II SAB/Ol 205/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Marta Kopacz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi K. M. na bezczynność Starosty O. w rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa z 20 lipca 2026 r. postanawia odrzucić skargę.

Przedmiotem skargi K. M. (dalej: "skarżący") jest bezczynność Starosty O. (dalej: "starosta", "organ") w rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa z 20 lipca 2026 r. w sprawie darowizny nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną nr ewid. [...], położoną w obrębie K., gmina S. (dalej: "nieruchomość"). Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 27 maja 2026 r. skarżący zwrócił się do starosty o przeprowadzenie kontroli realizacji celu darowizny nieruchomości, którą Gmina S. nabyła w tej formie od Powiatu O., oraz rozważenie odwołania darowizny z uwagi na rażące naruszenie jej warunków, a także praw właściciela nieruchomości sąsiedniej. W pismach z 3 i 12 czerwca 2026 r. oraz z 10 lipca 2026 r. skarżący wskazał kolejne okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają wniosek o cofnięcie darowizny nieruchomości. Pismem z 16 lipca 2026 r. starosta poinformował skarżącego, że cel darowizny nieruchomości został w pełni i trwale zrealizowany. Podał, że teren nieruchomości spełnia funkcję rekreacyjno-integracyjną poprzez zapewnienie otwartej przestrzeni do gier ruchowych, odpoczynku oraz swobodnej zabawy na świeżym powietrzu. W piśmie z 20 lipca 2026 r. skarżący, powołując art. 3 § 2 pkt 4 oraz 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), zawarł wezwanie starosty do usunięcia naruszenia prawa, którego organ ten dopuścił się w piśmie z 16 lipca 2026 r. Skarżący ocenił, że pismo starosty narusza przepisy prawa materialnego, procesowego oraz interes prawny skarżącego. Zastrzegł, że w przypadku braku odpowiedzi lub odpowiedzi nieusuwającej naruszenia prawa, skorzysta z prawa do wniesienia skargi do tut. Sądu na podstawie art. 52 § 3 p.p.s.a. W dniu 20 lipca 2026 r. skarżący skierował ponadto pismo do Wojewody Warmińsko-Mazurskiego, stanowiące zawiadomienie o naruszeniu prawa przez starostę w związku z działaniami (oraz zaniechaniami) dotyczącymi nadzoru nad mieniem powiatu, w szczególności nad realizacją celu darowizny nieruchomości. Przedmiotowe pismo zostało zakwalifikowane jako skarga na działalność starosty i przekazane do rozpatrzenia według właściwości radzie powiatu, o czym skarżący został zawiadomiony pismem z 21 lipca 2026 r. Natomiast w piśmie z 5 sierpnia 2026 r. starosta, odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z 20 lipca 2026 r., podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z 16 lipca 2026 r., że cel darowizny został zrealizowany. Przed doręczeniem skarżącemu powyższej odpowiedzi starosty, do tut. Sądu wpłynęła opisana na wstępie skarga na bezczynność starosty w zakresie rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa z 20 lipca 2026 r. W skardze wniesiono o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wezwania zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że starosta nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, które zdaniem skarżącego jest warunkiem formalnym wniesienia skargi do WSA. Wskazano na nieuprawnione przekwalifikowanie przedmiotowego wezwania na skargę i jej przekazanie do rozpatrzenia radzie powiatu, co zdaniem skarżącego miało na celu jedynie pozorne załatwienie sprawy. W odpowiedzi na skargę starosta wniósł o odrzucenie skargi z powodu braku właściwości sądu administracyjnego do jej rozpatrzenia, względnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi na bezczynność organu administracji poprzedzone jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi badaniem dopuszczalności jej wniesienia, w tym przede wszystkim oceną, czy zaskarżona bezczynność podlega kontroli sądu administracyjnego z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 3 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której przedmiotem skargi jest bezczynność starosty w rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa z 20 lipca 2026 r. Wymaga podkreślenia, że skarga na bezczynność organu administracji jest pochodną skargi na określone formy działania organu, co wynika wprost z odesłania zawartego w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Oznacza to, że dopuszczalność skargi na bezczynność występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia, innego aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej (por. postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt I OZ 544/11 oraz postanowienie NSA z 6 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 732/25). Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest przy tym wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej. Zdaniem Sądu, żaden z wyżej wymienionych przypadków nie zachodzi w rozpatrywanej sprawie. Przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie nakładały na starostę w związku z otrzymanym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa z 20 lipca 2026 r. obowiązku wydania aktu lub podjęcia czynności, które podlegałyby kontroli sądu administracyjnego Należy przede wszystkim zauważyć, że w treści wezwania do usunięcia naruszenia prawa z 20 lipca 2026 r., a także w skardze skierowanej do tut. Sądu, skarżący odwołuje się do nieobowiązującego już brzmienia art. 52 § 3 p.p.s.a., który przewidywał wymóg poprzedzenia skargi na niektóre akty lub czynności wezwaniem na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Obowiązek ten został jednak zniesiony z dniem 1 czerwca 2017 r. na mocy art. 9 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) na skutek zmiany brzmienia art. 52 § 3 p.p.s.a. Skutkiem tej nowelizacji, w obowiązującym stanie prawnym, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi skarżący nie ma obowiązku poprzedzania skargi pisemnym wezwaniem właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Tym samym, odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie może być zakwalifikowana jako inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż jej udzielenie pozostaje bez wpływu na prawa i obowiązki skarżącego wynikające z przepisów prawa. Na skutek skierowania do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie dochodzi także do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym wydawane są decyzja lub postanowienia, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., względnie podejmowane są akty bądź czynności, do których zawarto odesłanie w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Niedopuszczalne jest zatem w świetle tych przepisów wniesienie skargi na bezczynność organu polegającą na nieudzieleniu odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Możliwości wniesienia tego rodzaju skargi nie przewidują także przepisy ustaw szczególnych, do których odesłanie zawarto w art. 3 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl