II SA/Wa 778/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi R. M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa

Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...](dalej: "Zarząd Dzielnicy", "organ") z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w sprawie rozpatrzenia wniosku R. M. (dalej: "Skarżąca") o pomoc mieszkaniową. Z akt sprawy wynika, że R. M. (tworząca wraz z pełnoletnią córką dwuosobowe gospodarstwo domowe) złożyła w dniu [...] marca 2021 r. do Urzędu Dzielnicy [...]wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu Miasta. W uzasadnieniu wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej z powodu choroby nowotworowej. Z powodów finansowych nie jest w stanie wynająć ani tym bardziej kupić na zasadach komercyjnych mieszkania, z którym wraz z córką mogłaby wiązać swoją przyszłość. Niskie dochody uniemożliwiają jej uzyskanie kredytu na zakup mieszkania. Podniosła, że od 10 lat mieszka w Warszawie wynajmując mieszkania w różnych dzielnicach .W. Obecnie stan zdrowia nie pozwala jej na podjęcie pracy. Wskazała również, że samotnie wychowała dwoje dzieci. Córka, z którą mieszka, jest zatrudniona na umowę o pracę, natomiast syn jest osadzony w zakładzie karnym. Zaznaczyła, że nie może liczyć na pomoc rodziców, ponieważ matka nie żyje, zaś ojciec jest chory i wymaga stałej opieki ze względu na wiek oraz stan zdrowia. Do wniosku załączyła kopie dokumentów mających potwierdzać podniesione wyżej okoliczności. Powołaną na wstępie uchwałą Zarząd Dzielnicy odmówił zakwalifikowania R. M. do udzielenia pomocy mieszkaniowej (§ 1). Wykonanie uchwały organ powierzył członkowi Zarządu Dzielnicy [...] (§ 2). Określił, że uchwała podlega publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej [...] W. oraz, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3 ust. 1 i 2). Podstawę prawną uchwały stanowił m.in. § 4, § 7 ust. 1, § 35 ust. 1 uchwały Rady [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 ze zm.), dalej: "uchwała Rady [...] Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] ". W uzasadnieniu uchwały organ powołał § 4, § 32 ust. 1 oraz § 35 § 1 uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] . Wskazał, że R. M. (tworząca wraz z pełnoletnią córką dwuosobowe gospodarstwo domowe) wynajmuje lokal (o powierzchni użytkowej 49,64 m2 i powierzchni mieszkalnej 29 m2) od osoby niespokrewnionej na podstawie umowy najmu podpisanej w lutym 2018 r. Stwierdził jednocześnie, że Skarżąca nie spełnia kryterium metrażowego określonego w § 7 ust. 1 ww. uchwały, który stanowi, iż przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której dwuosobowe gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego powierzchnia mieszkalna wynosi nie więcej niż 13 m2. Skarżąca zamieszkuje w lokalu o powierzchni mieszkalnej 29 m2, a zatem znacznie przekracza ww. kryterium. Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. R. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą uchwałę Zarządu Dzielnicy w części dotyczącej § 1, tj. w zakresie w jakim akt ten odmawia zakwalifikowania jej do udzielenia pomocy mieszkaniowej zarzucając naruszenie: - art. 2, art. 7, art. 71 ust. 1 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, - art. 25 ust. 1 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, art. 34 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 31 zmienionej Karty Społecznej Rady Europy, polegające na naruszeniu prawa do zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych obywateli. W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz zasądzenie kosztów postepowania. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że zaskarżona uchwała narusza prawo, zaś jej uzasadnienie ogranicza się do przywołania stanu prawnego wynikającego z uchwały Rady [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] . Podniosła, że zgodnie z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP państwo w swej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Jednocześnie art. 75 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności przeciwdziałają bezdomności, wspierają rozwój budownictwa socjalnego oraz popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania. Przepis ten należy rozpatrywać łącznie z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, przy czym oba ww. przepisy są normami o charakterze programowym. Wskazała również, że zgodnie z art. 25 ust. 1 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka każdy człowiek ma prawo do stopy życiowej zapewniającej zdrowie i dobrobyt jego i rodziny, włączając w to wyżywienie, odzież, mieszkanie, opiekę lekarską i konieczne świadczenia socjalne oraz prawo do ubezpieczenia na wypadek bezrobocia, choroby, niezdolności do pracy, wdowieństwa, starości lub utraty środków do życia w inny sposób od niego niezależny, co obejmuje prawo do odpowiednich warunków zamieszkania. W wymiarze europejskim prawo do mieszkania akcentują dwa dokumenty. Mianowicie art. 34 Karty Praw Podstawowych UE i art. 31 zmienionej Karty Społecznej Rady Europy określają prawo każdej osoby mieszkającej na terytorium Unii Europejskiej do dostępu do stosownego mieszkania o przystępnej cenie oraz, gdy nie dysponuje ona środkami przeznaczonymi do zapewnienia godnej egzystencji, do korzystania z pomocy mieszkaniowej. Uwzględniając powyższe Skarżąca podniosła, że nie wiadomo na jakiej podstawie [...] Warszawa przyjęło za miernik ustalania warunków przyznawania lokali (mieszkań) kryterium metrażowe określone w § 7 uchwały Rady [...] Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] . Kryterium to, określające metraż lokalu poniżej średniej europejskiej, jest nierealistyczne, krzywdzące oraz niezgodne z prawem. W konsekwencji wadliwa jest również uchwała Zarządu Dzielnicy z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w sprawie udzielenia pomocy mieszkaniowej i jako taka powinna zostać uchylona. W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej uchwale. W piśmie procesowym z dnia [...] października 2021 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik R. M. przedstawił dodatkowe stanowisko w sprawie zarzucając organowi naruszenie: - § 7 ust. 4 uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, - art. 7 k.p.a. poprzez niezastosowanie się do zasady prawdy obiektywnej oraz tzw. słusznego interesu obywateli poprzez niewłaściwą ocenę sytuacji majątkowej i życiowej Skarżącej, która uzasadniała zwolnienie z warunków, o których mowa w § 7 ust. 1 i 3 uchwały Rady [...] Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] , - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, który pozwoliłby w obiektywny sposób ocenić sytuację zdrowotną, rodzinną i społeczną Skarżącej, - art. 80 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że na podstawie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie można przyjąć, że Skarżąca znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i społecznej. W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów związanych z sytuacją mieszkaniową Skarżącej (k. 60 - 86 akt sądowych), dokumentów związanych z sytuacją życiową (k. 87 akt sądowych) oraz zdrowotną Skarżącej (k. 88 - 93 akt sądowych) - na okoliczność potwierdzenia jej problemów zdrowotnych (w tym również onkologicznych), które uniemożliwiają jej bądź w inny sposób utrudniają wykonywanie pracy zawodowej, co w konsekwencji prowadzi do problemów z zaspokojeniem podstawowych potrzeb mieszkaniowych Skarżącej i jej córki. Pełnomocnik zaznaczył przy tym, że ww. dokumenty zostały przedstawione w siedzibie organu, lecz z przyczyn nieznanych Skarżącej nie zostały załączone do akt sprawy. Nadto pełnomocnik wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej uchwały oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu pełnomocnik powołał § 7 ust. 4 uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] . Wskazał, że organ nie wziął pod uwagę sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i społecznej Skarżącej, która uzasadniała zastosowanie ww. przepisu. Ustalenia organu mają zatem charakter dowolny. Podkreślił, iż z dokumentacji załączonej do wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej oraz do ww. pisma wynika, że Skarżąca od co najmniej 10-ciu lat wynajmuje ona różne nieruchomości na terenie Warszawy, przy czym przez większość tego czasu wynajmowała pokoje, a nie całe nieruchomości. Skarżąca nie może liczyć na pomoc rodzinny, jest osobą rozwiedzioną, mieszkającą wyłącznie z córką. Były mąż Skarżącej nie łożył na utrzymanie dzieci, zatem to na Skarżącej spoczywał obowiązek zapewnienia im bytu. Skarżąca ma problemy zdrowotne, które utrudniają jej podjęcie pracy zarobkowej (stan zdrowia nie pozwala jej na podejmowanie prac fizycznych, nadto Skarżąca - ze względu na wiek - nie jest atrakcyjnym pracownikiem dla potencjalnego pracodawcy). Skarżąca z racji na przebytą operację powinna prowadzić oszczędzający tryb życia, co nie jest możliwe ze względu na konieczność wykonywania pracy w celu opłacenia czynszu najmu lokalu. Zarobki Skarżącej i jej córki nie pozwalają na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych (koszty czynszu najmu lokalu uniemożliwiają zakup leków). Córka Skarżącej ma problemy natury psychicznej, co utrudnia jej normalne funkcjonowanie. Zdaniem pełnomocnika, powyższe okoliczności przemawiają za odstąpieniem od kryterium metrażowego określonego w uchwale Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] , co byłoby zgodne z zasadami współżycia społecznego. Kryterium to jest niedostosowane do realiów rynkowych, na co Skarżąca zwracała uwagę w treści skargi. W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2022 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii sporządzonej w dniu [...] lutego 2022 r. przez Ośrodek Pomocy Społecznej (dalej: "OPS") Dzielnicy [...]na okoliczność bardzo trudnej sytuacji bytowej Skarżącej, problemów ze zdrowiem, problemów ze znalezieniem pracy oraz konieczności uzyskania pomocy od organów administracji. W piśmie z dnia [...] marca 2022 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o dołączenie do akt sprawy dokumentów dotyczących zatrudnienia oraz sytuacji zdrowotnej córki Skarżącej (k. 110 - 113) akt sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 marca 2022r. sygn. akt II SA/Wa 2768/21 oddalił skargę R. M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...]z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że uchwała Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] stanowi kompletną regulację, określającą zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...] W.. Z tego względu tylko te przepisy prawa miejscowego winny być stosowane w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej uchwały. Sąd podkreślił, że zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy zostały uregulowane w ustawie z dnia [...] czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1182 ze zm.), dalej: "ustawa o ochronie praw lokatorów". Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 ustawy, gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy). Zatem obowiązkiem Zarządu Dzielnicy wydającego sporną uchwałę było podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że wydając zaskarżoną uchwałę Zarząd Dzielnicy nie naruszył § 36 ust. 1 pkt 2 w związku z § 42 ust. 1 pkt 1 oraz § 7 ust. 1 uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] . W sposób prawidłowy ustalił bowiem stan faktyczny sprawy, przyjmując zasadnie, iż z ustaleń dokonanych w toku analizy wniosku oraz zgromadzonej dokumentacji wynika, że Skarżąca aktualnie nie spełnia warunków uprawniających do udzielenia pomocy mieszkaniowej z uwagi na niespełnienie kryteriów z § 7 ust. 1 w związku § 36 ust. 1 pkt 2 ww. uchwały, co w konsekwencji dawało podstawę do odmowy udzielenia pomocy mieszkaniowej. Sąd stwierdził, że zgodnie z § 4 ww. uchwały pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz w § 7 z zastrzeżeniem § 8 i § 9. W świetle § 7 ust. 1 ww. uchwały przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której dwuosobowe gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego powierzchnia mieszkalna wynosi nie więcej niż 13 m2. Skarżąca zamieszkuje w lokalu o powierzchni mieszkalnej 29 m2, zatem nie spełnia kryterium określonego w ww. przepisie. Sąd zaznaczył przy tym, że nie zasługują na uwzględnienie argumenty Skarżącej dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji RP i Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, bowiem kryteria zapewnienia pomocy mieszkaniowej są jednoznacznie określone w powołanych wyżej przepisach uchwały. Sąd stwierdził, że organ w sposób wyczerpujący zbadał istotne okoliczności faktyczne sprawy. Dokonał wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale uzasadnił w sposób zgodny z art. 107 § 3 k.p.a. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła R. M., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", w związku z § 7 ust. 4 uchwały Rady [...] Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, co doprowadziło do rozpoznania wniosku Skarżącej jedynie w ograniczonym zakresie (z uwzględnieniem wyłącznie tzw. "kryterium mieszkaniowego"), bez uwzględnienia przez organ (a następnie Sąd) wszystkich możliwości rozpoznania sprawy przewidzianych przepisami prawa, 2) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z naruszeniem przez organ art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 83 k.p.a. polegające na: a) pominięciu materiału dowodowego zgłoszonego w sprawie przez Skarżącą, z którego wprost wynikała jej trudna sytuacja materialno-zdrowotno-bytowa, b) nieustaleniu faktycznej sytuacji Skarżącej, która dawała podstawy do zastosowania wyjątkowego trybu przewidzianego w przepisach (§ 7 ust. 1 uchwały Rady [...] Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] ), c) ograniczeniu się przez organ oraz Sąd wyłącznie do ustalenia tzw. kryterium mieszkaniowego określonego w § 7 ust. 1 ww. uchwały z pominięciem innych aspektów sprawy i innych przepisów materialnych, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie (§ 7 ust. 4 ww. uchwały) wbrew wymogom wydawania decyzji uznaniowych, d) braku uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ, a następnie Sąd, błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, 3) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, pomimo że zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] została wydana z naruszeniem prawa materialnego (§ 7 ust. 1 uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] ), 4) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ograniczenie się przez Sąd do stanu faktycznego ustalonego przez organ administracji pomimo podnoszenia stosownych zarzutów i wniosków wskazanych w skardze oraz pominięcie i nie odniesienie się przez Sąd do zarzutów zgłoszonych przez pełnomocnika Skarżącej (w szczególności zarzutu naruszenia § 7 ust. 4 uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] ) skupiających się wokół trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej i bytowej Skarżącej. W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie uchwały Zarządu Dzielnicy [...]z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] , względnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zakwalifikowanie Skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OSK 1615/22 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że zasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegający w szczególności na pominięciu materiału dowodowego zgłoszonego w sprawie przez Skarżącą kasacyjnie, na okoliczność ustalenia jej sytuacji materialnej, zdrowotnej i bytowej. W świetle ww. przepisów postępowania administracyjnego organ jest obowiązany z urzędu: 1) ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; 2) ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności; 3) przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy; 4) dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 118/12; LEX nr 1125454). NSA zauważył, że Skarżąca kasacyjnie powoływała się w postępowaniu przed organem na swoją trudną sytuację życiową, przedkładając na powoływane okoliczności dowody z dokumentów. Wskazywane przez Skarżącą okoliczności i przedstawione dowody z dokumentów nie zostały w ogóle poddane analizie przez Sąd pierwszej instancji. Nadto przed posiedzeniem niejawnym wyznaczonym na dzień [...] marca 2022 r. pełnomocnik Skarżącej kasacyjnie złożył dokumenty w postaci zaświadczenia lekarskiego i opinii psychologicznej dotyczących K. M. (córki Skarżącej). W piśmie z dnia [...] lutego 2022 r. zasygnalizował natomiast, że Skarżąca znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej i pozostaje bez środków do życia. Przedstawił również opinię OPS Dzielnicy [...]z dnia [...] lutego 2022 r. dotyczącą sytuacji rodziny R. M.. Do powyższych okoliczności Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w żaden sposób w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co stanowi o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pominął bowiem w uzasadnieniu wyroku - zarzucaną w toku postępowania przed organem - kwestię naruszenia przez tenże § 7 ust. 4 uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] . Kompetencja organu określona w ww. przepisie ma charakter uznaniowy, jednak dla odmowy jego zastosowania niezbędne jest dokonanie wnikliwych ustaleń w zakresie stanu faktycznego obejmującego przesłanki zwolnienia z warunków, o których mowa w § 7 ust. 1 ww. uchwały. Sąd pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do kwestii, czy takie ustalenia w niniejszej sprawie poczyniono. Uwzględniając powyższe NSA stwierdził, że zasadne okazały się zarzuty naruszenia prawa procesowego poprzez błędną ocenę dokonanych przez organ ustaleń stanu faktycznego sprawy, zatem przedwczesne byłoby rozpoznanie zarzutów naruszenia prawa materialnego. Wskazał, iż Sąd pierwszej instancji rozpoznając ponownie sprawę odniesie się do kwestii przesłanek zastosowania regulacji § 7 ust. 4 uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] . W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2024 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymał skargę oraz stanowisko przedstawione w kolejnych pismach procesowych w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2768/21. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2492 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W sprawie ma zastosowanie art. 190 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Użyte w art. 190 p.p.s.a. pojęcie "wykładni prawa" należy rozumieć jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może zatem dokonać odmiennej interpretacji przepisów niż interpretacja wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego. Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a. dotyczyć może tylko dwóch sytuacji. Pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego. Gdy w trakcie ponownego rozpoznania sprawy sąd pierwszej instancji stwierdzi, że stan faktyczny, który stanowił podstawę faktyczną rozstrzygnięcia dokonanego przez Naczelny Sąd Administracyjny nie został dostatecznie wyjaśniony bądź jest odmienny od przyjętego przez NSA, nie jest związany wyrażoną poprzednio oceną, ponieważ do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy odmienne od wyjaśnionych przez NSA (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226/98, publ. OSNP z 1999 r. Nr 15, poz. 486; wyroki NSA z dnia: 4 grudnia 2009r., sygn. akt II FSK 1064/08; 14 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 342/05; 4 września 2007 r., sygn. akt I FSK 1130/06, publ. CBOSA). Drugi z przypadków utraty mocy wiążącej wykładni prawa wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego to podjęcie przez NSA - po wydaniu przez NSA wyroku w danej sprawie, a przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd pierwszej instancji - uchwały, w której wyrażona zostanie odmienna wykładnia prawa od przyjętej w wyroku wydanym w tej sprawie w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej. W takim przypadku moc wiążącą będzie miała wykładnia wynikająca z uchwały (art. 269 § 1 p.p.s.a., por. także: J.P. Tamo: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2006, s. 420 - 421; uchwała NSA z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt I FPS 1/08, publ. CBOSA). W niniejszej sprawie nie miała miejsca żadna z okoliczności, która stanowiłaby podstawę do odstąpienia od wykładni prawa dokonanej w wyroku NSA z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 1615/22. Zatem Sąd I instancji obowiązany był orzekać w warunkach związania wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. W ww. orzeczeniu NSA stwierdził, iż doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie przez Sąd pierwszej instancji materiału dowodowego zgłoszonego w sprawie przez Skarżącą - na okoliczność ustalenia jej sytuacji materialnej, zdrowotnej i bytowej. NSA podkreślił, że Skarżąca powoływała się w postępowaniu przed organem na swoją trudną sytuację życiową, przedkładając na powoływane okoliczności dowody z dokumentów. Jednakże wskazywane przez Skarżącą okoliczności i przedstawione dowody nie zostały w ogóle poddane analizie przez organ, a następnie przez Sąd pierwszej instancji. NSA wskazał również na obowiązki organu wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Formułując wytyczne co do dalszego postępowania NSA wskazał, że Sąd pierwszej instancji ponownie rozpatrując sprawę odniesie się do kwestii przesłanek zastosowania regulacji § 7 ust. 4 uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z § 7 ust. 4 uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] . Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 1615/22 zgodnie ze sformułowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodów. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z powołanych przepisów wynika, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ jest obowiązany z urzędu: 1) ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, 2) ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności, 3) przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, 4) dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu organ nie dopełnił powyższych obowiązków w rozpatrywanej sprawie. Podkreślić należy, że w uzasadnieniu wniosku z dnia [...] marca 2021 r. Skarżąca obszernie przedstawiła swoją sytuację życiową, zdrowotną i materialną. Wskazała, że z racji na rozwiązanie związku małżeńskiego z winy męża, sama wychowywała i utrzymywała dzieci - córkę K. oraz syna A.. Mieszkała wraz z dziećmi w wynajętych mieszkaniach, obecnie mieszka tylko z córką. Pracowała w drukarni dźwigając ciężary przy produkcji książek i gazet, co doprowadziło do utraty zdrowia (choroba nowotworowa). Cierpi na liczne schorzenia wymagające stałego, drogiego leczenia. Poddana zostanie również leczeniu operacyjnemu. W czasie pandemii straciła pracę, posiadała status osoby bezrobotnej. Podniosła również, że córka K. ma stwierdzony obniżony poziom intelektualny. Zatrudniona jest na umowę o pracę, jednak osiągane przez nią dochody nie są wysokie. Syn natomiast przebywa w zakładzie karnym. Podkreśliła, że nie może liczyć na pomoc rodziny. Matka nie żyje, a ojciec jest w bardzo podeszłym wieku i wymaga stałej opieki ze względu na stan zdrowia. Wskazała również, że od 10-ciu lat wynajmuje mieszkania w Warszawie i z tym miastem chce związać przyszłość swoją i córki. Nie posiada jednak środków na dalszy najem lokalu na zasadach komercyjnych, ani tym bardziej na zakup lokalu. Nie ma również możliwości uzyskania kredytu na zakup mieszkania. Do wniosku Skarżąca załączyła: 1) kopię umowy najmu lokalu z dnia [...] lutego 2018 r. wraz z aneksami z dnia: [...] lutego 2019 r., [...] lutego 2020 r., [...] lutego 2021 r., 2) umowy o pracę córki K. z dnia [...]marca 2022 r., 3) zaświadczenie o zatrudnieniu i dochodach z dnia [...] marca 2021 r. dotyczące córki K., 4) dokumentu księgowego za miesiąc grudzień 2020 r., 4) wyroku Sądu Okręgowego w O. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] grudnia 2006 r., sygn. akt [...]) opisu badania ultrasonograficznego wykonanego w [...] w W. w dniu [...] marca 2021 r., 6) wyniku badania rezonansu magnetycznego z R. z dnia [...] marca 2021 r., 7) historii zdrowia i choroby sporządzonej w Wojskowym Instytucie Medycznym w dniu [...] września 2020 r. oraz raportu histopatologicznego, 8) opinii sporządzonej przez Rodzinny Ośrodek Diagnostyczno-Konsultacyjny w dniu [...] października 2006 r. w sprawie o sygn. akt IC - [...]) opinii Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej z dnia [...] czerwca 2009 r., 10) decyzji Prezydenta [...] Warszawy z dnia [...] lutego 2021r. nr [...]oraz decyzji Starosty Pułtuskiego z dnia [...]lutego 2021 r. nr [...], 11) zaświadczenia wydanego przez Wójta Gminy O. z dnia [...] marca 2021 r., 12) potwierdzenia zameldowania na pobyt czasowy wystawionego przez Prezydenta [...] W. w dniu [...]października 2013 r. Wydając zaskarżoną uchwałę z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] organ stwierdził jedynie, że Skarżąca nie spełnia kryterium metrażowego określonego w § 7 ust. 1 uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] , zgodnie z którym przez warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy uznaje się sytuację, w której gospodarstwo domowe zamieszkuje w lokalu, którego powierzchnia mieszkalna wynosi nie więcej niż 7 m2 w przypadku zamieszkiwania w tym lokalu 1 osoby, powiększone o dodatkowe 6 m2 na każdą kolejną zamieszkującą w tym lokalu osobę, z zastrzeżeniem ust. 2 - 4. Zdaniem organu, biorąc pod uwagę, że Skarżąca zamieszkuje wraz z córką w lokalu, którego powierzchnia mieszkalna wynosi 29 m2, uznać należy, że nie spełnia kryterium metrażowego, o którym mowa w ww. przepisie. Organ jednak w ogóle nie odniósł się do kwestii podnoszonych przez Skarżącą dotyczących jej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i materialnej. Nie poddał analizie załączonych do wniosku dokumentów i nie ocenił, czy dokumenty te mogą mieć znaczenie dla sposobu rozpatrzenia wniosku w kontekście § 7 ust. 4 uchwały Rady [...] Warszawy z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] . Zgodnie z tym przepisem, jeżeli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1. Kompetencja organu wynikająca z ww. regulacji ma charakter uznaniowy, jednak dla odmowy jej zastosowania niezbędne jest dokonanie wnikliwych ustaleń w zakresie stanu faktycznego obejmującego przesłanki zwolnienia z warunków, o których mowa w § 7 ust. 1 ww. uchwały. Z akt sprawy, a w szczególności z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, nie wynika, aby organ takie ustalenia poczynił. Nie poddał analizie i ocenie dokumentów załączonych do wniosku, nie wezwał też Skarżącej o złożenie innych, ewentualnych dokumentów mogących mieć znaczenie dla oceny sytuacji życiowej i majątkowej Skarżącej. Z tych powodów Skarżąca dopiero na etapie postępowania sądowego, za pismem procesowym z dnia [...] października 2021 r., złożyła do akt sprawy dodatkowe dokumenty mające potwierdzać jej trudną sytuację życiową, zdrowotną i materialną i ponownie podniosła argumenty przedstawione we wniosku z dnia [...] marca 2021r. Wśród tych dokumentów znalazły się: umowa najmu okazjonalnego z dnia [...] grudnia 2011 r.; umowa najmu pokoju mieszkalnego w trybie najmu okazjonalnego z dnia [...] lipca 2013 r.; dane z rachunku bankowego; oświadczenia z dnia: [...] marca 2015 r., [...] maja 2015 r., [...] stycznia 2017 r., [...] maja 2017 r., [...] czerwca 2017 r., [...] lipca 2017 r., [...] lutego 2018 r., [...] lutego 2018 r.; informacja o pobranej zaliczce za wynajem pokoju z dnia [...] września 2016 r.; zaświadczenie wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. z dnia [...] stycznia 2013 r.; karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia [...] lipca 2020 r. (k. (k. 60-64, 66-77, 87-90 akt sądowych). Sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., przeprowadził dowód uzupełniający z ww. dokumentów. Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd uznał, że ww. przesłanki są spełnione, zaś treść dokumentów złożonych przez Skarżącą prowadzi do wniosku, że organ, nie czyniąc ustaleń w zakresie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i materialnej Skarżącej uchybił obowiązkowi zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozpatrzenia w kontekście zastosowania przepisu § 7 ust. 1 i 4 uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] . Jednocześnie Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodów z dokumentów obejmujących: potwierdzenie zameldowania na pobyt czasowy z dnia [...] października 2013 r. (k. 65 akt sądowych), umowę najmu lokalu z dnia [...] lutego 2018 r. wraz z aneksami (k. 78 - 86 akt sądowych), historię zdrowia i choroby z WIM wraz z raportem histopatologicznym i opisem badania ultrasonograficznego (k. 91-93 akt sądowych). Sąd stwierdził bowiem, że ww. dokumenty stanowią część akt administracyjnych (zostały załączone do wniosku o najem lokalu), zaś przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie przewiduje przeprowadzenia dowodu z akt sprawy, które to stanowią podstawę orzekania przez Sąd zgodnie z art. 133 p.p.s.a. Sąd oddalił również wniosek o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu załączonego do pisma procesowego z dnia [...] lutego 2022 r., tj. "Opinii dotyczącej sytuacji rodziny Pani R. M. (...)" sporządzonej w dniu [...] lutego 2022r. przez Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...](k. 103 akt sądowych). Opinia ta została bowiem sporządzona po dacie wydania zaskarżonej uchwały, zaś Sąd orzeka biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy aktualny na datę wydania zaskarżonego aktu. Zauważyć jednak należy, że dokument ten będzie mógł zostać poddany ewentualnej analizie i ocenie przez organ na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy. Konkludując stwierdzić należy, że wobec naruszenia przez Zarząd Dzielnicy [...]przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z § 7 ust. 4 uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] , skarga podlegała uwzględnieniu. Zaskarżona uchwała, z powodu nieustalenia przez organ okoliczności faktycznych sprawy mogących mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie, jest co najmniej przedwczesna. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Sąd uwzględnił treść art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1465), zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego, które to okoliczności nie zaistniały w niniejszej sprawie. Rozpatrując sprawę ponownie organ dopełni obowiązków wynikających z wymienionych przepisów postępowania administracyjnego oraz § 32 uchwały Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] . Podda wnikliwej analizie i ocenie sytuację życiową (w szczególności zdrowotną) oraz majątkową Skarżącej i rozważy możliwość odstąpienia od zastosowania wobec Skarżącej kryterium metrażowego określonego w § 7 ust. 1 ww. uchwały z powodów, o których mowa w § 7 ust. 4 uchwały. W tym celu organ wezwie Skarżącą do przedłożenia dokumentów, które dotyczą jej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i materialnej, a które aktualnie mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o przepisy ww. uchwały. W zależności od wyników tejże analizy i oceny sytuacji Skarżącej organ podejmie dalsze czynności zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 190 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.