II SA/Wa 312/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lipca 2019 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Rektora-Komendanta Szkoły Głównej Służby Pożarniczej z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 144 oraz art. 127 § 3 stawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", Rektor-Komendant Szkoły Głównej Służby Pożarniczej utrzymał w mocy swoje orzeczenie z [...] maja 2018 r. Odmówiono nim wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego samego organu z [...] października 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 2006 r. o nadaniu p. K. S., zwanemu "Absolwentem", tytułu zawodowego. Uzasadniając orzeczenie organ przywołał następujące istotne okoliczności faktyczne oraz uwarunkowania prawne sprawy: - wznowienie postępowania należy traktować jako instytucję prawną, mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna; zgodnie z art. 149 K.p.a. złożenie podania o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno zakończyć się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (§ 1) lub odmową wznowienia postępowania (§ 3); natomiast - zgodnie z § 2 tego przepisu - postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia postępowania oraz rozstrzygnięcia istoty sprawy; ponadto - zgodnie z art. 148 § 1 K.p.a. - podanie o wznowienie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania, - w związku z powyższym - we wstępnej fazie procedowania, obejmującej badanie dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną - badano m.in. zachowanie terminu z art. 148 K.p.a., - mając na względzie, że we wniosku o wznowienie postępowania Absolwent nie wskazał terminu, w którym powziął informację o nowych jego zdaniem okolicznościach faktycznych i dowodach, stanowiących podstawę wznowienia postępowania w toku sprawy organ wezwał wnioskodawcę do wykazania i udowodnienia, że podanie zostało wniesione do organu przed upływem jednomiesięcznego terminu; w odpowiedzi, która wpłynęła do organu [...] lutego 2018 r., Absolwent wskazał, że powziął informacje o podstawie wznowienia postępowania, która została wykazana we wniosku inicjującym postępowanie po przeprowadzeniu rozmowy z p. M. P., zwanym dalej "Świadkiem"; Świadek wskazał, że na jego wniosek Rektor-Komendant Szkoły Głównej Służby Pożarniczej zmienił mu dyplom; Absolwent wniósł o przeprowadzenie na powyższą okoliczność dowodu z zeznań Świadka, - postanowieniem z [...] marca 2018 r. organ dopuścił dowód z zeznań Świadka na wskazane powyżej okoliczności; w toku przesłuchania Świadek podniósł, że w marcu 2012 roku otrzymał pozytywną decyzję o zmianie tytułu zawodowego; dyplom otrzymał w maju 2012 roku; w zeszłym roku rozmawiał z Absolwentem; nie pamięta jednak miesiąca rozmowy, - odnosząc się do zarzutów Absolwenta, we wniosku o ponowne rozparzenie sprawy przytoczono wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2017 r. (sygn. akt II OSK 1675/15, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych); wskazano tam: " 1. Wykładnia art. 148 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, że miesięczny termin dla złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego powinien odnosić się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą wniosku, jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu, nie znajduje uzasadnienia w treści tego przepisu. 2. Ponadto taka wykładnia prowadziłaby do zatarcia różnicy pomiędzy postępowaniem wznowieniowym prowadzonym na wniosek strony, a postępowaniem prowadzonym z urzędu. Strona nie może skutecznie kwestionować postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego podnosząc, że kwestia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie ma znaczenia, ponieważ postępowanie może zostać wznowione z urzędu na podstawie art. 147 kodeksu postępowania administracyjnego"; Sąd ten prezentuje więc całkowicie odmienny pogląd prawny niż powołany we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; organ przychyla się zaś do stanowiska Sądu, wyrażonego w powołanym orzeczeniu; w niniejszej sprawie nie został więc zachowany przez wnioskodawcę jednomiesięczny termin, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. - co do argumentu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdzie zarzucano nieracjonalność kwestionowania uprawnień Absolwenta do żądania wydania dyplomu magister inżynier pożarnictwa - gdy sam organ, w ramach postępowania dotyczącego Świadka, takie uprawnienia przyznał - stwierdzono, że sprawa o stwierdzenie nieważności tytułu zawodowego nadanego danej, konkretnej osobie, jest zawsze indywidualną, o konkretnym stanie faktycznym, w której okoliczności faktyczne odnoszą się do konkretnej sytuacji faktycznej danej osoby; wydanie zatem przez organ decyzji w innej sprawie, dotyczącej Świadka - mocą której stwierdzono nieważność decyzji o nadaniu mu tytułu zawodowego magister inżynier i wydaniu dyplomu - nie przesądza, że taka pozytywna decyzja powinna być wydana także w stosunku do Absolwenta. W skardze zarzucono naruszenie: - przepisów postępowania: - art. 7, w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i. 81a § 1, K.p.a., poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego oraz wadliwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego; - art. 8 § 1 i 2 K.p.a., poprzez naruszenie ogólnej zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, - zasad konstytucyjnych - art. 2 i 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483), poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa oraz zasady równości obywateli wobec prawa. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in.: - zgodnie z art. 81a § 1 K.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia - a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości, co do stanu faktycznego - rozstrzyga się je na korzyść strony; organ ocenił zatem zeznania Świadka zupełnie niezasadnie i sprzecznie z zasadami doświadczenia życiowego; rozmowa pomiędzy Świadkiem a Absolwentem odbyła się dość dawno; trudno oczekiwać, aby Świadek dokładnie pamiętał jej datę; natomiast fakt jej przeprowadzenia jednoznacznie przyznał; potwierdził tym samym fakty podawane przez Absolwenta, - mając powyższe na uwadze nie można z tej okoliczności wyciągać dla Absolwenta negatywnych konsekwencji, - nadto w literaturze przedmiotu oraz orzecznictwie jednoznacznie przyjmuje się, że - jeśli organ dostrzeże pozytywne przesłanki wznowienia postępowania - nie może przejść nad tym do porządku dziennego; jest wówczas zobowiązany wszcząć z urzędu postępowanie wznowieniowe; dlatego - gdyby nawet hipotetycznie uznać, że Absolwent nie wykazał dochowania terminu na skuteczne złożenie wniosku - to gdy strona przekroczyła określony w art. 148 § 1 K.p.a. termin i pojawia się przeszkoda do podjęcia postępowania, a jednocześnie zachodzi prawdopodobieństwo zaistnienia jednej z pozytywnych przesłanek wznowieniowych (poza określoną z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), organ powinien rozważyć wszczęcie z urzędu postępowania wznowionego oraz dać temu wyraz w uzasadnieniu postanowienia; generalnie bowiem regulacja, gdzie przewidziano miesięczny termin dla złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego powinna odnosić się wyłącznie przypadków gdzie podstawą wniosku jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu; tylko wówczas niezachowanie przez stronę terminu może być samoistną przesłanką rezygnacji ze wznowienia postępowania; w pozostałych - jeżeli żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a. okoliczności - bez względu na to, czy strona zachowała termin, organ jest zmuszony wznowić postępowanie; nie powinien on poprzestawać na samej konstatacji przekroczenia przez wnioskodawcę określonego art. 148 § 1 K.p.a. terminu ale - w oparciu o zebrany materiał - rozważyć, czy nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu; winien też dać wyraz rozważaniom w tym zakresie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, - organ w konkluzji postanowienia przyznaje, że - w związku ze zmianą dyplomu dla Świadka - miał wiedzę na temat tej przesłanki oraz okoliczności związanych z tym postępowaniem z urzędu; powinien więc rozpoznać merytorycznie wniosek Absolwenta; nieracjonalnym jest kwestionowanie jego uprawnień do żądania wydania dyplomu - magister inżynier pożarnictwa; sam bowiem organ - w ramach postępowania dotyczącego Świadka - takie uprawnienie mu przyznał, w oparciu o te same okoliczności związane z procesem kształcenia, jak w przypadku Absolwenta. W skardze wywodzono także, że kwestionowany akt prowadzi do utrzymywania się sytuacji, gdy dysponujące tym samym wykształceniem osoby mają dokumenty poświadczające różne kwalifikacje. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejszą argumentację. Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Sąd zważył, co następuje: Skarga została oddalona, gdyż zaskarżony akt nie narusza prawa. Trafna jest argumentacja organu administracji. Z uwagi na uprzednie pełne przytoczenie, ponowne jej powtarzanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną. W sprawie nie było przy tym sporne jej istotne uwarunkowanie faktyczne – samo wniesienie wniosku o wznowienie – datowanego na [...] listopada 2017 r. – nastąpiło pismem nadanym przesyłka poleconą [...] grudnia 2017 r. Stąd brak przytoczenia tej informacji w uzasadnieniu skarżonego aktu, gdy ponownie rozpatrywano sprawę, stanowi uchybienie, które nie mogło mieć istotnego znaczenia. Stosowną datę wniosku wskazano bowiem rozpoznając sprawę uprzednio – w uzasadnieniu postanowienia z [...] maja 2018 r.. Odnosząc się do zarzutów skargi wypada jedynie wskazać dodatkowo, że w rozpatrywanej sprawie nie znajdzie zastosowania reguła z art. 81a K.p.a.. Wprawdzie dane postępowanie, o ile zostałoby skutecznie wszczęte, mogłoby doprowadzić do określonego ukształtowania praw i obowiązków jego stron (tu wyłącznie Absolwenta). Jest to jednakże cechą każdego władczego rozstrzygnięcia organów administracji, wydawanego w formie decyzji. W rozpatrywanej sprawie nie chodzi natomiast o nałożenie na stronę określonych obowiązków bądź ograniczenie lub odebranie jej uprawnienia, w myśl danej regulacji. Absolwent - inicjujący postępowanie - oczekuje raczej poszerzenia swoich uprawnień – uzyskania w rezultacie, dzięki podważeniu ostatecznej decyzji w przedmiocie nieważności, innego tytułu zawodowego. W tym przypadku wskazana norma K.p.a. - wobec jednoznacznie wyrażonej woli prawodawcy - nie może znaleźć zastosowania. Przedmiotem sporu jest w istocie to, czy Absolwent uprawdopodobnił zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W realiach niniejszej sprawy organ wezwał go, aby to uczynił. Ten z kolei wskazał Świadka, jako osobę, od której dowiedział się o okoliczności, mogącej stanowić - zdaniem Absolwenta - przesłankę wznowienia postępowania. Z kolei Świadek - uprzedzony o odpowiedzialności karnej za składanie nieprawdziwych zeznań – jedynie wskazał w kwietniu 2018 roku, że nie pamięta, kiedy odbył rozmowę z Absolwentem, lecz nie było to w grudniu ubiegłego roku. Rozmowa miała natomiast dotyczyć zdarzenia, które miało miejsce w 2012 roku. Skoro wskazany Świadek - przesłuchiwany w kwietniu 2018 roku - nie mógł sobie przypomnieć wydarzenia (rozmowy, jej miejsca oraz okoliczności), które musiałoby mieć miejsce niespełna 5 miesięcy wcześniej - w listopadzie 2017 roku (tylko wówczas termin miesięczny byłby zachowany) - nie można uznać, aby uprawdopodobniono zachowanie terminu. Jedynie natomiast w takim przypadku postępowanie, które potencjalnie może prowadzić do podważenia ostatecznej decyzji, mogłoby zostać wszczęte. Nie sposób w tej sytuacji uznać, aby naruszono przepisy postępowania w zakresie obowiązku właściwego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy - na danym, wstępnym etapie, czy nie ma przeszkód formalnych w postaci niedochowania terminu, do wznowienia postępowania. Trafnie zauważono w skardze, że przesłuchanie Świadka potwierdziło powołane przez Absolwenta fakty, ale jedynie w zakresie uzyskania przezeń informacji o zdarzeniu dotyczącym spotkania ze Świadkiem nie zaś kwestii istotnej - kiedy przeprowadzono stosowną rozmowę. Odnośnie argumentacji skargi, gdzie wywodzono jakoby – nawet w razie przekroczenia terminu do złożenia wniosku - organ był obowiązany z urzędu wznowić postępowanie, należy wskazać, że stanowiska takiego, choć bywa prezentowane w judykaturze, Sąd nie podziela. O ile wskazane rozumienie regulacji K.p.a. jest właściwe nie byłoby racjonalne w ogóle ustalanie przez prawodawcę terminu żądania wznowienia postępowania dla stron. Sąd podziela w daje kwestii w pełni stanowisko wyrażone w przytoczonym przez organ wyroku o sygn. akt [...]. Rację ma Absolwent jedynie w tym zakresie, że - gdyby organ z urzędu uznał istnienie przesłanek do wznowienia postępowania - będzie mógł to uczynić. Jednak jego aktywność w danym zakresie nie podlega kognicji sądu administracyjnego w zainicjowanej skargą Absolwenta sprawie. Nie dotyczy ona ogólnej kontroli działania organów administracji (wykonywanie zadań w interesie publicznym) lecz wydanego przezeń rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej. W danym przypadku natomiast – gdy nie uprawdopodobniono złożenia wniosku we wskazanym w art. 148 K.p.a. terminie - organ był obowiązany orzec o odmowie wznowienie postępowania, wobec konkretnego żądania, w myśl art. 149 § 3 K.p.a. W takiej sytuacji poza granicami sprawy są w istocie skutki procesowe zaskarżonego rozstrzygnięcia, w kontekście pozostawania w obrocie ewentualnie wadliwych aktów (tak stanowisko Absolwenta). Przepisy proceduralne - zakreślające granice możliwości procedowania w sprawach zakończonych ostatecznymi orzeczeniami, jako dotyczące także jednej z fundamentalnych zasad państwa prawnego - stabilności i pewności prawa - nie mogą być bowiem wykładane rozszerzająco. Reasumując, słusznie wskazał organ, że - w realiach niniejszej sprawy – nie było możliwości wzruszenia ostatecznych rozstrzygnięć w kwestii tytułu zawodowego Absolwenta (tu decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia o dyplomie) w ramach wznowienia postępowania na jego wniosek. Nie naruszono tym wskazanych skargą zasad rangi konstrukcyjnej ani reguły budowania zaufania obywateli do organów państwa. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jego uchylenia. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.