II SAB/Po 73/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu 26 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. K. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w przedmiocie zbadania legalności wybudowania i użytkowania obiektów budowlanych postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu W. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

W. K. wniósł do tut. Sądu skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB"). Wskazał, że w dniu 20 grudnia 2019 r. złożył do PINB wniosek o zbadanie legalności wybudowania i użytkowania, zgodnie ze stanem faktycznym obiektów budowlanych znajdujących się w gospodarstwie rolnym M. K. w Z. , w gminie O. oraz w S., w gminie L.. W ocenie skarżącego, organ jest bezczynny, gdyż zaniechał działań kontrolnych, nie odpowiedział w sposób merytoryczny na wniosek skarżącego oraz nie podał podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę PINB podniósł, że skarga jest bezzasadna. Podał, że przed organami nadzoru budowlanego prowadzone były postępowania z wniosku W. K. od 2013 r. W żadnym postępowaniu przed PINB W. K. nie był stroną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy sąd jest zobowiązany do zbadania przesłanek dopuszczalności skargi. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle określonych w ustawie. Skarga do sądu administracyjnego może być wniesiona tylko od aktów administracyjnych wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-7 p.p.s.a., a także na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zgodnie z kolei z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skarżący wraz z wniesieniem wniosku, który wpłynął do PINB w dniu 20 grudnia 2019 r. zasygnalizował organowi nieprawidłowości w zakresie legalizacji i użytkowania obiektów budowlanych znajdujących się w gospodarstwie rolnym M. K.. Nastąpiło to w formie tzw. skargi powszechnej wniesionej w trybie postępowania skargowego uregulowanego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2024 r. poz. 572 dalej zwanej "k.p.a.). Zgodnie bowiem z art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być, w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga powszechna szczególny środek ochrony interesów jednostki, w przypadku zarzucania organowi wadliwej działalności. Przedmiotem natomiast skargi wniesionej w niniejszej sprawie do sądu administracyjnego jest bezczynność PINB w przedmiocie rozpatrzenia ww. skargi powszechnej. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji, postanowienia lub innego aktu czy czynności z zakresu administracji publicznej. Tymczasem działanie organów administracji publicznej związane z wniesieniem skargi powszechnej w rozumieniu art. 227 k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Działania administracji publicznej będące przedmiotem skarg, o których mowa w art. 227 k.p.a., nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, że nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddanych kontroli sądowoadministracyjnej. W postępowaniu tym nie wydaje się aktu wskazanego w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 1634 ze zm. dalej "p.p.s.a."), jak również nie ma zastosowania przepis art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z 8 lutego 2024 r. i powołane w uzasadnieniu postanowienia orzeczenia tj. wyrok NSA z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1961/11; postanowienia NSA: z 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09, z 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09 oraz z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 26/07, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych zwanej dalej "CBOSA"). Zarówno sposób załatwienia skargi powszechnej (art. 237 § 1 i § 3 k.p.a.), poprzez zawiadomienie o załatwieniu skargi, jak również zarzucana w związku z tym bezczynność w rozpatrzeniu skargi powszechnej nie należy do właściwości sądów administracyjnych. W konsekwencji niedopuszczalna jest również skarga na bezczynność lub przewlekłość w tym zakresie. Tryb skargowy jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego tj. postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Niemożność zakwalifikowania sposobu załatwienia skargi złożonej w trybie Działu VIII k.p.a. do aktów i czynności zaskarżalnych do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 p.p.s.a. powoduje konieczność odrzucenia skargi. Mając na względzie powyższe, zważywszy, że przedmiotem skargi wniesionej do sądu jest bezczynność PINB związana z załatwieniem skargi powszechnej, Sąd stwierdził, że skarga ta nie dotyczy spraw należących do właściwości rzeczowej sądu administracyjnego i jako taka nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę.