III FSK 1413/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 266/24 w sprawie ze skargi K. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 22 stycznia 2024 r., nr 1401-IEE3.7192.9.2024.2.AD w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. F. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 266/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") oddalił skargę K. F. (dalej: "Skarżący", "Strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor", "DIAS", "Organ") z dnia 22 stycznia 2024 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku Skarżący, zrzekając się przeprowadzenia rozprawy, zaskarżył go w całości i wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi Skarżący zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024, poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") naruszenie: I. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, dalej: "p.u.s.a.") w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 p.p.s.a., przez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej w zakresie zgodności z prawem postanowienia wydanego przez Dyrektora z dnia 22 stycznia 2024 r., znak 1401-IEE3.7192.9.2024.2.AD i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: "Naczelnik") z dnia 30 listopada 2023 r., nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec majątku skarżącego kasacją, przez wydanie orzeczenia oddalającego skargę na wskazane postanowienie DIAS, które to postanowienie cechuje brak konstytutywnych elementów aktu władczego rozstrzygającego sprawę administracyjną w drugiej instancji; II. przepisów postępowania, a mianowicie: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 151 p.p.s.a, art. 153 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a."), art. 7 k.p.a., 8 k.p.a., 9 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. (braku prawidłowego uzasadnienia zgodnego z przywołanymi normami prawnymi) w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 i w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") podczas, gdy orzeczenie dotknięte którymś z naruszeń norm generalnych postępowania administracyjnego oraz jego uzasadnieniem, które dotknięte jest taką wadą kwalifikowaną, z której wynika, że Dyrektor nie przeprowadził własnego postępowania, tylko wręcz powielił uzasadnienie Naczelnika, orzeczenie takie podlega uchyleniu z uwagi na niespełnienie wymagań przewidzianych dla orzeczeń władczych administracji, nakładających prawa i obowiązki na stronę, które maga być, a w niniejszej sprawie są, przedmiotem przymusowego egzekwowania. Ponadto Sąd I instancji nie uwzględniając skargi na wskazane wyżej postanowienie DIAS z dnia 22 stycznia 2022 r., naruszył przepisy art. 59 § 1 pkt 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., które wskazują na nieistnienie obowiązku egzekucji a tym samym niedopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podstawą takiego zarzutu jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt I FSK 2157/18, uchylający w części decyzję, na podstawie której prowadzono egzekucję z majątku Strony, ale także oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. Powyższy przepis oznacza, że ocena i wykładnia wyrażona w orzeczeniu sądu, wiąże nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ i sąd orzekający w danej sprawie do czasu ostatecznego zakończenia sprawy. Z uzasadnienia skarżonego niniejszą skargą kasacyjną wyroku Sądu I instancji, nie sposób wywnioskować, jakie przesłanki - argumenty faktyczne i prawne "przyświecały" przy podjęciu decyzji o oddaleniu skargi na postanowienie DIAS z dnia 22 stycznia 2022 r., co narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. Dyrektor w odpowiedzi na powyższą skargę kasacyjną, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od Skarżącego na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarządzeniem z dnia 29 stycznia 2025 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie, sprowadza się do oceny zasadności odmowy przez organ egzekucyjny umorzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącego, prowadzonego na podstawie trzech tytułów wykonawczych, obejmujących należności z tytułu podatku VAT za 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12/2012; 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12/2013; 1, 2, 3, 4/2014 wraz z należnymi odsetkami. Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 151 p.p.s.a, art. 153 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., 8 k.p.a., 9 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. (braku prawidłowego uzasadnienia zgodnego z przywołanymi normami prawnymi) w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 i w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. W myśl art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego. Powyższa przesłanka w niniejszej sprawie niezaistniała. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 marca 2023 r, sygn. akt I FSK 2157/18 uchylił zaskarżony wyrok WSA z dnia 27 września 2019 r. w części dotyczącej podatku od towarów i usług za okresy miesięczne od stycznia 2010 r. do listopada 2011 r., natomiast w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalił (grudzień 2011 r. - kwiecień 2014 r.). Zatem w części, w której Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Skarżącego, postępowanie sądowoadministracyjne zostało zakończone, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego jest prawomocny, a decyzje organów podatkowych w tej części są ostateczne i podlegają wykonaniu. Jak zasadnie wywodzi WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z twierdzeń obu stron nie wynika, aby zostało wydane w odniesieniu do decyzji będącej podstawą egzekucji orzeczenie o wstrzymaniu jej wykonania. Trafnie WSA i organ odwoławczy wskazują, iż z art. 246 § 1 o.p. wynika, iż zarówno zgłoszone żądanie wznowienia postępowania, jak też wznowienie postępowania nie wstrzymują z mocy prawa wykonania decyzji ostatecznej. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, iż zobowiązanie w przedmiocie objętym egzekucją nie istnieje. Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznaje zarzuty naruszenia przez WSA przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a., w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 p.p.s.a., przez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej w zakresie zgodności z prawem postanowienia wydanego przez Dyrektora z dnia 22 stycznia 2024 r. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznaje także zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: naruszenia przepisu art. 141 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku za pełne należy uznać stanowisko WSA, co do głównego zarzutu skargi i zasadniczego elementu stanu faktycznego, dotyczącego przesłanek (argumentów faktycznych i prawnych), które stanowiły podstawę dla WSA, przy oddaleniu skargi na postanowienie Dyrektora w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. s. Agnieszka Olesińska s. Paweł Borszowski s. Sławomir Presnarowicz (spr.)