II SAB/Gl 388/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.L. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy K. w przedmiocie przyznania usługi asystencji osobistej p o s t a n a w i a odrzucić skargę.

Pismem z dnia 16 lipca 2026 r. E.L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy K. w przedmiocie przyznania usługi asystencji osobistej zgodnie z programem "Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością dla jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja 2025 r.", domagając się stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązania organu do natychmiastowego wydania decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy oraz na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznania sumy pieniężnej według uznania Sądu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że organ podejmował czynności zmierzające do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, a w związku z niemożnością jej załatwienia w terminie, wykonał obowiązek wynikający z art. 36 kpa, wyznaczając nowy termin jej załatwienia. Decyzją z dnia z dnia 28 stycznia 2025 r., nr [...] organ przyznał skarżącemu 280 godzin asystencji osobistej do realizacji w 2025 r. W wyniku odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia 20 marca 2025 r., nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Postanowienie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 3 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 679/25, uchylił zaskarżone postanowienie. Następnie Kolegium decyzją z dnia 9 stycznia 2026 r., nr [...] uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Od tej decyzji w dniu 29 stycznia 2026 r. wniesiono sprzeciw, który został oddalony wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 166/26. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, w dniu 8 lipca 2026 r. Wójt Gminy K. wydał decyzję o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie przyznania skarżącemu usług asystencji osobistej. Decyzja została doręczona stronie w dniu 20 lipca 2026 r., a zatem przed upływem wyznaczonego terminu załatwienia sprawy. Następnie w dniu 13 lipca 2026 r., a więc już po wydaniu decyzji, Iecz przed jej doręczeniem stronie, wniesiono ponaglenie dotyczące niezwłocznego wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania skarżącemu godzin asystencji osobistej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wydało w dniu 27 lipca 2026 r. postanowienie nr [...], w którym stwierdziło, organ pierwszej instancji nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania. Mając powyższe na uwadze organ wskazał, iż w sprawie nie zachodzi bezczynność w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie natomiast do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Pojęcia bezczynności i przewlekłości zostały zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2025, poz. 1691; dalej: kpa). Z treści przywołanej definicji normatywnej wynika, że organ jest bezczynny jeśli nie załatwi sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekle prowadzone postępowanie natomiast, to postępowanie prowadzone przez organ dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 16 lipca 2026 r. E.L. wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy K. w przedmiocie przyznania usługi asystencji osobistej. W tym miejscu wskazać należy, że sąd administracyjny uprawniony jest do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność organu administracji i przewlekłość prowadzonego postępowania tylko wówczas, gdy nie wystąpią przesłanki negatywne uniemożliwiające merytoryczne wypowiedzenie się w sprawie. Podkreślić jednak należy, że Wójt Gminy K. załatwił sprawę wydając decyzję z dnia 8 lipca 2026 r., nr [...]. Wskazać w tym miejscu należy, że w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 wniesienie skargi na bezczynność dopiero po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż skarżący wnosząc pismem z dnia 16 lipca 2026 r. skargę na bezczynność organu, uczynił to już po wydaniu decyzji. Przedstawione powyżej powody wskazują na wyczerpanie przesłanki odrzucenia skargi przewidzianą treścią art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się natomiast do kwestii przewlekłości prowadzonego postępowania, wskazać należy, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego również została wniesiona po zakończeniu postępowania przed organem, któremu skarżący zarzucił przewlekłość. Kwestia dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania po zakończeniu przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego była z kolei przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 (dostępnej w internetowej bazie orzeczeń NSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny - na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez skład orzekający NSA postanowieniem z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt II OSK 130/21 - uznał ostatecznie, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu ww. uchwały wskazano m.in., że "Za podstawę prawną uznania odrzucenia skargi złożonej w okolicznościach przedstawionych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2021 r. sygn. akt II OSK 130/21, należałoby przyjąć art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., stanowiący, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Za inną przyczynę niedopuszczalności skargi, nawet w okolicznościach uprzedniego złożenia ponaglenia do organu administracji w toku postępowania administracyjnego, należałoby bowiem uznać okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia rozumianego, jako przewlekłość nie dającą się już usunąć ze względu na rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji w sposób kończący postępowanie administracyjne. Nie jest już bowiem możliwe osiągnięcie celu skargi, którym jest rozstrzygnięcie sprawy, skoro organ dokonał już takiego rozstrzygnięcia". NSA wyjaśnił również, że "Przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie". Sąd w pełni podziela stanowisko zawarte w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. W niniejszej sprawie skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie usługi asystencji osobistej została wniesiona do Sądu, za pośrednictwem organu, 17 lipca 2026 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). Jak wynika natomiast z akt administracyjnych sprawy, w dniu 8 lipca 2026 r. Wójt Gminy K. załatwił sprawę wydając decyzję., nr [...]. W tej sytuacji, mając na uwadze stanowisko wyrażone w cytowanych uchwałach NSA, uznać należy, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ wniesiona po wydaniu decyzji jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że kluczowe znaczenie w aspekcie cytowanych powyżej uchwał NSA dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność ma data zakończenia przez organ prowadzonego postępowania, przez co należy rozumieć wydanie decyzji. Zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Jak stanowi art. 107 § 1 pkt 2 k.p.a., decyzja powinna zawierać, m.in. datę jej wydania. Datą wydania decyzji pisemnej jest dzień podpisania decyzji zawierającej wymagane przez prawo składniki. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że nie powinno się przy tym utożsamiać daty wydania decyzji z datą jej doręczenia (por. m.in. wyrok NSA z 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 382/07; LEX nr 1012455). Decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej sporządzenia, doręczenie zaś ma na celu zakomunikowanie stronie zawartego w niej rozstrzygnięcia, które następuje w chwili złożenia na decyzji podpisu osoby uprawnionej (będącej organem administracji publicznej lub przez ten organ upoważnionej zgodnie z art. 268a k.p.a.). Należy podkreślić, że czynność doręczenia stronie decyzji nie stanowi załatwienia sprawy administracyjnej - ani nie przyznaje, ani nie stwierdza, ani nie uznaje żadnych uprawnień i obowiązków. Doręczenie wywołuje jedynie ten skutek, że od daty doręczenia biegnie dla strony termin do wniesienia określonych środków zaskarżenia (por. postanowienie NSA z 10 lutego 2015 roku, sygn. akt II OSK 171/15 LEX nr 1650945). Z chwilą podpisania decyzji administracyjnej mamy do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 234/18 LEX nr 3019856). Data doręczenia decyzji stronie postępowania nie decyduje bowiem o wydaniu (istnieniu) tej decyzji, ale rozstrzyga w związku z treścią art. 110 § 1 k.p.a. o momencie związania treścią decyzji organu, który ją wydał. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że 17 lipca 2026 r., czyli w dacie złożenia skargi na bezczynność/przewlekłość, decyzja organu została już wydana, chociaż nie została jeszcze doręczona. Decyzja ta została bowiem doręczona 20 lipca 2026 r. Oznacza to, że w kontrolowanej sprawie nie tylko w dacie wniesienia skargi, ale już w momencie składania przez stronę ponaglenia nie istniał stan bezczynności, który podlegałby ocenie sądu administracyjnego. Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 .p.s.a. odrzucił skargę, jako niedopuszczalną.