II SA/Wr 118/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz -Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak Protokolant: specjalista Izabela Szczerbińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 listopada 2023 r. Nr 1151/2023 w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę w całości.

Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta L., (znak PINB.N1.4010.102.10.2019) z dnia 4 grudnia 2020 r., nakazano Inwestorowi - R. P. - użytkownikowi lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w L. (działka nr [...], obręb T.), zaniechanie dalszych robót budowlanych, demontaż wykonanych samowolnie zewnętrznych schodów drewnianych i drewnianej obudowy balkonu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w L., na działce nr [...], obręb T., jak również przywrócenie elewacji tej części budynku wraz z balustradą balkonu do pierwotnego stanu. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku ze skargami dotyczącymi prac budowlanych wykonanych z naruszeniem przepisów ustawy Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta L. (dalej: PINB) zawiadomił o oględzinach w lokalu nr [...] przy ul. [...], zaplanowanych na dzień 20 grudnia 2019 r. Pismem z dnia 16 grudnia 2019 r. R. P. poinformował, że oględziny w lokalu nie są możliwe z uwagi na włamanie się Wspólnoty Mieszkaniowej do Jego mieszkania, wniósł także o przeprowadzenie kontroli w innych lokalach, w których pełno jest samowoli budowlanych. R. P. podniósł również zbyt późne powiadomienie o kontroli. W dniu 20 grudnia 2019 r. PINB przeprowadził kontrolę, w toku której ustalono, że: ,,powstała prowizoryczna drewniana obudowa balkonu wraz z zadaszeniem. Widoczne uszkodzenie stolarki okiennej, wybite szyby w oknach. Stan techniczny i liczne uszkodzenia wymagają podjęcia czynności w celu usunięcia oszpeceń budynku". Oględziny przeprowadzono na okoliczność montażu zadaszenia i obudowania balkonu przy lokalu mieszkalnym nr [...]. R. P. był nieobecny, stawił się przedstawiciel administratora A. Wykonano dokumentację fotograficzną. Wezwaniami z dnia 2 stycznia 2020 r. PINB zobowiązał R. P. do udzielenia wyjaśnień i przedłożenia dokumentów dotyczących realizacji drewnianej obudowy balkonu, w tym decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej wraz z dokumentacją projektową oraz firmę A. do osobistego stawiennictwa celem złożenia wyjaśnień i przedstawienia dokumentów dotyczących eksploatacji budynku przy ul. [...]. W dniu 15 stycznia 2020 r. odbyło się przesłuchanie przedstawiciela A., który zeznał, że właściciel lokalu nr [...] nie udostępnia mieszkania do przeprowadzenia jakichkolwiek kontroli z powodu nieopłacania czynszu. Z relacji mieszkańców, lokator mieszkania nr [...] wykonał konstrukcję drewnianą na balkonie przynależnym do lokalu, szpecąc elewację budynku. Prace te wykonywał od listopada 2019 r. bez zgody Wspólnoty Mieszkaniowej. Pismem z dnia 20 stycznia 2020 r. R. P. wniósł o przesłuchanie w drodze pomocy prawnej przez PINB w O., ponieważ organ ten jest najbliżej Jego miejsca zamieszkania. Pismem z dnia 22 stycznia 2020 r. PINB ponownie wezwał R. P. do złożenia wyjaśnień i przedłożenia odpowiednich dokumentów. Jednocześnie organ, odnosząc się do prośby Strony o przesłuchanie w PINB w O., wyjaśnił, że powyższe żądanie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem godzi w zasadę przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, wyrażoną w art. 19 k.p.a. Pismem z dnia 6 marca 2020 r. PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie realizacji schodów zewnętrznych i drewnianej obudowy balkonu, przynależnej do lokalu nr [...] tego budynku. Pismem z dnia 6 marca 2020 r. organ I instancji wystąpił do Miejskiego Konserwatora Zabytków Urzędu Miasta w L. z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie. W piśmie z dnia 10 kwietnia 2020 r. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu, Delegatury w L. wskazano, że przedmiotowy budynek znajduje się w granicach zabytku - zabudowa miejska dzielnicy T. w L., wpisanym do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 1982 r. Do dnia 10 kwietnia 2020 r. nie wpłynął wniosek o pozwolenie na wykonanie robót budowlanych w kamienicy przy ul. [...] w L. w zakresie montażu zewnętrznych schodów oraz drewnianej dobudowy balkonu. Pismem z dnia 4 maja 2020 r. PINB zawiadomił strony o zakończeniu postępowania administracyjnego i poinformował o prawie zapoznania się z materiałem dowodowym, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pismem z dnia 27 maja 2020 r. R. P. wniósł zażalenie na zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego z dnia 4 maja 2020 r. oraz o wydanie całości kserokopii akt sprawy, przesłuchanie w drodze pomocy prawnej ze względu na pandemię koronawirusa i dużą odległość od miejsca zamieszkania, wyłączenie od udziału w sprawie PINB dla miasta L. i pracowników przedmiotowego urzędu, ściganie osób, które nielegalnie wykonały płot - ogrodzenie. Inwestor podniósł również, że osoby podające się za zarząd wspólnoty mieszkaniowej nie są zarządem, również administrator A. nie jest uprawniony do reprezentacji ww. wspólnoty, tylko R. P. jest zarządcą tej wspólnoty. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta L. decyzją z dnia 4 czerwca 2020 r., znak: PINB.N1.4010.102.6.2019, na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, nakazał Inwestorowi - R. P. - lokatorowi lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w L. dokonanie rozbiórki schodów zewnętrznych wraz z drewnianą obudową balkonu w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w L., na działce nr [...], obręb T., zrealizowanych bez zezwolenia organu administracji architektoniczno-budowlanej. Decyzja PINB z dnia 4 czerwca 2020 r., znak: PINB.N1.4010.102.6.2019 została oprotestowana, w ustawowo przewidzianym terminie, odwołaniem R. P. Organ odwoławczy decyzją nr 765/2020 z dnia 28 sierpnia 2020 r. uchylił zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta L. nr PINB.N1.4010.102.6.2019 z dnia 4 czerwca 2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. R. P. wniósł na tę decyzję sprzeciw do WSA we Wrocławiu. Akta sprawy wraz ze sprzeciwem zostały przekazane do WSA przy piśmie z dnia 6 października 2020 r. Organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę ustalił, iż inwestor R. P. - użytkownik lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w L. - przystąpił do montażu, szpecących elewację budynku mieszkalnego, drewnianych konstrukcji z desek bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę organu administracji architektoniczno-budowlanej, a co więcej bez pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Pismem z dnia 14 września 2020 r. PINB zawiadomił o zakończeniu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na to pismo R. P. wniósł swoje zastrzeżenia do postępowania, domagając się wyłączenia organu I instancji w trybie art. 24 - 27 k.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta L., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, decyzją znak: PINB.N1.4010.102.10.2019 z dnia 4 grudnia 2020 roku, nakazał inwestorowi R. P. - użytkownikowi lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w L. (działka nr [...], obręb T.) zaniechanie dalszych robót budowlanych, demontaż wykonanych samowolnie zewnętrznych schodów drewnianych i drewnianej obudowy balkonu, przynależnego do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w L., na działce nr [...], obręb T., jak również przywrócenie elewacji tej części budynku wraz z balustradą balkonu do pierwotnego stanu. Decyzja ta została, w ustawowo przewidzianym terminie, oprotestowana odwołaniem R. P. z dnia 28 grudnia 2020 r. Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja organu I instancji powinna być uchylona w całości, ponieważ jest niezgodna z prawem i stanem faktycznym. Odwołujący się nie został w ogóle powiadomiony o tym, że organ I instancji wszczął ponowne rozpoznawanie przedmiotowej sprawy przez co PINB pozbawił Skarżącego możności obrony swoich praw. Co więcej wskazał, że w sprawie została już wcześniej wydana decyzja administracyjna, zaskarżona przez Skarżącego do ll instancji, a następnie został wniesiony sprzeciw od decyzji DWINB do WSA we Wrocławiu. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr 1151/2023, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. P. od opisanej decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej obowiązku zaniechania dalszych robót budowlanych i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji, a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uznając zawiązany w rzeczonej sprawie stosunek sądowoadministracyjny za okoliczność wypełniającą dyspozycję art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, organ postanowieniem nr 189/2021 z dnia 17 lutego 2021 r. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie z odwołania R. P. od decyzji PINB dla miasta L., znak PINB.N1.4010.102.10.2019 z dnia 4 grudnia 2020 r. - do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze sprzeciwu R. P. od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr 765/2020 z dnia 28 sierpnia 2020 r., uchylającej w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta L. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W związku z wpływem do organu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt li SA/Wr 458/20, którym to wyrokiem Sąd oddalił sprzeciw R. P. od decyzji DWINB nr 765/2020 z dnia 28 sierpnia 2020 r., stosownie do art. 97 § 2 k.p.a. organ postanowieniem nr 1009/2023 z dnia 26 października 2023 r. podjął zawieszone przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postępowanie administracyjne w sprawie z odwołania R. P. od decyzji PINB dla miasta L., znak PINB.N1.4010.102.10.2019 z dnia 4 grudnia 2020 r., ponieważ przyczyna uzasadniająca zawieszenie rzeczonego postępowania ustąpiła. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, iż w dniu 19 września 2020 roku weszła w życie nowelizacja Prawa budowlanego. Jak wynika z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej Prawo budowlane stosuje się przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu dotychczasowym. Wobec tego, iż niniejsze postępowanie zostało wszczęte dnia 6 marca 2020 r. zastosowanie w rozpatrywanej sprawie znajdują przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 roku o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. W zaistniałym stanie faktycznym zastosowanie znajduje art. 51 ust. 7 odsyłający do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Przedmiotem tego postępowania są roboty budowlane polegające na montażu drewnianej obudowy balkonu wraz z drewnianymi schodami zewnętrznymi, zatem zastosowanie w sprawie właściwie znalazł tryb przewidziany w art. 50-51 ustawy Prawo budowlane, gdyż usunięcie skutków samowolnych robót budowlanych następuje właśnie w trybie procedury naprawczej przewidzianej w art. 50 - 51 Prawa budowlanego, którą stosuje się do robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego lub jego części. Z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 lipca 2017 roku, sygn. akt lI SA/Op 149/17, wynika, iż w trybie naprawczym (art. 50-51 p.b.) nie chodzi o to, aby organ nakazał lub odmówił nakazania rozbiórki, lecz o to aby w toku prowadzonego postępowania ustalił, czy doszło do wykonania robót budowlanych, które mogą skutkować koniecznością dokonania odpowiednich zmian, mając na uwadze słuszny interes osób trzecich oraz czy jest możliwe nakazanie wykonania przez inwestora takich czynności lub robót budowlanych, które doprowadziłyby obiekt do stanu zgodnego z prawem i z poszanowaniem wspomnianych interesów osób trzecich. Dopiero brak możliwości nakazu wykonania odpowiednich czynności lub robót, przy jednoczesnym ustaleniu, że doszło do wykonania robót budowlanych naruszających obowiązujący porządek prawny, może skutkować nakazem rozbiórki bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b.). Organ wskazuje, że budynek znajduje się w zabudowie miejskiej dzielnicy T. w L., wpisanej do rejestru zabytków pod numerem [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 1982 r. W związku z powyższym znajdą w niniejszej sprawie zastosowanie przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 840 z późn. zm.). Według art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga podejmowanie innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru, z wyłączeniem działań polegających na usuwaniu drzew lub krzewów z terenu nieruchomości lub jej części niebędącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem albo inną formą zaprojektowanej zieleni. Należy wskazać, że montaż drewnianej obudowy balkonu (obicie deskami) i drewnianych schodów niewątpliwie ma wpływ na wygląd zabytku. Prace dotyczące zmiany wyglądu zewnętrznego budynku w zakresie zmiany bryły, kształtu i pokrycia dachu, dyspozycji elewacji, kształtu otworów zewnętrznych wymagają uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. W niniejszej sprawie prawidłowo ustalono, że Inwestor R. P. nie posiadał pozwolenia konserwatora na montaż obudowy i schodów, co wynika z pisma Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu, Delegatury w L. z dnia 10 kwietnia 2020 r. Kolejno, analiza dokumentacji zdjęciowej wskazuje, że ta prowizoryczna obudowa (obicie deskami) z drewnianymi schodami zewnętrznymi już na pierwszy rzut oka narusza przepisy techniczno-budowlane. Kwestie schodów i pochylni regulują § 66 - 71 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W związku z powyższym, w sprawie doszło do spełnienia przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 4 Pr. bud., tj. przedmiotową obudowę wraz ze schodami wykonano w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Nadto, przedmiotowa obudowa wraz· ze schodami została wykonana bez zgody Wspólnoty Mieszkaniowej, co świadczy o braku prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Montaż drewnianej obudowy i schodów zmienia wygląd elewacji budynku, która niewątpliwie stanowi część wspólną nieruchomości. Nie ulega zatem wątpliwości, że doszło do sytuacji, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa, a jednocześnie wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem, co uzasadnia wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 51 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego, obligującego inwestora do demontażu szpecącej konstrukcji z desek z pominięciem procedur umożliwiających usankcjonowanie tych robót. Co prawda, zarzuty zawarte w odwołaniu R. P. z dnia 28 grudnia 2020 r. od decyzji, co do których organ odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji nr 765/2020 z dnia 28 sierpnia 2020 r. uchylającej zaskarżoną decyzję z dnia 4 czerwca 2020 r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia, jednakże organ ponownie, odnosząc się do treści odwołania wskazuje że co do zarzutu nieudostępniania akt sprawy i wniosku o przesłuchanie w drodze pomocy prawnej należy wskazać, że Skarżący, składając osobiście pisma w siedzibie PINB, miał możliwość kilkukrotnie zapoznać się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Organ I instancji także w uzasadnieniu decyzji podniósł, że Strona nie udzielała żadnych wyjaśnień w sprawie. Akta sprawy wskazują, iż organ I instancji bezskutecznie podejmował liczne próby uzyskania wyjaśnień od Strony postępowania, jednakże ta, podnosząc fakt zamieszkania w innej miejscowości, unikała konfrontacji z organem nadzoru budowlanego oraz zapoznania się z materiałem dowodowy. Wskazać należy, że strona na każdym etapie postępowania była informowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w trybie art. 10 k.p.a. Odnośnie natomiast możliwości złożenia wyjaśnień przez Skarżącego w O., wyłączenia organu i pracowników PINB dla miasta L. z postępowania administracyjnego, udzielenia mu pomocy prawnej w trybie art. 52 k.p.a., przesłania mu kserokopii zgromadzonych w sprawie dokumentów – słusznie organ I instancji uznał, że Wnioskujący nie wykazał podstaw faktycznych i prawnych tych żądań. W ocenie organu słusznie przyjął PINB, iż argumenty powoływane przez Stronę były całkowicie bezpodstawne, bowiem, jak potwierdzają uczestniczący w postępowaniu współmieszkańcy i administrator budynku, R. P. na stale mieszka w przedmiotowym lokalu, mimo iż lokal ten został przez niego doprowadzony do całkowitej dewastacji. Powyższe potwierdza dokumentacja fotograficzna wykonana od zewnątrz budynku - powybijane i brudne szyby w oknach, folia zastępująca szyby, zniszczona stolarka okienna i drzwiowa, nieremontowane od lat wnętrza, brak dostawy mediów z wyjątkiem wody i kanalizacji sanitarnej. Odnosząc się natomiast do kolejnych zarzutów odwołania należy wskazać, że wykonanie nielegalnego ogrodzenia na działce o nr [...], na które wskazuje Skarżący nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Kwestią tą winien zająć się organ I instancji, przeprowadzając kontrolę w tym zakresie i ewentualnie wszczynając odrębne postępowanie administracyjne, gdy zaistnieją do tego przesłanki. Kwestia podjęcia postępowania w sprawie nie może być badana przez organ odwoławczy na tym etapie, gdyż takie działanie organu godziłoby w niezależność organu I instancji oraz prowadziło do naruszenia zasady właściwości opisanej w art. 19-20 k.p.a., a także wyrażonej w art. 15 k.p.a. tj. zasady dwuinstancyjności postępowania. Kwestia innych występujących samowoli winna być objęta odrębnymi postępowaniami prowadzonymi wobec podmiotów zobowiązanych zgodnie z art. 52 ust. 1 Pr. Bud, który stanowi, iż "Obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego". Odnosząc się do wniosku Skarżącego o wyłączenie od udziału w ponownym postępowaniu pracowników organu I instancji należy wskazać, że przedmiotową kwestię winien rozstrzygnąć Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta L. jako organ właściwy. Zgodnie bowiem z art. 24 § 3 k.p.a. bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Konkludując wskazać należy, że R. P. poprzez wykonanie szpecących budynek obudów z desek drewnianych oraz drewnianych schodów zewnętrznych zmienił wygląd elewacji budynku stanowiącej część wspólną nieruchomości nie tylko bez zgody Wspólnoty Mieszkaniowej, lecz wręcz mimo jej sprzeciwu, jak również bez prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponadto, wykonał spore roboty bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę organu administracji architektoniczno-budowlanej i nie ulega wątpliwości, że roboty te doprowadziły do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku i niewątpliwie wymagały uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, czego wykonawca robót nie dopełnił. Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu zaistniała podstawowa okoliczność mająca wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. W ocenie organu odwoławczego usankcjonowanie montażu szpecącej elewację budynku drewnianej obudowy balkonu oraz drewnianych schodów z zastosowaniem trybu naprawczego nie jest możliwe, zaś zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego całkowicie uzasadnione. Wymienione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji PINB argumenty, jak też ustalenia stanu faktycznego opisane m.in. w protokole z oględzin przeprowadzonych dnia 15 stycznia 2020 r., poparte dokumentacją fotograficzną, uznać należy za dostateczną przesłankę do wydania nakazu demontażu wykonanej konstrukcji drewnianej i przywrócenia elewacji budynku do stanu pierwotnego. Organ odwoławczy zaznacza, że postępowanie administracyjne jest uregulowanym prawem procesowym ciągiem czynności procesowych podejmowanych przez organy administracji publicznej oraz inne podmioty postępowania w celu rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Ze względu na celowy charakter postępowania administracyjnego - jego tok powinien opierać się na pewnych racjonalnych założeniach, a podjęte w sprawie rozstrzygnięcia winny czynić zadość przepisom zarówno procedury administracyjnej jak i prawa materialnego, stanowiącego podstawę ich wydania. Mając powyższe rozważania na względzie; argumenty podniesione w odwołaniu przez Skarżącą stronę należy uznać za chybione, a tym samym pozostają one bez wpływu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie. Nie mniej jednak, jak już wskazano powyżej w myśl art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Wskazać zatem należy, iż procedując na tym przepisie organ nakładający na Zobowiązanego nakaz winien jest wybrać jeden ze wskazanych w tym artykule sposobów zakończenia postępowania naprawczego tj. nakaz zaniechania robót, rozbiórkę, czy też doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Zawarty w omawianym przepisie spójnik "bądź" zgodnie z definicją zawartą w słowniku języka polskiego oznacza partykułę "występującą po zaimkach pytajnych, nadającą im znaczenie nieokreśloności, wyrażająca obojętność wyboru"(https://sjp.pwn.pl). W związku z powyższym, w ocenie organu nie jest możliwym nałożenie na Zobowiązanego jednoczesnego zaniechania dalszych robót budowlanych z jednoczesnym przywróceniem obiektu do stanu poprzedniego, natomiast nie ulega wątpliwości, iż w związku z ustaleniem aktualnego stanu faktycznego, omówionego w niniejszym rozstrzygnięciu, koniecznym jest wykonanie demontażu wykonanych samowolnie zewnętrznych schodów drewnianych i drewnianej obudowy balkonu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w L., na działce nr [...], obręb T., jak również przywrócenie elewacji tej części budynku wraz z balustradą balkonu do pierwotnego stanu. Konkludując, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem prawidłowo zastosowanie znajduje procedura określona w art. 50 i 51 Pb. Ponownie wskazać należy, że w niniejszej sprawie nie ma możliwości podjęcia innego rozstrzygnięcia niż wskazanego w sentencji zaskarżonej decyzji PINB dla miasta L. Mając zatem na względzie powyższe organ uznał za zasadne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej obowiązku zaniechania dalszych robót budowlanych i w tym zakresie umorzenie postępowania organu I instancji, a w pozostałym zakresie utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia przeprowadzenie procedury przewidzianej w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Skargę na ostateczną decyzję złożył R. P. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił pracownikom obu organów działalność przestępczą, zmierzającą do pozbawienia strony lokalu. Nadto podniósł, że uniemożliwiono mu branie udziału w prowadzonym postępowaniu. Wskazując na tak sformułowane zarzuty wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji, uchylenie ich i wznowienie postępowania w sprawie. W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2026 r. poz. 143 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. Uchylenie decyzji lub postanowienia, względnie stwierdzenie ich nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, odpowiednio mogących mieć lub mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlega opisana na wstępie decyzja DWINB nr 1151/2023, uchylająca decyzję organu I instancji w części dotyczącej obowiązku zaniechania dalszych robót budowlanych i w tym zakresie umarzająca postępowanie organu I instancji, a w pozostałym zakresie utrzymująca zaskarżoną decyzję w mocy. W pierwszym rzędzie należy wskazać, że za prawidłowe należy ocenić podjęcie przez PINB postępowania naprawczego określonego w art. 50 -51 P. b. W sprawie niniejszej poza sporem pozostaje również, że budynek wielorodzinny w którym wykonano opisane wyżej roboty budowlane, został objęty ochroną konserwatora zabytków. Organy nadzoru budowlanego słusznie zauważyły, że przeprowadzenie postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 P.b., dotyczącego obiektu objętego ochroną konserwatorską wymaga uzgodnienia z właściwym konserwatorem zabytków. To, że taki wymóg nie został wprost wyrażony w Prawie budowlanym nie oznacza, że na podstawie przepisów tej ustawy nie wynika norma prawna, która formułuje tego rodzaju regułę. Skoro treść art. 39 ust. 1. P.b. wskazuje, że prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków,3 to tym bardziej uzyskanie uzgodnienia wojewódzkiego konserwatora zabytków jest obligatoryjne w przypadku prowadzenia postępowania związanego z legalizacją robót budowlanych przy takim obiekcie. Jako pozbawione podstaw należy uznać różnicowanie sytuacji inwestora, który ubiegając się o wydanie pozwolenia na prowadzenie prac przy obiekcie budowlanym znajdującym się pod ochroną służby ochrony zabytków, jest zobligowany uzyskać uzgodnienie konserwatora zabytków, a inwertora wobec którego prowadzone jest postępowanie zmierzające do zalegalizowania samowolnie wykonanych robót budowlanych. Postępowanie regulowane przepisem art. 51 P.b. ma charakter naprawczy. Wobec tego sposób doprowadzenia obiektu budowlanego, zabytkowego do stanu zgodnego z prawem zależy od stanowiska wojewódzkiego konserwatora zabytków. W szeregu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego jako uzasadniony uznaje się zatem pogląd, zgodnie z którym przepis art. 39 ust. 3 P. b. ma zastosowanie do postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 50-51 P.b. (por. wyroki NSA: z 26 września 2023 r. o sygn. akt II OSK 3240/20, z 8 grudnia 2022 r. o sygn. akt II OSK 3862/19, z 2 lutego 2017 r., II OSK 1249/15; z 8 grudnia 2016 r., II OSK 676/15; z 20 czerwca 2012 r., II OSK 524/11; z 27 stycznia 2010 r., II OSK 153/09 - wszystkie przywołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 106 § 1 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej: k.p.a.). jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie. (art. 106 § 5 k.p.a.). W ocenie Sądu uzgodnienie, o którym mowa w art. 36 ust. 3 P. b. winno nastąpić w trybie określonym w art. 106 § 1-5 k.p.a. w zw. z art. 36 ust. 4 P. b. (patrz A. Kosicki (w:) Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, LEX/el. 2024, art. 39.). Z akt sprawy wynika, iż PINB w toku prowadzonego postępowania zwrócił się pismem z dnia 6 marca 2020 r. do Miejskiego Konserwatora Zabytków Urzędu Miasta w L. z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie. W piśmie z dnia 10 kwietnia 2020 r. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu, Delegatury w L. wskazano, że budynek, objęty postępowaniem znajduje się w granicach zabytku - zabudowa miejska dzielnicy T. w L., wpisanym do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 1982 r. Do dnia 10 kwietnia 2020 r. nie wpłynął wniosek o pozwolenie na wykonanie robót budowlanych w kamienicy przy ul. [...] w L. w zakresie montażu zewnętrznych schodów oraz drewnianej dobudowy balkonu. Po uzyskaniu stanowiska organu konserwatorskiego w zakresie możliwości zalegalizowania wykonanych robót budowlanych organ nadzoru budowlanego wydał opisane wyżej rozstrzygnięcie Jak wskazano wcześniej PINB podjął próbę uzgodnienia możliwości wydania decyzji legalizacyjnej, zakończoną informacją że nie wpłynął wniosek o pozwolenie na wykonanie robót budowlanych w kamienicy przy ul. [...] w L. w zakresie montażu zewnętrznych schodów oraz drewnianej dobudowy balkonu. Ujęcie obiektu budowlanego albo obszaru w gminnej ewidencji zabytków powoduje powstanie określonej ochrony konserwatorskiej, tzn. potrzebne są uzgodnienia konserwatorskie, aby móc wykonać planowane roboty budowlane przy takim obiekcie. W okolicznościach tej sprawy należy podzielić pogląd organów, że zaakceptowanie montażu szpecącej elewację zabytkowego budynku drewnianej obudowy balkonu wraz z drewnianymi, "doczepionymi" schodami ( z zastosowaniem trybu naprawczego nie jest możliwe, zaś zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego całkowicie uzasadnione. Przechodząc do zarzutów skargi, zdaniem sądu, nie mogą odnieść zamierzonego skutku. W istocie skarżący nie podważa samych robót montażowych (widocznych na dokumentacji zdjęciowych). Dopiero w skardze podnosi, że nie on obudował balkon lokalu, który zajmuje. Z jednej strony trzeba zwrócić uwagę, że z akt wynika, iż to skarżący zbudował sporną konstrukcję, a z drugiej zgłoszenie takiego zarzutu należy uznać za spóźnione. Natomiast kwestie ewentualnej odpowiedzialności karnej pracowników organu pozostają poza kognicją sądów administracyjnych, Z kolei kwestię udział strony w postępowaniu wyjaśnił organ skarżącemu w sposób jasny i zgodny ze stanem faktycznym.