II SO/Po 14/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 września 2026 r. sprawy z wniosku K. K. o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywny w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia 1. wymierzyć Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w kwocie 200 zł (słowie: dwieście złotych); 2. zasądzić od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz wnioskodawcy K. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego;

K. K. pismem z dnia 9 lipca 2026 r. sprecyzowanym pismem z dnia 21 lipca 2026 r. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu odwołania. W odpowiedzi na wniosek organ wskazał, iż osoba odpowiedzialna za załatwienie sprawy, w tym przekazanie skargi, została odwołana z funkcji członka etatowego Kolegium. Organ wyjaśnił, iż o nieprzekazaniu skargi Prezes Kolegium dowiedział się z wezwania Sądu w dnu 28 lipca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 – dalej: p.p.s.a.) organ, za pośrednictwem którego wniesiono skargę na jego działanie lub bezczynność obowiązany jest przekazać skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Merytoryczne rozpoznanie zasadności wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jego wniesienia. Wniosek jest dopuszczalny, gdy wniosek wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia on wymogi formalne i został złożony w terminie. Zgodnie z uchwałą NSA w składzie 7 sędziów z dnia 7 kwietnia 2008 r., II FPS 1/08, ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42, wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. pobiera się wpis sądowy. Z akt sprawy wynika, że wniosek o wymierzenie spełnia wymogi formalne. Brak przy tym wymogu zachowania terminu do złożenia wniosku o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. W razie niezastosowania się do obowiązku przekazania akt w terminie, sąd, w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Wyłączną materialnoprawną przesłanką orzeczenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w przedstawionych przepisach art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest zatem od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ trzydziestodniowemu lub określonemu w przepisach szczególnych terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę. Wymierzenie grzywny organowi może nastąpić zatem w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (por. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 232/13, LEX nr 1309900). Jak zwraca się uwagę w orzecznictwie, art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r. o sygn. akt II OSK 1024/06, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Funkcja dyscyplinująca polega na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na nią oraz akt sprawy. Aktualizuje się ona wtedy, gdy organ nie dopełnił tej czynności, a sąd chce na nim wymóc jej dokonanie. Wprawdzie oczywiste w tym wypadku jest także uchybienie terminowi do przekazania skargi sądowi, ale funkcja dyscyplinująca kwestii przekroczenia terminu nie dotyczy. Przekroczenie terminu wiąże się z funkcją represyjną, niezależnie od tego, czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta do sądu, czy też nie. Różnica sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku funkcja represyjna występuje obok funkcji dyscyplinującej, w drugim zaś już nie. Funkcja represyjna z art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji), w sytuacji, gdy sąd rozpoznaje wniosek o wymierzenie grzywny mimo dopełnienia przez organ obowiązków przekazania skargi przed powiadomieniem sądu, ale z uchybieniem terminu. W związku z powyższym zauważyć należy, że orzeczenie sądu w sprawie wymierzenia organowi grzywny ma charakter uznaniowy. Użyte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "może" oznacza, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę zasadności wymierzenia grzywny. Oznacza to, że sąd może, ale nie musi wymierzać grzywny. Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc na jakim etapie postępowania sądowego w sprawie głównej został złożony wniosek, jaka jest motywacja skarżącego, jak duże było przekroczenie terminu, jakie były przyczyny niedopełnienia obowiązku przez organ. Konstrukcja ustawowa w kwestii wymierzenia organowi grzywny w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., jest w tej mierze elastyczna i dopasowana do zmiennych realiów praktyki i zawsze należy mieć na względzie okoliczności konkretnej sprawy. Powyższe wskazuje, że w sprawie dotyczącej wymierzenia organowi grzywny zasadnicze znaczenie ma wnikliwe i wszechstronne wyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z przekazywaniem przez organ sądowi skargi wraz z aktami sprawy oraz odnoszących się do przyczyn złożenia tego rodzaju wniosku o wymierzenie grzywny przez wnioskodawcę (skarżącego). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż jak wynika z akt sprawy zarejestrowanej pod sygn. II SAB/Po 238/26, dotyczącej skargi Wnioskodawcy na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego - skarga wpłynęła do organu dnia 15 maja 2026 r. (zob. prezentata organu na skardze, k. 2 akt sądowych o sygn. akt II SAB/Po 238/26). Tym samym 30 dniowy termin przekazania do Sądu skargi na bezczynność minął w dniu 15 czerwca 2026 r. (14 czerwca 2026 r. przypadał w niedzielę). Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do tut. Sądu w dniu 5 sierpnia 2026 r., a więc z uchybieniem terminu. Podkreślenia wymaga, że ustalenie konkretnej wysokości wymierzanej grzywny pozostawione zostało przez ustawodawcę uznaniu sądu. Jedynie jej górna granica została określona w art. 154 § 6 p.p.s.a. - grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż osoba odpowiedzialna za załatwienie sprawy, w tym przekazanie skargi, została odwołana z funkcji członka etatowego Kolegium. Ponadto organ wyjaśnił, iż o nieprzekazaniu skargi Prezes Kolegium dowiedział się z wezwania Sądu w dnu 28 lipca 2026 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd wymierzył grzywnę w wysokości 200 zł, która nie przekracza maksymalnej wysokości grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przy ustalaniu jej wysokości Sąd wziął pod uwagę, że skarga na bezczynność w istocie została przekazana, a opieszałość organu w tym zakresie nie wynikała ze złej woli ale z zaniedbań odwołanego pracownika. Sąd miał przy tym na uwadze, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest w pełni odpowiedzialne za działania lub brak działań swoich pracowników. To jednak mając na uwadze, że organ po otrzymaniu wezwania z Sądu niezwłocznie podjął działania celem przekazania skargi uznał powyższe za okoliczność uzasadnia wymierzenie organowi wyłącznie symbolicznej grzywny. W tym miejscu wskazać również należy, iż Sąd nie miał podstaw do umorzenia niniejszego postępowanie, ponieważ przesłane przez organ oświadczenie Skarżącego o cofnięciu wniosku o wymierzenie grzywny nie zawierało podpisu. Z tych też względów Sąd pismem z dnia 24 sierpnia 2026 r. wezwał Wnioskodawcę do podpisania pisma zawierającego oświadczenie o cofnięciu wniosku. Jednakże wnioskodawca, pomimo wyznaczonego przez Sąd terminu, nie podpisał oświadczenie o cofnięciu wniosku, co skutkowało pozostawieniem go bez rozpoznania. Z tych też względów Sąd nie miał podstaw do uznania, że doszło do skutecznego cofnięcie wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w punkcie 1 postanowienia w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania (pkt 2 postanowienia) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony przez wnioskodawcę wpis w wysokości 100 zł.