiegokolwiek nieruchomości. Nie ma żadnych środków i nie stać go na wynajęcie jakiegokolwiek lokalu. Dodatkowo stan zdrowia (poważne problemy kardiologiczne, z kręgosłupem, niepełnosprawność) uniemożliwiają mu podjęcie pracy zarobkowej, która wystarczyłaby na wynajem lokalu. Organ, wydając zaskarżoną uchwałę, nie ocenił spełnienia przesłanek, o których mowa w § 7 ust. 2 oraz ust. 4 uchwały z dnia 5 grudnia 2019 r. Do skarżącego można zastosować § 7 ust. 4 ww. uchwały, ponieważ znajduje się on w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i społecznej – nie ma żadnego tytułu do jakiegokolwiek lokalu, a pomieszkiwanie w aktualnym miejscu ma charakter bezumowny i niepewny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Oceniając dopuszczalność skargi na uchwałę nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2024 r., wskazać należy, że podstawę prawną jej wydania stanowiły m.in. przepisy uchwały nr [...] Rady m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r., która - jako prawo miejscowe - określa zasady, na jakich są wynajmowane mieszkańcom Warszawy lokale znajdujące się w dyspozycji Miasta. Spełnienie przez osobę wnioskującą o pomoc mieszkaniową określonych w tej uchwale wymagań prowadzi do umieszczenia jej kandydatury na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. W takiej sytuacji przedmiotem uchwały organu wykonawczego jednostki samorządu gminnego (jej jednostki pomocniczej) jest zakwalifikowanie i umieszczenie osoby ubiegającej się o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy na liście osób oczekujących na najem lokalu. Uchwała ta, niebędąca decyzją administracyjną, a aktem organu jednostki samorządu terytorialnego innym niż akt prawa miejscowego, jest aktem z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."]) i kończy pierwszy etap postępowania, obowiązującego przy udzielaniu pomocy mieszkaniowej przez gminę. Działanie organu wykonawczego jednostki samorządowej (w tym wypadku zarządu dzielnicy), nie stanowi więc oferty zawarcia umowy najmu ani negocjacji i nie ma charakteru cywilnoprawnego, a ma charakter administracyjnoprawny. Uchwała taka rozstrzyga bowiem o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Dopiero po skierowaniu przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy najmu lokalu następuje drugi etap postępowania, w którym osoba wnioskująca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu. Ten etap, którego zakończeniem jest zawarcie umowy, ma już charakter cywilnoprawny. Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała o odmowie zakwalifikowania skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobu m. st. Warszawy rozstrzyga kwestię możliwości udzielenia pomocy w zakresie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Uchwała ta podlega zatem kognicji sądu administracyjnego. W postępowaniu zakończonym zaskarżoną uchwałą nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, niemniej jednak w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2021 r. o ochronie praw lokatorów (Dz. U. z 2023 r., poz. 725) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej. Nie można zatem stwierdzić, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. W szczególności zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. pozostaje w korelacji z § 32 ust. 1 uchwały nr [...] m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r., który nakazuje organowi poddać wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową szczegółowej analizie uwzględniającej przesłanki określone w punktach 1 - 6. W ocenie Sądu, wniosek skarżącego został prawidłowo rozpatrzony w oparciu o przepisy ww. uchwały z 2019 r. Organ ustalił bowiem wszystkie okoliczności faktyczne kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Rozstrzygnięcie w sprawie zostało podjęte na podstawie § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 7 ust. 1 uchwały nr [...] Rady m.st. Warszawy. W świetle ww. przepisów pomoc mieszkaniowa jest kierowana do osób zamieszkujących na terenie Warszawy, które spełniają zarówno kryterium powierzchniowe, jak i dochodowe, o ile nie zachodzą inne przesłanki wynikające z zapisów uchwały, mające wpływ na rozstrzygnięcie wniosku. W niniejszej sprawie organ odmówił zakwalifikowania skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej z uwagi na niespełnienie kryterium powierzchniowego. Jak ustalił organ, skarżący od 3 lat sam zajmuje umeblowany lokal nr [...] przy ul. R. [...] w W., który został mu użyczony bezumownie przez właścicieli. Lokal usytuowany jest na 1 piętrze w budynku bez windy, składa się z 1 pokoju, kuchni, łazienki i WC. Powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 26,45 m2, powierzchnia mieszkalna wynosi 12,8 m2, nie płaci za wynajem lokalu, ponosi jedynie koszty czynszu i mediów. Skarżący w badanym przez organ okresie utrzymywał się z zasiłku stałego wypłacanego przez Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] Przepis § 7 ust. 1 uchwały nr [...] stanowi, że przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, z zastrzeżeniem ust. 2-6, uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego łączna powierzchnia mieszkalna w przypadku zamieszkiwania 1 osoby w lokalu wynosi nie więcej niż 10 m2. Biorąc zatem pod uwagę, że powierzchnia mieszkalna zajmowanego przez skarżącego lokalu mieszkalnego przekracza 10 m2, stwierdzić należy, że prawidłowo organ stwierdził, iż w sprawie nie został spełniony warunek określony w § 7 ust. 1 uchwały mieszkaniowej. Przy czym w sprawie tej nie zachodzi żaden z przypadków określonych w § 7 ust. 2 uchwały, które wyłączają warunek określony w § 7 ust. 1. W ocenie Sądu, należy zgodzić się z organem, że w świetle zebranego na etapie wydawania zaskarżonej uchwały materiału dowodowego nie zachodziły uzasadnione przesłanki, o których mowa w § 7 ust. 4 uchwały nr [...] do zwolnienia skarżącego z warunku powierzchniowego, o którym mowa w § 7 ust. 1 tej uchwały. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1 i 3. Słusznie podnosi organ w odpowiedzi na skargę, że, biorąc pod uwagę warunki mieszkaniowe, skarżący nie znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej bowiem ma do swojej dyspozycji cały lokal. W ocenie Sądu przedłożona organowi dokumentacja nie potwierdza związku między warunkami mieszkaniowymi skarżącego a pozostawaniem przez niego w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej, w związku z czym zarzut niezastosowania przez organ w niniejszej sprawie § 7 ust. 4 uchwały mieszkaniowej nie mógł odnieść skutku. Biorąc powyższe pod uwagę, brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona uchwała odmawiająca zakwalifikowania skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej została wydana z naruszeniem prawa. Organ prawidłowo odmówił zakwalifikowania skarżącego do udzielenia pomocy mieszkaniowej w sytuacji, gdy skarżący nie spełnił kryterium powierzchniowego określonego w § 7 ust. 1 uchwały nr [...], a jednocześnie nie wykazał, aby zaszły przesłanki do odstąpienia od tego kryterium wskazane w ust. 4 tego paragrafu. Dodać trzeba, że sprawa niniejsza nie dotyczyła też przyznania lokalu socjalnego, stąd też podniesione w skardze kwestie odnoszące się do warunków przyznawania lokali socjalnych nie mają znaczenia w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu działanie organu w niniejszej sprawie pozostawało w zgodzie z prawem. Ponadto brak jest w przedmiotowej sprawie potwierdzenia, że skarżący ma pod opieką małoletnie dzieci, jak wskazywał w skardze. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.