II SAB/Wr 59/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 19 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. O. na bezczynność Rady Miejskiej w Międzyborzu w przedmiocie podjęcia uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej postanawia: odmówić przywrócenia terminu.

Wyrokiem z dnia 10 lutego 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. O. na bezczynność Rady Miejskiej w Międzyborzu w przedmiocie podjęcia uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej. Pismem z dnia 1 września 2022 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, a do wniosku o przywrócenie terminu dołączono skargę kasacyjną wraz z odpisami. W uzasadnieniu wskazano, że pełnomocnik został zawiadomiony o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu skarżącego, nie posiadał on jednak wiedzy o 30 dniowym terminie na wniesienie skargi kasacyjnej. W terminie od 13 do 28 sierpnia 2022 r. przebywał on na urlopie, wobec czego dopiero w dniu 29 sierpnia 2022 r. zamówił w czytelni sądu akta sprawy na pierwszy możliwy termin – 31 sierpnia 2022 r. Pełnomocnik wywodził, że uchybienie terminowi do złożenia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy strony. Powyższe stanowisko umotywował brakiem winy w wyborze pełnomocnika z urzędu, gdyż strona nie miała wpływu na wybór czy działania lub zaniechania pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z unormowań przepisów art. 86 i 87 p.p.s.a. wynika, że do przesłanek przywrócenia przez sąd terminu do dokonania czynności procesowej, które powinny zostać spełnione w sposób kumulatywny, należą: złożenie przez stronę wniosku w tym przedmiocie (art. 86 § 1 zd. pierwsze i art. 87 § 1 p.p.s.a.), przy czym wniosek ten należy złożyć w terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.); w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.); ponadto wraz z wnioskiem należy dokonać czynności, której nie dokonano w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Kluczowe znaczenie ma w niniejszej sprawie ustalenie, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. II OZ 712/08; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., sygn. I CKN 1261/99; publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Odnosząc powyższe kryteria do rozpoznawanego wniosku, należy stwierdzić, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu. W opinii sądu argumentacja podniesiona we wniosku nie może świadczyć o braku winy strony. Fakt przebywania pełnomocnika na urlopie przez część okresu otwartego do wniesienia skargi kasacyjnej, czy też dopuszczenie się zaniechania ze strony pełnomocnika, a nie strony nie stanowią okoliczności, która uprawdopodobniałaby brak winy skarżącego w uchybieniu terminowi. Przy ocenie winy stron lub jej braku w uchybieniu terminu należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Ciężar negatywnych skutków tego niedopatrzenia spoczywa wyłącznie na skarżącym, który nie zabezpieczył we właściwy sposób swoich interesów. Pełnomocnik w okresie od zawiadomienia o wyznaczeniu na pełnomocnika z urzędu do dnia rozpoczęcia urlopu nie poczynił żadnych działań celem zapoznania się ze sprawą, wobec czego nie podjął informacji o wydanym wyroku i terminie na wniesienie skargi kasacyjnej. Jak sam wskazuje, urlop zaplanował znacznie wcześniej i znał datę jego rozpoczęcia i zakończenia, przy dochowaniu więc należytej staranności powinien podjąć odpowiednie kroki celem zapoznania się ze sprawą jeszcze przed wyjazdem za granicę. Nie można więc uznać, że strona nie ponosi winy w uchybieniu terminowi, gdyż zgodnie z orzecznictwem dopuszczenie się nawet lekkiego niedbalstwa przez stronę uniemożliwia przywrócenie terminu. Skutki ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym dla sfery prawnej strony były wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Z orzecznictwa wynika, że jeśli strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo. Brak winy w uchybieniu terminu nie zostanie skutecznie wykazany, jeżeli skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych, a wskutek niedbalstwa tego zaniechał. Skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy zasadnym jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony swoich interesów i ochrony jej praw (por. postanowienia NSA: z 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09, z 29 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 110/04, z 22 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 126/19; z 22 kwietnia 2020 r., sygn. akt I GZ 52/20). Podobnie w postanowieniu z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 336/14 (LEX nr 1461922): "Fachowy pełnomocnik zobowiązany jest (...) w taki sposób zorganizować pracę prowadzonej przez siebie kancelarii, aby z powodu jego nieobecności reprezentowane przez niego strony nie poniosły szkody związanej z uchybieniem terminu do dokonania czynności procesowych.". W rozpatrywanej sprawie przyjąć zatem należy, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia szczególnych okoliczności, wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu – z tych przyczyn nie jest możliwe przywrócenie terminu. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji