II SAB/Łd 121/26

Dnia 25 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Olejniczak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Sędzia WSA Beata Czyżewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim w sprawie wniosku o przeprowadzenie kontroli prawidłowości użytkowania terenu postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu K. B. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi, zaksięgowaną w dniu 27 kwietnia 2026 roku pod poz. [...]. ał

Do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim (dalej: "PINB") 3 listopada 2025 r. wpłynęło pismo K. B. (dalej: skarżący) zawierające prośbę o przeprowadzenie kontroli prawidłowości użytkowania terenu wybrukowanego kostką brukową oraz utwardzonego kamieniem na sąsiednich działkach nr [...] oraz [...] położonych w Ł., obręb [...], gmina T.. Pismem z 9 grudnia 2025 r. skarżący wniósł do PINB o wyjaśnienie na jakim etapie znajduje się postępowanie wszczęte jego wnioskiem z 3 listopada 2025 r. Pismem z 9 grudnia 2025 r. PINB poinformował skarżącego, że skarga dotycząca powyższych działek była już przedmiotem postępowania administracyjnego pod znakiem PINB.5140.23.2024.AO oraz PINB.5143.21.2024.AS, a pismo o kontrolę zakwalifikowano jako skargę i po jej rozpatrzeniu uznano, że jest ona bezzasadna. Wobec powyższego organ I instancji podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, wskazując na art. 239 k.p.a. W odpowiedzi na ponaglenie skarżącego z 15 stycznia 2026 r., postanowieniem z 4 lutego 2026 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) uznał bezczynność PINB w sprawie wniosku z 3 listopada 2025 r. W uzasadnieniu WINB wskazał, że stosownie do brzmienia art. 238 § 1 k.p.a. zawiadomienie o odmownym załatwieniu skargi powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o treści art. 239. Zgodnie z tym przepisem w przypadku gdy skarga, w wyniku jej rozpatrzenia, została uznana za bezzasadną i jej bezzasadność wykazano w odpowiedzi na skargę, a skarżący ponowi skargę bez wskazania nowych okoliczności - organ właściwy do jej rozpatrzenia może podtrzymać swoje poprzednie stanowisko z odpowiednią adnotacją w aktach sprawy - bez zawiadamiania skarżącego. Warunkiem koniecznym zatem dla pozostawienia skargi bez zawiadomienia skarżącego o sposobie jej załatwienia jest niewskazanie nowych okoliczności i pouczenie o treści art. 239 k.p.a. Organ dodał, że zarówno w piśmie z 12 lipca 2024 r., znak: PINB.5140.23.2024.AO, jak i w piśmie z 5 listopada 2024 r., znak: PINB.5143.21.2024.AS PINB nie pouczył o treści art. 239 § 1 k.p.a., a tym samym bezzasadnie w piśmie z 9 grudnia 2025 r. poinformował K. B. o skorzystaniu z prawa pozostawienia skargi bez zawiadomienia skarżącego. Uznano, że PINB zobowiązany był tym samym udzielić odpowiedzi na podanie z 3 listopada 2025 r. K. B.. W konsekwencji uznano, że PINB dopuścił się bezczynności w udzieleniu odpowiedzi na podanie z 3 listopada 2025 r. Pismem z 24 lutego 2026 r. PINB poinformował skarżącego o stanie sprawy wynikającej z kontroli organu, przeprowadzonej na wskazanych przez niego działkach, oraz podtrzymał swoje uprzednie stanowisko w sprawie (z 5 listopada 2024r. znak: PINB.5143.21.2024.AS oraz z 12 lipca 2024r. znak: PINB.5140.23.2024.AO), w którym skarga została uznana za bezzasadną, pouczając skarżącego o treści art. 239 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o: stwierdzenie, że PINB dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku z 3 listopada 2025 r.; zobowiązanie organu do załatwienia sprawy poprzez merytoryczne rozpoznanie wniosku; stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę PINB wskazał m.in., że inspektorzy przeprowadzający kontrolę stwierdzili, że na działce o nr ewid. [...], [...] obręb [...], gm. T. - stan nie uległ zmianie. Na terenie utwardzonym tłuczniem nie stwierdzono stanowisk postojowych ani dojazdów łączących te stanowiska. Nie stwierdzono żadnych zaparkowanych samochodów. Przedmiotowy teren wybrukowany kostką brukową nie uległ zmianie. Wobec powyższego, PINB, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie użytkowania terenu wybrukowanego kostką brukową oraz utwardzonego kamieniem na działkach o nr ewid. [...] oraz [...], położonych we wsi Ł. obręb [...] gm. T. stwierdził, iż nie ma podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowym zakresie oraz pouczył w piśmie z 24 lutego 2026r. K. B. o treści art. 239 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy skarżący jest właścicielem sąsiednich (nr [...] i [...]), w stosunku objętych wnioskiem, działek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W niniejszym postępowaniu skarżący zarzucił PINB bezczynność polegającą na niezałatwieniu merytorycznie wniosku z 3 listopada 2025 r. o kontrolę działek sąsiadujących z należącymi do niego powyższej wskazywanymi działkami. Postępowanie, którego wszczęcia żąda skarżący jest wszczynane z urzędu. W ocenie skarżącego jego żądanie wszczęcia postępowania w sprawie wymaga załatwienia w formach przewidzianych w postępowaniu administracyjnym, przez wszczęcie postępowania wyjaśniającego i wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Wobec traktowania wniosku z 3 listopada 2025 r. jako skargi z działu VIII k.p.a. skarżący oczekuje podjęcia czynności, w tym rozstrzygnięcia merytorycznego, a skoro PINB takiego postanowienia nie wydał, to skarżący dopatruje się w tym zakresie bezczynności organu. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), dalej jako "k.p.a.", bezczynnością organu jest nie załatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Zatem bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 9 października 2018 r. sygn. akt I OSK 1987/18). W niniejszej sprawie podstawę prawną dla działania PINB stanowią przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.). Z punktu widzenia zarzutów skargi kluczowe są art. 53a ust. 1 i art. 72a p.b. W myśl art. 53a ust. 1 p.b. postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale (tj. rozdziale 5b - Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy) wszczyna się z urzędu. Natomiast zgodnie z art. 72a p.b. postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4, wszczyna się z urzędu. (art. 62 p.b. dotyczy okresowych kontroli stanu technicznego obiektu budowlanego, instalacji i przewodów; art. 66 p.b. - usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w obiekcie budowlanym oraz decyzji o zakazie użytkowania obiektu; art. 67 p.b. - nakazu rozbiórki nieużytkowanego lub niewykończonego obiektu budowlanego; art. 68 p.b. - nakazów i zarządzeń związanych z potrzebą opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi; art. 71a p.b. - zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia). Wobec tego należało ustalić, czy zasadne jest stanowisko skarżącego, że PINB winien, na skutek wniosku skarżącego, dokonywać czynności administracyjnych i czy zobowiązany był wydawać rozstrzygnięcie merytoryczne. Odpowiadając na powyższe pytanie należy mieć na uwadze, iż 8 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę II OPS 2/25, w której wskazał że z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. Dodatkowo w uchwale zaznaczono, że organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy - Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku. Co istotne w uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że brak jest podstaw do przyjęcia bezczynności organu administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidują działania organów w określonej formie prawnej. Musi bowiem istnieć obowiązek prawny działania organu administracji i określona prawna forma tego działania, ujęta w ramy form procesowego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyroki NSA z: 20 kwietnia 1999 r., I SAB 161/98; 14 stycznia 2021 r., I GSK 1722/20; J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008 r. s. 292). W niniejszej sprawie skarżący domagał się wszczęcia postępowania w przedmiocie prawidłowości użytkowania terenu. Postępowanie to jest uregulowane w art. 71a ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zgodnie z którym postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4, wszczyna się z urzędu. Powyższe prowadzi zaś do wniosku, iż w świetle cytowanej uchwały, którą skład orzekający jest związany, wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna. Podstawową bowiem przesłanką dopuszczalności skargi jest złożenie jej na akt lub czynność (bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) objęte zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonym – zasadniczo – w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. oraz art. 5 p.p.s.a. W kontrolowanej sprawie zaś skarga została wniesiona na bezczynność w sytuacji, gdy organ nie mógł wydać stosownego (żądanego przez skarżącego) aktu, a jedynie miał prawo ustosunkować się do wniosku w piśmie o charakterze informacyjnym (co też, jak wynika z akt sprawy, PINB uczynił). Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwrócił stronie skarżącej cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. ds