II SA/Wa 372/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi B. C. (obecnie B. K.) na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do służby uchyla zaskarżone orzeczenie

Przedmiotem skargi B.C. (obecnie: B.K.), (dalej: "Skarżąca") jest orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (dalej: "CKL", "Komisja II instancji") z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej kandydata do służby. Z akt sprawy wynika, że B.C., kandydatka do służby w Służbie Celno-Skarbowej, w dniu [...] grudnia 2023 r. została skierowana przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] (dalej: "RKL", "Komisja I instancji") w celu określenia zdolności psychicznej i fizycznej kandydata do służby w Służbie Celno-Skarbowej. Komisja I instancji orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...], na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 398), dalej: "ustawa o komisjach lekarskich", oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do pełnienia służby przez kandydata do służby w Służbie Celno-Skarbowej oraz funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej (poz. 831 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MRiF z dnia 13 kwietnia 2017 r.", rozpoznała u Skarżącej: 1) nieprawidłowe wyniki badań krwi - obecność HBs Ag wymagające dalszej diagnostyki - § 52 pkt 2 kol. 4, kat. N, 2) przebyty (2023 r.) uraz lewego barku wygojony z niewielkim bólowym ograniczeniem ruchomości - § 60 pkt 2 kol. 4, kat. Z. W związku z powyższym rozpoznaniem RKL orzekła, iż Skarżąca jest niezdolna do służby w Służbie Celno-Skarbowej (kategoria N). W uzasadnieniu RKL wskazała, że na podstawie badania własnego oraz przeprowadzonych badań krwi stwierdza u kandydatki do służby w Służbie Celno-Skarbowej znacznie podwyższone wartości antygenu zapalenia wątroby typu B wymagające dalszej diagnostyki i leczenia. Schorzenie zakwalifikowano do kat. N zdolności do służby zgodnie z § 52 pkt 2 kol. 4 załącznika do rozporządzenia MRiF z dnia 13 kwietnia 2017 r. Wymienione rozpoznanie stanowi przeciwwskazanie do służby w Służbie Celno-Skarbowej. Pismem z dnia 28 lutego 2024 r. Skarżąca wniosła odwołanie do ww. orzeczenia w zakresie pkt 11 ppkt 1 "nieprawidłowe wyniki badań krwi - obecność HBs Ag wymagające dalszej diagnostyki - § 52 pkt 2 kol. 4, kat. N załączając: kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 28 lutego 2024 r. wystawionego przez lekarza specjalistę chorób zakaźnych, potwierdzające kwalifikację do § 52 pkt 1 - przewlekłe choroby zakaźne nieznacznie upośledzające sprawność ustroju bez wydalania czynnika chorobotwórczego; wyniki badań z laboratorium diagnostycznego, wynik badania USG wątroby, wynik badań morfologicznych. CKL orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...], na podstawie art. 47 ust. 1 pkt. 2 ustawy o komisjach lekarskich, uchyliła w całości zaskarżone orzeczenie i wydała nowe rozpoznając u Skarżącej (pkt 11): 1) nosicielstwo bezobjawowe czynnika zakaźnego z jego wydalaniem - § 53 pkt 2, rub. 4, kat. N; 2) przebyty (2023 r.) uraz lewego barku wygojony z niewielkim bólowym ograniczeniem ruchomości - § 60 pkt 2, rub. 4, kat. Z. W punkcie 12 CKL określiła kategorię zdolności do służby: N - niezdolna do służby w służbie Celno-Skarbowej. W uzasadnieniu CKL wskazała, że przed wydaniem ostatecznego (rozstrzygającego) orzeczenia w sprawie skierowała Skarżącą na konsultację specjalisty chorób zakaźnych. W dniu [...] grudnia 2024 r. konsultujący specjalista stwierdził "nieaktywne nosicielstwo HBsAg, w chwili obecnej nie wymaga leczenia (niska wiremia, prawidłowe transaminazy), kontrola w poradni chorób zakaźnych co 6 -12 miesięcy". Z konsultacji tej wynika, że mimo bezobjawowego przebiegu zakażenia, utrzymuje się wiremia, a Skarżąca wymaga cyklicznych konsultacji co 6 - 12 miesięcy. W związku z tym schorzenie można zakwalifikować do § 53 pkt 2 Wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do pełnienia służby przez kandydata do służby w Służbie Celno-Skarbowej oraz funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej, stanowiącego załącznik do rozporządzenia MRiF z dnia 13 kwietnia 2017 r. - nosicielstwo bezobjawowe czynnika zakaźnego z jego wydalaniem. Stanowiło to podstawę uchylenia zaskarżonego orzeczenia i wydania własnego przy jednoczesnej zmianie kwalifikacji prawnej z § 52 pkt 2 na § 53 pkt 2 ww. Wykazu. Pismem z dnia 21 lutego 2025 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe orzeczenie CKL zarzucając naruszenie: - § 53 pkt 2 wykazu chorób i ułomności stanowiącego załącznik do rozporządzenia MRiF z dnia 13 kwietnia 2017 r., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na zakwalifikowaniu schorzenia Skarżącej jako nosicielstwa czynnika zakaźnego z jego wydalaniem, podczas gdy nie występuje wydalanie wirusa poprzez kał i mocz, i nieznaczną wiremią, co zostało potwierdzone wynikami badań laboratoryjnych wykonanych w Wojewódzkim Szpitalu Zakaźnym w [...] oraz konsultacją specjalisty chorób zakaźnych w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA w dniu [...] lutego 2025 r., - § 53 pkt 1 wykazu chorób i ułomności stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy sytuację zdrowotną Skarżącej należało zakwalifikować jako bezobjawowe nosicielstwo czynnika zakaźnego bez jego wydalania (HBsAg), co potwierdzają wyniki badań oraz konsultacja specjalisty chorób zakaźnych z dnia [...] lutego 2025 r., - art. 60 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej gwarantującego prawo równego dostępu do służby publicznej, poprzez pozbawienie Skarżącej możliwości pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej z uwagi na stan zdrowia, mimo że jej nosicielstwo HBsAg jest bezobjawowe, nie wymaga leczenia i nie powoduje ryzyka epidemiologicznego dla innych osób; automatyczne eliminowanie kandydatów z nosicielstwem HBsAg stanowi nieproporcjonalne ograniczenie prawa Skarżącej do pracy w służbach mundurowych, - zasad proporcjonalności i równego traktowania wynikających z Konstytucji RP oraz Dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy, poprzez utrzymanie w mocy przepisów wykazu chorób, które opierają się na wiedzy medycznej sprzed ponad 30 lat, co prowadzi do nieuzasadnionego wykluczenia kandydatów z nosicielstwem HBsAg, mimo że współczesna medycyna uznaje taki stan zdrowia za niepowodujący ryzyka zakażenia innych w normalnych warunkach pracy. W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy zdolności do pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej z uwzględnieniem najnowszej wiedzy medycznej oraz aktualnego stanu zdrowia na podstawie wyników badań skonsultowanych z lekarzem specjalistą chorób zakaźnych. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z opinią specjalistów oraz współczesną wiedzą medyczną, nosicielstwo HBsAg, przy braku wiremii lub jej niskim poziomie oraz braku wydalania wirusa, nie stanowi zagrożenia epidemiologicznego dla otoczenia. Potwierdza to m.in. stanowisko Ministerstwa Zdrowia oraz wyniki badań publikowane na stronach instytucji medycznych, które wskazują, że przypadek Skarżącej można kwalifikować do § 53 pkt 1 kol. 4 - nosicielstwo bezobjawowe czynnika zakaźnego bez jego wydalenia, kategoria Z/N. Do skargi załączone zostały kopia wyników badań z Wojewódzkiego Szpitala Zakaźnego w [...], kopia karty ambulatoryjnej i diagnozy po konsultacji ze specjalistą chorób wewnętrznych w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA. W odpowiedzi na skargę CKL wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia CKL z dnia [...] stycznia 2025 r. stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Ustawa ta określa zasady działania komisji lekarskich oraz tryb orzekania przez te komisje w sprawach ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej kandydatów do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Ochrony Państwa, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym i Służbie Więziennej. Stosownie do art. 5 ustawy o komisjach lekarskich zdolność fizyczną i psychiczną kandydata do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Ochrony Państwa, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym i Służbie Więziennej ustala się przez zaliczenie go do jednej z następujących kategorii zdolności do służby: 1) kategoria Z - "zdolny", która oznacza, że jego stan zdrowia nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do pełnienia służby; 2) kategoria N - "niezdolny", która oznacza, że stwierdzone choroby lub ułomności uniemożliwiają mu pełnienie służby. W myśl art. 32 ust. 1 i 2 ww. ustawy, rejonowa komisja lekarska przeprowadza badanie lekarskie kandydata do służby i sporządza protokół badania, który zawiera wyszczególnienie wszystkich chorób i ułomności, także tych, które nie obniżają zdolności do służby. Komisja lekarska może skierować osobę badaną na badanie specjalistyczne, psychologiczne oraz zlecić wykonanie badań dodatkowych w wyznaczonym terminie. Komisja lekarska dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej na podstawie badania lekarskiego, wyników zleconych badań dodatkowych, specjalistycznych i psychologicznych, wywiadu chorobowego, oraz dokumentacji medycznej (...) (art. 33 ust. 1 ustawy). Orzeczenie komisji lekarskiej zawiera rozpoznanie lekarskie w języku polskim według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz z powołaniem na odpowiednie pozycje, paragrafy i punkty lub inne jednostki klasyfikacyjne z wykazów, o których mowa w art. 33 ust. 3 pkt 1 ustawy. Orzeczenia komisji lekarskich, które ustalają trwałą lub całkowitą niezdolność do służby uzasadnia się szczegółowo (art. 39 ust. 1 i ust. 5). Od orzeczenia rejonowej komisji lekarskiej osobie badanej lub podmiotowi kierującemu tę osobę do rejonowej komisji lekarskiej przysługuje odwołanie do Centralnej Komisji Lekarskiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia (art. 42 ust. 1 i art. 43 ust. 1 ww. ustawy). CKL rozpatruje odwołanie w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania albo w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania w przypadku konieczności wykonania dodatkowych badań lub uzyskania dodatkowych dokumentów, po zapoznaniu się ze wszystkimi dokumentami w sprawie, a w razie potrzeby również po przeprowadzeniu niezbędnych badań lub po zleceniu przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich, w tym obserwacji w podmiocie leczniczym, lub po dostarczeniu na jej żądanie dodatkowych dokumentów (art. 46 ustawy). Zgodnie z art. 47 ust. 1 ww. ustawy, CKL po rozpatrzeniu odwołania: 1) utrzymuje w mocy zaskarżone orzeczenie albo 2) uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i wydaje nowe, albo 3) uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez rejonową komisję lekarską. Do postępowania odwoławczego prowadzonego przez CKL stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed rejonowymi komisjami lekarskimi (ust. 3). Z powyższego wynika, że przepisy ustawy o komisjach lekarskich regulują pewne kwestie proceduralne odmiennie od rozwiązań przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego i stanowią lex specialis w stosunku do trybu określonego w k.p.a. Jednakże stosownie do art. 4 ww. ustawy o komisjach lekarskich, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić w tym miejscu należy, że kontrola orzeczenia komisji lekarskiej przez sąd administracyjny ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do badania pod względem formalnym. Oznacza to, że sąd administracyjny nie ocenia dokonanego przez komisję lekarską rozpoznania (stwierdzonych schorzeń), nie rozważa kwestii medycznych. Sąd administracyjny ocenia natomiast, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach regulujących te kwestie, czy dochowano wymogów proceduralnych, a ponadto czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do przyjętej kwalifikacji oraz określenia kategorii zdolności do służby. Innymi słowy, chodzi tu o stwierdzenie zgodności zaskarżonego orzeczenia z wymogami zawartymi w przepisach ww. ustawy o komisjach lekarskich oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do pełnienia służby przez kandydata do służby w Służbie Celno-Skarbowej oraz funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej (poz. 831 ze zm.). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane co najmniej przedwcześnie, z naruszeniem przepisów ww. rozporządzenia, a w istocie przepisów, na podstawie których dokonano kwalifikacji Skarżącej do kategorii zdolności do służby. Mianowicie, uchylając zaskarżone orzeczenie RKL w [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. i wydając własne, CKL rozpoznała u Skarżącej "nosicielstwo bezobjawowe czynnika zakaźnego z jego wydalaniem", które to schorzenie zakwalifikowała do § 53 pkt 2, rub. 4, kat. N - niezdolna do służby w służbie Celno-Skarbowej (pkt 11 ppkt 1 orzeczenia). Kwalifikacja ta została dokonana według załącznika do rozporządzenia MRiF z dnia 13 kwietnia 2017 r. pt. "Wykaz chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do pełnienia służby przez kandydata do służby w służbie celno-skarbowej oraz funkcjonariusza służby celno-skarbowej. Zgodnie z ww. załącznikiem, do § 53 pkt 2 kwalifikuje się "nosicielstwo bezobjawowe czynnika zakaźnego z jego wydalaniem", który dla kandydatów do pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej przewiduje kat. N - niezdolny do służby. Zgodnie z objaśnieniami szczegółowymi do tego paragrafu, które mają charakter normatywny "decydująca jest konsultacja specjalisty chorób zakaźnych udokumentowana adekwatną diagnostyką specjalistyczną". Z akt postępowania odwoławczego wynika, że Skarżąca została skierowana na dodatkowe konsultacje specjalistyczne, w wyniku których w dniu [...]grudnia 2024 r. lekarz specjalista dokonał następującego rozpoznania "nieaktywny nosiciel HbsAg", zaś w zaleceniach lekarskich stwierdził "w chwili obecnej nie wymaga leczenia (niska wiremia, prawidłowe transaminazy), kontrola w Poradni Chorób Zakaźnych co 6-12 miesięcy (Karta ambulatoryjna, Państwowy Instytut Medyczny MSWiA w [...]). Biorąc pod uwagę powyższe, nieuzasadniona jest przyjęta przez CKL kwalifikacja rozpoznania do § 53 pkt 2 załącznika do rozporządzenia. W ww. konsultacji specjalistycznej lekarz specjalista nie wypowiedział się w kwestii zasadniczej z punktu widzenia tej kwalifikacji, tj. czy wirus jest wydalany, czy też nie jest wydalany. Stanowiska w tym względzie nie zajęła również CKL w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia stwierdzając jedynie na podstawie ww. konsultacji, że "schorzenie można zakwalifikować do § 53 pkt 2 wykazu chorób i ułomności". Tak ogólnikowe twierdzenie nie wyjaśnia powodów przyjętej kwalifikacji, a co za tym idzie orzeczenie nie poddaje się kontroli Sądu. Brak uzasadnienia w tym względzie zadecydował o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia. Biorąc pod uwagę argumentację skargi stwierdzić należy, że CKL w istocie nie wyjaśniła z jakich względów dokonała kwalifikacji schorzenia do § 53 pkt 2 załącznika do rozporządzenia MRiF z dnia 13 kwietnia 2017 r., a nie do § 53 pkt 1, do którego należy kwalifikować "nosicielstwo bezobjawowe czynnika zakaźnego bez jego wydalania", przy czym również i w tym wypadku, zgodnie z objaśnieniami szczegółowymi "decydująca jest konsultacja specjalisty chorób zakaźnych udokumentowana adekwatną diagnostyką specjalistyczną". Uwzględniając powyższe, na marginesie już tylko Sąd zauważa, że w załączonej do skargi Karcie ambulatoryjnej Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA w [...], wystawionej w związku z wizytą Skarżącej w tej placówce w dniu [...] lutego 2025 r., ten sam lekarz specjalista, który przeprowadzał konsultację w dniu [...] grudnia 2024 r., stwierdził, że "wirus nie jest wydalany z moczem i kałem". Z tych względów zaskarżone orzeczenie podlegało uchyleniu jako co najmniej przedwczesne. CKL nie wyjaśniła dokonanej kwalifikacji schorzenia do § 53 pkt 2 załącznika do rozporządzenia MRiF z dnia 13 kwietnia 2017 r. Tymczasem zgodnie z art. 39 ust. 5 ustawy o komisji lekarskiej, uzasadnienie orzeczenia powinno zawierać motywy podjętego rozstrzygnięcia i w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśniać stanowisko przyjęte przez Komisję lekarską. Ponownie rozpoznając sprawę CKL uwzględni powyższą ocenę prawną i ponownie rozpozna złożone odwołanie z uwzględnieniem wyników konsultacji specjalistycznych. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie CKL należycie je uzasadni stosownie do poczynionych wyżej uwag i zgodnie z wymogami art. 39 ust. 5 w związku z art. 47 ust. 3 ustawy o komisjach lekarskich z dnia 28 listopada 2014 r. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.