III FSK 1457/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Malinowska, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 września 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 472/24 w sprawie ze skargi N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2024 r., nr 2201-ICR.4020.8.4.2024.5 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od N. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 10 września 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 472/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę N. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Organ") z 24 kwietnia 2024 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca reprezentowana przez adwokata zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie w całości zarzucając orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 240 pkt 4) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: "O.p.") w zw. z art. 219 O.p. oraz w zw. z art. 123 § 1 O.p. poprzez błędne oddalenie skargi wskutek przyjęcia przez Sąd I instancji, iż brak jest przesłanek do wznowienia postępowania "zakończonego postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.4 z 18 czerwca 2021 roku", mimo ich wystąpienia, poprzez brak skutecznego doręczenia Skarżącej postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2021 roku, w wyniku czego uniemożliwiono stronie udziału w postępowaniu nie z jej winy, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia Skarżącej czynnego udziału w postępowaniu; 2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 241 § 2 pkt 1 O.p. poprzez błędne oddalenie skargi wskutek przyjęcia przez Sąd I instancji, iż doszło do przekroczenia miesięcznego terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 1 O.p. podczas gdy jak wskazywała Skarżąca powzięła wiadomość o wydaniu postanowienia z dnia 18 czerwca 2021 r. w dniu 3 listopada 2023 r., a wniosek o wznowienie postępowania złożyła w dniu 1 grudnia 2023 r., a zatem termin miesięczny został zachowany; 3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 211 O.p. w zw. z art 145 § 2 O.p. poprzez błędne oddalenie przez Sąd I instancji skargi na postanowienie opierające się na błędnym uznaniu, że nastąpiło prawidłowe doręczenie Skarżącej postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.4. z 18 czerwca 2021 r., w sytuacji gdy, jak wskazywała niejednokrotnie Skarżąca, brak precyzyjnego określenia adresata spowodował brak doręczenia stronie rzeczonego postanowienia; 4. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak rozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy w wyniku błędnego przyjęcia, iż doszło do przekroczenia miesięcznego terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 1 O.p. W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Równocześnie wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od Skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Oświadczył ponadto, że Organ wnosi o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Należy w punkcie wyjścia zauważyć, że rozpoznawana sprawa dotyczy odmowy wznowienia postępowania. Oznacza to zatem, iż zarówno przedmiot, jak i granice tej sprawy należy odnieść do regulacji zawartej w O.p. w zakresie odmowy wznowienia postępowania. Trafnie uznał Sąd I instancji, że istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do stwierdzenia, czy faktycznie doszło do naruszenia przez Skarżącą miesięcznego terminu wskazanego w art. 241 § 2 pkt 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Godzi się więc nadmienić, że w regulacji art. 240 § 1 pkt 4 O.p. ustawodawca wprowadził jedną z podstaw wznowienia postępowania podatkowego, stwierdzając, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Dla zastosowania tak wyrażonej podstawy wznowienia postępowania konieczne staje się precyzyjne ustalenie jej zakresu. Równocześnie, co należy zaakcentować, normodawca określając w art. 241 § 1 O.p. tryb wznowienia postępowania wskazał w § 2 pkt 1 O.p., a zatem w pierwszej jednostce redakcyjnej, gdzie wprowadził szczególne rozwiązania, że wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1:pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Oznacza to więc, że w przypadku, gdy przyczyną wznowienia jest sytuacja, gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, wznowienie może nastąpić tylko na żądanie strony, a jednocześnie określono termin wniesienia żądania, t.j. w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Kluczowe staje się zatem zarówno określenie daty granicznej, tj. miesiąca, jak i momentu początkowego, tj. od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Ustawowe sformułowanie odnoszące się do początkowego momentu nie zostało doprecyzowane. Trzeba więc przyjąć konieczność zastosowania wykładni językowej tego sformułowania, t.j. poprzez stwierdzenie, że każde powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji, czy jak w rozpoznawanej sprawie postanowienia, będzie decydującym momentem dla przyjęcia początkowej daty tego terminu. Chodzi zatem o sytuację, gdy podmiot w jakikolwiek sposób uzyskał informację o wydaniu tego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko tego Sądu zaprezentowane w wyroku z 3 lipca 2024 r., sygn. akt III FSK 1077/23, gdzie przyjęto, że ustawodawca powiązał początkowy moment, od którego biegnie termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania z powzięciem wiadomości o wydaniu decyzji, a nie z dniem w którym strona poznała jej treść. Słusznie WSA uznał, że omawiany zapis, w tym wyraz "wydanie", należy rozumieć zgodnie z jego znaczeniem w języku polskim. Nawet bez lektury Słownika Języka Polskiego wiadomym jest, że wyraz "wydanie" ma odmienne znaczenie niż "zapoznanie". Sformułowanie "powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji" należy rozumieć zgodnie z jego dosłownym brzmieniem, nierodzącym wątpliwości na gruncie języka polskiego. Odnosząc te uwagi ogólne do rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał zasadności zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 241 § 2 pkt 1 O.p., gdzie Skarżąca podnosi błędne oddalenie skargi wskutek przyjęcia przez Sąd I instancji, iż doszło do przekroczenia miesięcznego terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 1 O.p., wskazując, że powzięła wiadomość o wydaniu postanowienia z dnia 18 czerwca 2021 r. w dniu 3 listopada 2023 r., a wniosek o wznowienie postępowania złożyła w dniu 1 grudnia 2023 r., a zatem termin miesięczny w ocenie Skarżącej został zachowany. Trzeba bowiem zauważyć, że trafnie uznał WSA, iż w dniu 21 lipca 2022 roku doręczone zostało Skarżącej postanowienie Dyrektora z dnia 15 lipca 2022 roku (utrzymujące w mocy postanowienia z dnia 11 czerwca 2021 roku - odmawiające wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nr 2201-ICR.4020.4.5.2020 z dnia 7 kwietnia 2020 r.). W treści uzasadnienia tego postanowienia Organ zamieścił informację, że po rozpatrzeniu treści wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia 7 kwietnia 2020 r. wydał dwa postanowienia, w tym: cyt. Nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.4 z dnia 18 czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia. Organ uzasadnił, że podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności argumenty nie potwierdziły, że jest ono dotknięte wadami uzasadniającymi wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Uznano, że w sprawie zakończonej postanowieniem nr 2201-ICR.4020.4.5.2020 z dnia 7 kwietnia 2020 r. nie doszło do zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, na które powoływała się Strona, ani też pozostałe przesłanki, które mogłyby skutkować stwierdzeniem nieważności postanowienia z dnia 7 kwietnia 2020 r. Stąd też w tak określonej dacie, tj. 21 lipca 2022 roku należy przyjąć, że Skarżąca powzięła wiadomość o wydaniu przedmiotowego postanowienia Organu z dnia 18 czerwca 2021 roku. Prawidłowo więc stwierdził Sąd pierwszej instancji, że tym samym ustawowy miesięczny termin do wniesienia przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na wystąpienie przesłanki wskazanej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. upłynął w dniu 22 sierpnia 2022 roku (21 sierpnia – niedziela) - zgodnie z dyspozycją art. 241 § 2 pkt 1 O.p. Z akt sprawy wynika, że wniosek o wznowienie został nadany w placówce pocztowej w dniu 1 grudnia 2023 roku, a zatem po terminie. W konsekwencji chybiony jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do przekroczenia miesięcznego terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 1 O.p. Uwzględniając więc powyższe nie sposób podzielić pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Nie można zatem uwzględnić zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 240 pkt 4) O.p. w zw. z art. 219 O.p. oraz w zw. z art. 123 § 1 O.p., w którym pełnomocnik podnosi brak skutecznego doręczenia Skarżącej postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2021 roku, jak również zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 211 O.p. w zw. z art 145 § 2 O.p., w którym także pełnomocnik podnosi błędne uznanie, że nastąpiło prawidłowe doręczenie Skarżącej postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 18 czerwca 2021 r., nr 2201-ICR.4020.2.5.2021.4. Trafnie także nadmienił Sąd pierwszej instancji, że kwestia prawidłowości doręczenia postanowienia Organu z dnia 18 czerwca 2021 r. nie mogła być badana przez Sąd oraz orzekające w tej sprawie organy, albowiem ze względów formalnych (uchybienie terminowi) wniosek Skarżącej o wznowienie postępowania nie mógł być procedowany. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. Paweł Borszowski (spr.) Krzysztof Winiarski Agnieszka Olesińska